Πρόσφατα, σε αεροδρόμιο κοντά στη Σίρτη της Λιβύης προσγειώθηκε ένας αξιωματούχος, η άφιξη του οποίου θα ήταν αδιανόητη πριν από μία δεκαετία. Τότε, το αεροδρόμιο της Γκαρνταμπίγια βρισκόταν υπό τον έλεγχο του ISIS ενώ στη συνέχεια καταλήφθηκε από τη ρωσική μισθοφορική ομάδα της Wagner.
Ο «επισκέπτης», δηλαδή ο Αμερικανός υποστράτηγος Τζον Μπρέναν προσγειώθηκε στη Λιβύη την Τρίτη. Η υποδοχή του στο αεροδρόμιο έγινε από εκπροσώπους των δύο αντίπαλων κυβερνήσεων της χώρας, τις οποίες ο Αμερικανός ανώτατος αξιωματικός είχε πείσει να πραγματοποιήσουν τις πρώτες κοινές στρατιωτικές ασκήσεις. Σύμφωνα με δυτικούς αξιωματούχους, αν όλα πάνε με βάση το σχέδιο, η προσέγγιση των δύο αντιπάλων στη Λιβύη θα αποτελέσει τη βάση για τον περιορισμό της ρωσικής επιρροής με παράλληλη στροφή της χώρας προς τη Δύση.
🇱🇾🇺🇸🇮🇹, 10+ Nations. #Libya‘s #Flintlock26 opening ceremony marks a historic moment – Libyan joint forces training as one in #Sirte thanks to the support and leadership of Libya’s senior military leaders and the 3+3 Joint Military Committee. #Flintlock2026 Exercise participants… pic.twitter.com/L70jYB5Q2s
— SOCAFRICA (@USSOCAF) April 16, 2026
«Το μέγεθος του επενδυτικού δυναμικού αποτελεί κίνητρο για την επανένωση. Η σταθεροποίηση της Λιβύης μπορεί επίσης να επιτρέψει την αξιοποίηση πόρων για διάφορες βιομηχανίες, ειδικά για την υψηλή τεχνολογία και την άμυνα», δήλωσε ο Μπρέναν, ο οποίος είναι αναπληρωτής διοικητής της Αμερικανικής Διοίκησης Αφρικής.
Το σχέδιο επανένωσης της Λιβύης
Πρόκειται για ένα φιλόδοξο σχέδιο. Η Λιβύη, από τη δολοφονία του πρώην ηγέτη της, Μουαμάρ Καντάφι, το 2011, μαστίζεται από εμφύλιες συγκρούσεις. Η χώρα έχει ουσιαστικά διασπαστεί σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα: το ένα είναι η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση με έδρα την Τρίπολη στα δυτικά, ενώ το άλλο είναι η κυβέρνηση του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ με έδρα τη Βεγγάζη στα ανατολικά.
Η Ρωσία θεωρείται γενικά ότι έχει στηρίξει τον στρατάρχη Χαφτάρ. Η Μόσχα έστειλε μισθοφόρους της Wagner για να υποστηρίξουν τις δυνάμεις του και χρησιμοποίησε τα εδάφη που ελέγχει στη Λιβύη ως κομβικό σημείο εμπορίου με κράτη της υποσαχάριας Αφρικής.
Το ειρηνευτικό σχέδιο, για το οποίο μεσολάβησαν οι ΗΠΑ, χρησιμοποιεί ως κίνητρο τις εξαιρέσεις των Ηνωμένων Εθνών από το διεθνές εμπάργκο όπλων για τους δύο στρατούς, εφόσον μπορούν να συνεργαστούν και να δημιουργήσουν μια ενιαία στρατιωτική διοίκηση.
Lt. Gen. John Brennan, AFRICOM deputy commander and leaders from Libya and Italy, officially kick off Flintlock 2026 in Sirte, Libya.@USEmbassyLibya #Libya #Sirte pic.twitter.com/KL28KvcyOq
— U.S. Africa Command (AFRICOM) (@USAfricaCommand) April 15, 2026
Ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί είναι μακρύς. Καθώς ο Μπρέναν και η ομάδα του έφευγαν από το αεροδρόμιο με μια αυτοκινητοπομπή από SUV, τα ερείπια και τα συντρίμμια από τα πολλά χρόνια πολέμου ήταν ορατά ανάμεσα στους θάμνους και τα κοπάδια προβάτων. Η οικοδόμηση ενός βαθμού εμπιστοσύνης είναι μια διαδικασία σε εξέλιξη. Ωστόσο, πρωτοβουλίες όπως οι στρατιωτικές ασκήσεις αυτής της εβδομάδας υποδηλώνουν ότι η χώρα ίσως τελικά προχωράει μπροστά.
«Η Λιβύη γίνεται σιγά σιγά πιο συνεκτική», δήλωσε ο Τζέφ Πόρτερ, πρόεδρος της North Africa Risk Consulting, μιας εταιρείας με έδρα τη Νέα Υόρκη. «Περισσότεροι δυτικοί παράγοντες είναι πρόθυμοι να συνεργαστούν με τη Δύση και την Ανατολή [της Λιβύης], οπότε η Ρωσία παραγκωνίζεται», προσθέτει.
Από την αντιπαλότητα στις κοινές στρατιωτικές ασκήσεις
Η αλλαγή ξεκίνησε κατά τη διάρκεια του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία. Σύμφωνα με Ευρωπαίους και Λίβυους αξιωματούχους, ο Χαφτάρ φοβήθηκε ότι οι μισθοφόροι της Μόσχας θα μπορούσαν να επιχειρήσουν πραξικόπημα εναντίον του, όπως είχαν προσπαθήσει και στην ίδια τη Ρωσία. Στο πλαίσιο αυτό, ο υποστράτηγος Μπρέναν διέκρινε μια ευκαιρία να φέρει σε επαφή τον Χαφτάρ με τον Αμπντούλ Σαλάμ αλ Ζούμπι, τον αναπληρωτή υπουργό Αμυνας της κυβέρνησης της Τρίπολης, ώστε να βρουν μια λύση σχετικά με το μέλλον της χώρας.
Οι δύο κορυφαίοι αξιωματούχοι κατέληξαν να γευματίζουν μαζί μερικές φορές, παρά το γεγονός ότι ανήκαν σε διαφορετικά στρατόπεδα, δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Αμυνας.
AFRICOM’s Flintlock 2026 exercises in #Libya began yesterday. Libyan forces from east and west training alongside U.S., Italian, and other multinational forces is a hopeful sign for military integration, Libyan national unity, and a bigger role for Libya in regional security and… pic.twitter.com/Urw5BNKgoY
— U.S. Senior Advisor for Arab and African Affairs (@US_SrAdvisorAF) April 15, 2026
Αυτή η προσέγγιση άρχισε σταδιακά να γίνεται αισθητή στο πεδίο. Διοικητές μεσαίου επιπέδου και από τις δύο πλευρές στελεχώνουν από κοινού ένα κοινό κέντρο επιχειρήσεων κοντά στη Σίρτη, ενισχύοντας την ικανότητα της Λιβύης να αντιμετωπίζει τις τζιχαντιστικές ομάδες που κάποτε κυριαρχούσαν σε μεγάλο μέρος της χώρας. Μια έκθεση του ΟΗΕ τον Φεβρουάριο διαπίστωσε ότι η Λιβύη είχε πρόσφατα εξαρθρώσει τέσσερις πυρήνες του ISIS που διέδιδαν προπαγάνδα στο Διαδίκτυο και διακινούσαν ανθρώπους προς την Ευρώπη.
Την Τρίτη, οι δύο πλευρές ενίσχυσαν τη σχέση τους δημιουργώντας μια νέα κοινή επιτροπή έξι διοικητών για την εποπτεία μιας κοινής δύναμης.
Οι ασκήσεις αποτελούν ακόμη ένα βήμα προς τη συμφιλίωση των δύο πλευρών. Αμερικανικές ειδικές δυνάμεις, φορώντας διακριτικά τόσο των ΗΠΑ όσο και της Λιβύης, συνέδραμαν σε μια προσομοίωση διάσωσης ομήρων στην οποία συμμετείχαν 50 Λίβυοι μαχητές. Οι ΗΠΑ έχουν εμπλέξει και άλλους εταίρους στην προσπάθεια. Ο γερμανικός στρατός παρείχε για ιατρική περίθαλψη και οι Τούρκοι προσέφεραν υποστήριξη με drones. Παρόντες ήταν εκπρόσωποι από την Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Αίγυπτο και τη Γαλλία, καθώς και ορισμένοι από το Τσαντ, τον νότιο γείτονα της Λιβύης.
Οπως σχολιάζουν αναλυτές, οι ασκήσεις αναμένεται να ανοίξουν τον δρόμο για τη Λιβύη ώστε να αποκτήσει πρόσβαση σε περισσότερη εκπαίδευση και εξοπλισμό από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, επιτρέποντάς της τελικά να σταματήσει να εξαρτάται από τη Ρωσία και τη Λευκορωσία για εξοπλισμό και μισθοφόρους.
«Θα θέλαμε να δούμε μια κυβέρνηση που δεν θεωρεί απαραίτητη την εμπλοκή ξένων δυνάμεων, ιδίως της Ρωσίας», δήλωσε ο Μάρτιν Ρέινολντς, πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στη Λιβύη, ο οποίος παρακολούθησε τις ασκήσεις.
Στο επίκεντρο πετρέλαια και σπάνιες γαίες
Το οικονομικό όφελος από μια διαρκή ειρηνευτική συμφωνία θα μπορούσε επίσης να είναι σημαντικό, τόσο για τη Λιβύη όσο και για τις ΗΠΑ.
Η χώρα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου στην Αφρική, αλλά η συνεχής αστάθεια λόγω των συγκρούσεων τα έχουν αφήσει σε κατάσταση υπανάπτυξης.
Οι μεγάλες πετρελαϊκές εταιρείες των ΗΠΑ δείχνουν τώρα ενδιαφέρον για τη Λιβύη για πρώτη φορά μετά από χρόνια. Τον Φεβρουάριο, η Chevron υπέγραψε την πρώτη της συμφωνία στη Λιβύη, αφού κέρδισε άδεια για την εξερεύνηση ενός υπεράκτιου τεμαχίου. Η Exxon Mobil, εν τω μεταξύ, συμφώνησε πέρυσι να επανέλθει στη χώρα, έχοντας διακόψει τις δραστηριότητές της από το 2013.
Η παραγωγή πετρελαίου αυξάνεται ήδη, φτάνοντας το 1,43 εκατ. βαρέλια την ημέρα νωρίτερα αυτόν τον μήνα -το υψηλότερο επίπεδο σε πάνω από μια δεκαετία- καθώς το χάος στον Περσικό Κόλπο επιβράδυνε τις εξαγωγές.
Υπάρχει όμως και ένα επιπλέον κίνητρο. Ενα πιο σταθερό περιβάλλον θα μπορούσε να διευκολύνει την αξιοποίηση των τεράστιων αποθεμάτων σπάνιων γαιών και άλλων κρίσιμων ορυκτών της Λιβύης, στα οποία περιλαμβάνονται το ουράνιο και, ενδεχομένως, το λίθιο και το κοβάλτιο. Η πρόσβαση σε αυτούς τους πόρους, που είναι τόσο σημαντικοί για τη βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας των ΗΠΑ, αποτελεί προτεραιότητα για την κυβέρνηση Τραμπ.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
