ΣΟΦΙΑ. Προοπτική κυβερνητικής σταθερότητας δημιουργεί η αποφασιστική νίκη του πρώην προέδρου της Βουλγαρίας Ρουμέν Ράντεφ στις βουλευτικές εκλογές της Κυριακής, με το κεντροαριστερό κόμμα του, Προοδευτική Βουλγαρία, να εξασφαλίζει το 44,7% των ψήφων και την απόλυτη πλειοψηφία στη Βουλή.
Η νίκη του Ράντεφ και η υποχώρηση των ποσοστών των υπόλοιπων κομμάτων αναμένεται να οδηγήσουν σε επανασχεδιασμό του πολιτικού σκηνικού της Βουλγαρίας, ύστερα από οκτώ εκλογικές αναμετρήσεις σε μόλις πέντε χρόνια. Διαψεύδοντας τις δημοσκοπήσεις που προέβλεπαν τον σχηματισμό ακόμη μίας κυβέρνησης συνασπισμού, η Προοδευτική Βουλγαρία θα έχει τη δυνατότητα να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση – το πρώτο κόμμα που πετυχαίνει κάτι τέτοιο στη Βουλγαρία από το 1997. Το αποτέλεσμα της κάλπης ενισχύει επίσης τις προσδοκίες των ψηφοφόρων για την αντιμετώπιση της διαφθοράς, του πληθωρισμού και την υιοθέτηση περισσότερο ανεξάρτητης εξωτερικής πολιτικής εντός της Ε.Ε., χωρίς να αποκλείεται ο διάλογος με τη Ρωσία.
«Η Προοδευτική Βουλγαρία κατήγαγε αποφασιστική νίκη. Πρόκειται για τη νίκη της ελπίδας πάνω στη δυσπιστία, της ελευθερίας πάνω στον φόβο. Οι πολίτες απέρριψαν τον εφησυχασμό και την αλαζονεία των παλαιών κομμάτων και δεν υπέκυψαν σε ψεύδη και χειραγώγηση», είπε ο Ράντεφ μετά την ανακοίνωση των πρώτων συγκεντρωτικών αποτελεσμάτων τα ξημερώματα της Δευτέρας.
Η νίκη του κόμματος του πρώην προέδρου οδήγησε ήδη σε σημαντικές αλλαγές, καθώς μόλις πέντε κόμματα αναμένεται να συγκεντρώσουν το απαραίτητο ποσοστό προκειμένου να εισέλθουν στη Βουλή, από εννέα στην προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο.
Την ίδια ώρα, οι ψηφοφόροι τιμώρησαν αυστηρά τα κόμματα του απερχόμενου κυβερνητικού συνασπισμού (GERB, Βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα και Υπάρχει Τέτοιος Λαός). Το κεντροδεξιό GERB του πρώην πρωθυπουργού Μπόικο Μπορίσοφ υποχώρησε κάτω από το 20% για πρώτη φορά στην ιστορία του, εξασφαλίζοντας μόλις το 13,4% των ψήφων, σε μικρή απόσταση από το φιλελεύθερο PP-DB, με 12,8%.
Η ιστορική μετατόπιση του εκλογικού σώματος οφείλεται εν μέρει στο μεγάλο κίνημα διαμαρτυρίας του περασμένου Δεκεμβρίου κατά του Μπορίσοφ και του Ντελιάν Πέφσκι, επικεφαλής του κόμματος των μειονοτήτων Κίνημα για Δικαιώματα και Ελευθερίες. Παρότι το κόμμα δεν συμμετείχε επισήμως στον κυβερνητικό συνασπισμό, ο Πέφσκι κατηγορήθηκε ότι κινούσε τα νήματα παρασκηνιακά. Το Κίνημα για Δικαιώματα και Ελευθερίες έλαβε το 6,6% των ψήφων, από 11,5% το 2024, ενώ το Υπάρχει Τέτοιος Λαός βυθίσθηκε κάτω από το 1%.
Η Προοδευτική Βουλγαρία θα έχει τη δυνατότητα να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση – το πρώτο κόμμα που πετυχαίνει κάτι τέτοιο από το 1997.
Εκτός Κοινοβουλίου βρίσκονται για πρώτη φορά μετά το 1990 οι Σοσιαλιστές, αποτυγχάνοντας να εξασφαλίσουν 4%, όριο για την είσοδο στη Βουλή. Ειρωνεία αποτελεί το γεγονός ότι το βουλγαρικό Σοσιαλιστικό Κόμμα ήταν αυτό που προώθησε τον Ράντεφ και στήριξε την πρώτη προεδρική εκστρατεία του.
Μεγάλο ποσοστό των ψηφοφόρων των Σοσιαλιστών, αλλά και του ακροδεξιού φιλορωσικού κόμματος Αναβίωση, μετακινήθηκε προς το κόμμα του Ράντεφ. Παρότι το ποσοστό της Αναβίωσης υποχώρησε σημαντικά από 13,3% το 2024 σε 4,3% στις εκλογές της Κυριακής, αναμένεται να εκπροσωπηθεί στο Κοινοβούλιο της Σόφιας.
Κύριες προτεραιότητες της νέας κυβέρνησης Ράντεφ θα είναι η ψήφιση προϋπολογισμού για το 2026, του πρώτου μετά την είσοδο της χώρας στη Ζώνη του Ευρώ, και η προώθηση μέτρων για την καταπολέμηση του πληθωρισμού που σχετίζεται με τον πόλεμο στο Ιράν. Ο εν αναμονή πρωθυπουργός φιλοδοξεί επίσης να εξασφαλίσει τη στήριξη μικρών κομμάτων προκειμένου να προχωρήσει σε συνταγματική μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης, που απαιτεί πλειοψηφία δύο τρίτων στο Κοινοβούλιο των 240 εδρών. Το κόμμα του Ράντεφ αναμένεται να εξασφαλίσει μεταξύ 130 και 132 εδρών.
Ποιος είναι
Ο 62χρονος πρώην πτέραρχος της βουλγαρικής αεροπορίας και πιλότος μαχητικών αεροσκαφών υπήρξε πρόεδρος της χώρας για εννέα χρόνια, προτού παραιτηθεί τον Ιανουάριο προκειμένου να διεκδικήσει την πρωθυπουργία δεσμευόμενος να καταπολεμήσει το «ολιγαρχικό κυβερνητικό μοντέλο» της Βουλγαρίας. Το κόμμα Προοδευτική Βουλγαρία προσείλκυσε ψηφοφόρους της γενιάς Ζ, γεννημένους μεταξύ 1997 και 2012, αλλά και μεσήλικους, καθώς και πολίτες άνω των 60 ετών. Θρίαμβο κατήγαγε το κόμμα του Ράντεφ μεταξύ των ψηφοφόρων του εξωτερικού. Καθ’ όλη τη διάρκεια της εκστρατείας του ο Ράντεφ απέφυγε να επικρίνει τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενώ στήριξε την επανέναρξη των εισαγωγών ρωσικών καυσίμων και αντιστάθηκε στην παροχή αμυντικής βοήθειας στο Κίεβο. Παρά ταύτα δεσμεύθηκε να μην ασκήσει βέτο σε αποφάσεις της Ε.Ε., ανακοινώνοντας την πρόθεσή του να εξαιρεί τη Βουλγαρία από αποφάσεις που «πλήττουν το εθνικό συμφέρον».
Συγκλίσεις και αποκλίσεις με την Αθήνα
Του Βασίλη Νέδου
Η Βουλγαρία, μέλος του ΝΑΤΟ και της Ε.Ε. και, πλέον, εντός της Ζώνης Σένγκεν και του Ευρώ, είναι επί της ουσίας μια χώρα που αποτελεί «όαση» στο πεδίο των σχέσεων της Ελλάδας με όλα τα άμεσα συνορεύοντα κράτη. Μάλιστα, τα τελευταία χρόνια δύο διαδοχικοί πόλεμοι, στην Ουκρανία και στο Ιράν, έχουν φέρει Αθήνα και Σόφια πολύ κοντά στους τομείς της ενέργειας και της ασφάλειας. O νέος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ ως πρόεδρος της Βουλγαρίας είχε υπογράψει το 2023 το μνημόνιο συνεργασίας για την πιθανότητα κατασκευής του αγωγού Μπουργκάς – Αλεξανδρούπολης αλλά και τη μεγαλύτερη συνεργασία στον τομέα του LNG. Υπενθυμίζεται ότι ήδη η Βουλγαρία προμηθεύεται υγροποιημένο φυσικό αέριο από ελληνικές εγκαταστάσεις. Επιπλέον, Ελλάδα και Βουλγαρία έχουν άριστη συνεργασία ως τα δύο κατεξοχήν κράτη του ΝΑΤΟ στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Παραμένουν κάποιες αποκλίσεις σε θέματα όπως, για παράδειγμα, το άνοιγμα κάποιων σημείων διέλευσης στα ορεινά του νομού Ξάνθης. Ενώ η Αθήνα παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αν και δίχως να μετέχει, τη διελκυστίνδα Σόφιας και Σκοπίων.
