Oταν ο Μπαράκ Ομπάμα διαπραγματευόταν μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν πριν από πάνω από μια δεκαετία, ο επικεφαλής της ομάδας του ήταν ο υπουργός Εξωτερικών, Τζον Κέρι. Κατά τη διάρκεια των πολύμηνων συνομιλιών, ο Κέρι συναντήθηκε με τον Ιρανό ομόλογό του σε τουλάχιστον 18 διαφορετικές περιστάσεις, συχνά αρκετές φορές την ημέρα.
Η υψηλού επιπέδου πυρηνική διπλωματία ήταν ένας φυσικός ρόλος για τον επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, όπως άλλωστε και για τον εκάστοτε υπουργό Εξωτερικών στις κατά καιρούς μεγάλες διπλωματικές προκλήσεις των ΗΠΑ.
Ωστόσο, στον προηγούμενο γύρο συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, αλλά και σε αυτόν που σχεδιαζόταν αυτό το Σαββατοκύριακο – πριν ο Τραμπ αποφασίσει να ακυρώσει το ταξίδι Γουίτκοφ – Κούσνερ στο Πακιστάν – ο υπουργός Εξωτερικών του, Μάρκο Ρούμπιο, «θα παρέμενε εκεί όπου βρίσκεται συνήθως, στο σπίτι του», σχολιάζει δημοσίευμα των New York Times.
Παρά τους πολλαπλούς και κομβικούς ρόλους του στην κυβέρνηση Τραμπ, αυτή του υπουργού Εξωτερικών και του συμβούλου εθνικής ασφάλειας, (που τον έχουν αναδείξει ως τον «υπουργό των πάντων» σε σχετικά memes), η απουσία του από τη μεγαλύτερη διεθνή κρίση αυτή τη στιγμή στον κόσμο, τον πόλεμο στο Ιράν, είναι η πλέον ηχηρή.
Ο πρώην γερουσιαστής της Φλόριντα, τον οποίο ο Τραμπ είχε ειρωνευτεί, αποκαλώντας τον «Μικρό Μάρκο» όταν ήταν αντίπαλοι στις εκλογές του 2016, «έχει εντυπωσιάσει τόσο τους υποστηρικτές όσο και τους επικριτές του κατά τη διάρκεια της δεύτερης θητείας του Τραμπ», σημειώνει δημοσίευμα των Financial Times. Και αυτό «λόγω της αδιάκοπης αφοσίωσής του προς τον πρόεδρο — ακόμα κι αν αυτό συνεπάγεται πως θα παραμείνει στο παρασκήνιο των πιο σημαντικών εξελίξεων στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ υπό την ηγεσία του Τραμπ».
Στρατηγικό πλεονέκτημα;
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στο δημοσίευμα, για τον Ρούμπιο (ο οποίος, όπως και ο Βανς, έχει προεδρικές βλέψεις), οι αποστάσεις που τηρεί, έστω και παρά τη θέλησή του, από έναν μη δημοφιλή πόλεμο, ενδέχεται να έχουν και στρατηγικά πλεονεκτήματα.
«Ο Ρούμπιο ίσως έχει ήδη αντιληφθεί ότι το Ιράν είναι μια χαμένη υπόθεση και όσο λιγότερο συνδέεται με αυτό, τόσο το καλύτερο», δήλωσε ο Στίβεν Γουόλτ, καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Ενώ ο Βανς έβγαινε προ εβδομάδων από 21 ώρες διαπραγματεύσεων με Ιρανούς αξιωματούχους στο Ισλαμαμπάντ χωρίς καμία πρόοδο, ο Ρούμπιο βρισκόταν μαζί με τον Τραμπ στο Μαϊάμι, παρακολουθώντας έναν αγώνα του UFC.
Το παράδοξο των διπλών αρμοδιοτήτων του Ρούμπιο, σε συνδυασμό με την περιορισμένη αξιοποίησή του σε σημαντικά ζητήματα, αποτελεί αντικείμενο τόσο χλευασμού όσο και σύγχυσης, επισημαίνεται στο δημοσίευμα.
«Μόνο ένα άλλο πρόσωπο έχει υπηρετήσει ταυτόχρονα ως υπουργός Εξωτερικών και επικεφαλής της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας (NSA): ο Χένρι Κίσινγκερ. Ομως, η σύγκριση σταματάει εκεί», σχολιάζουν οι FT.
«Αρμοδιότητά του ήταν τα πάντα», δήλωσε ο Ντάνιελ Ντρέζνερ, καθηγητής διεθνούς πολιτικής στο Fletcher School του Πανεπιστημίου Tufts, αναφερόμενος στον Κίσινγκερ. «Οσον αφορά τον Ρούμπιο: φαίνεται ότι δεν έχει καμία αρμοδιότητα εκτός της Λατινικής Αμερικής».
Ωστόσο, άλλοι ειδικοί υποστηρίζουν ότι ο περιορισμένος δημόσιος ρόλος του υπουργού Εξωτερικών είναι το σύμπτωμα της στρατηγικής του Τραμπ για αιφνιδιαστικές στρατιωτικές επεμβάσεις, σε αντίθεση με τη στρατηγική δημιουργίας συμμαχιών που χαρακτήριζε τους προηγούμενους Ρεπουμπλικάνους υπουργούς Εξωτερικών, όπως ο Κίσινγκερ και ο Τζέιμς Μπέικερ.
«[Αυτό] υποδηλώνει το τέλος της μεταπολεμικής παγκόσμιας τάξης που κυριαρχούσε η Αμερική. Οχι επειδή μας εκδιώκουν, αλλά απλώς επειδή δεν θέλουμε να το κάνουμε πια», δήλωσε ο Ράιαν Κρόκερ, ο οποίος υπηρέτησε ως πρέσβης των ΗΠΑ σε έξι χώρες της Μέσης Ανατολής και της Νότιας Ασίας.
Σύμφωνα με ανάλυση των FT για το πρόγραμμα ταξιδιών του, ο Ρούμπιο αφιερώνει επίσης λιγότερο χρόνο στο εξωτερικό σε σύγκριση με τους πρόσφατους προκατόχους του. Κατά τη διάρκεια των πρώτων 15 μηνών της θητείας του, ο Ρούμπιο ταξίδεψε για 71 ημέρες — λιγότερο από οποιονδήποτε άλλο υπουργό Εξωτερικών αυτόν τον αιώνα για την ίδια περίοδο.
Μετά την ήττα του από τον Τραμπ στις προκριματικές εκλογές του 2016, ο Ρούμπιο, ο οποίος θεωρούνταν παραδοσιακό «γεράκι» των Ρεπουμπλικάνων, προσέγγισε περισσότερο την ατζέντα «America First» του Τραμπ. Μεγάλο μέρος της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ κατά τη δεύτερη θητεία του έρχεται σε πλήρη αντίθεση με θέματα που είχε κάποτε υποστηρίξει στη Γερουσία ο Ρούμπιο.
Μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, ο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι ΗΠΑ πρέπει να υποστηρίξουν το Κίεβο «εφόσον είναι διατεθειμένοι να πολεμήσουν». Τρία χρόνια αργότερα, καθόταν με ατάραχη έκφραση σε έναν χρυσό καναπέ, ενώ ο Τραμπ και ο Βανς κατακεραύνωναν σε μία πρωτοφανή επίθεση τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο Οβάλ Γραφείο.
Αυτή η εικόνα του άπραγου, «αόρατου» Ρούμπιο έμελλε να γίνει πηγή ατελείωτων memes.
«Παρόλα αυτά, έχει καταφέρει, εντός των ορίων της κολακείας στην προεδρία, να βρει τρόπους για να προωθήσει την πρόοδο σε θέματα που είναι σημαντικά για τον ίδιο, διαμορφώνοντάς τα όμως με τρόπο ελκυστικό προς τον πρόεδρο», λέει ο Τζέρεμι Σαπίρο, διευθυντής ερευνών του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων.
Κατά τη δεύτερη θητεία του, ο Τραμπ δίνει προτεραιότητα στην αφοσίωση των κορυφαίων συνεργατών του. «Ετσι το θέλει ο Τραμπ», δήλωσε ο Κόλιν Ντούεκ, ειδικός σε θέματα εξωτερικής πολιτικής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Μέισον.
Είναι μια στρατηγική που, για τον Ρούμπιο, φαίνεται να αποδίδει καρπούς, όπως καταδεικνύεται και σε δημοσκοπήσεις. Μια πρόσφατη άτυπη δημοσκόπηση μεταξύ των συμμετεχόντων στη Συνδιάσκεψη Συντηρητικής Πολιτικής Δράσης (CPAC) έδειξε ότι, ενώ ο Βανς εξακολουθεί να είναι ο προτιμώμενος υποψήφιος στις προκριματικές εκλογές των Ρεπουμπλικάνων του 2028, το ποσοστό του Ρούμπιο σημείωσε άλμα από 3% το 2025 σε 35% φέτος.
Ο Ρούμπιο παραμένει επίσης ένα αξιόπιστο μέλος του στενού κύκλου του Τραμπ. Ενώ παράλληλα είναι ο άνθρωπος που συχνά καλείται να ρίξει τους τόνους και να εξηγήσει τη χαοτική και συχνά αντιφατική ροή πολιτικών αποφάσεων από το Οβάλ Γραφείο.
Ηταν «ο τύπος που συχνά καλούνταν για να εξομαλύνει τα πράγματα», λέει ο Ντούεκ, ενώ αναλυτές κάνουν μνεία στη σταθερή του εστίαση στα θέματα της Λατινικής Αμερικής.
«Θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι η Βενεζουέλα ενδέχεται να αποδειχθεί το μοναδικό φωτεινό σημείο, ή τουλάχιστον μια μερική επιτυχία, σε ολόκληρη την εξωτερική πολιτική του Τραμπ», δήλωσε ο Γουόλτ, από το Χάρβαρντ. «Ο Ρούμπιο θα ήθελε να διεκδικήσει αυτήν την επιτυχία και να μην έχει καμία ανάμειξη στα υπόλοιπα θέματα».
Διαψεύσεις
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ διαψεύδουν ως σενάρια τα περί παραγκωνισμού του Ρούμπιο στα φλέγοντα ζητήματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, όπως η Μέση Ανατολή.
«Ο υπουργός Ρούμπιο είναι μια αξιόπιστη φωνή σε κάθε συζήτηση για την εθνική ασφάλεια», δήλωσε η Ολίβια Ουέιλς, εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, σε δήλωση προς τους FT.
Ο Τόμι Πίγκοτ, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, δήλωσε: «Ο υπουργός Ρούμπιο είναι περήφανος που συμμετέχει στην ομάδα που εφαρμόζει τις πολιτικές του Προέδρου Τραμπ», προσθέτοντας ότι ο Ρούμπιο συνεργάζεται «καθημερινά με τον πρόεδρο και την ομάδα του».
Δεν είναι σπάνιο για έναν Αμερικανό πρόεδρο να διορίζει απεσταλμένους ή άλλους ανώτερους αξιωματούχους για τον χειρισμό ευαίσθητων θεμάτων εξωτερικής πολιτικής που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή, λέει ο Γουόλτ, επικαλούμενος παραδείγματα από τις τελευταίες διοικήσεις Μπάιντεν και Ομπάμα.
«Γενικά, είναι λάθος να συνδυάζεται ο ρόλος του ΥΠΕΞ και του επικεφαλής της εθνικής ασφάλειας», εκτιμά από την πλευρά του ο Μάθιου Γουάξμαν, ο οποίος κατείχε υψηλόβαθμες θέσεις στο Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ και στο Πεντάγωνο κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης του Τζορτζ Μπους του νεότερου.
«Ωστόσο, δεν είναι απαραίτητα κακό το γεγονός ότι ο Ρούμπιο, ο οποίος κατέχει διπλό ρόλο, απέχει κάπως από τα φώτα της δημοσιότητας αυτή τη στιγμή», πρόσθεσε ο Γουάξμαν. «Καθώς δίνεται τόσο μεγάλη προσοχή στη λεπτή διπλωματία με το Ιράν, κάποιος πρέπει να διαχειρίζεται την εξωτερική πολιτική σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο».
