ΜΟΝΑΧΟ. Τον προαιώνιο δεσμό μεταξύ ανθρώπου και σκύλου έρχεται να επιβεβαιώσει νέα μελέτη γενετικού υλικού, που αποδεικνύει ότι ο σκύλος έγινε ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου πριν από 15.000 χρόνια, τουλάχιστον πέντε χιλιετίες νωρίτερα από ό,τι νομίζαμε μέχρι σήμερα. Η νέα έρευνα, που δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature, προσφέρει αδιάσειστα στοιχεία ότι κυνηγοί-συλλέκτες είχαν εξημερώσει σκύλους, τους οποίους έθαβαν με ευλάβεια και συγκεκριμένο τελετουργικό, πολύ πριν από την εμφάνιση της γεωργίας, σύμφωνα με την εφημερίδα Guardian.
Νέα μελέτη δείχνει ότι κυνηγοί-συλλέκτες είχαν εξημερώσει τα τετράποδα ζώα πολύ πριν από την εμφάνιση της γεωργίας.
Η αρχαιότερη τέτοια ανακάλυψη χρονολογείται στα 15.800 χρόνια στην Ανατολία της Τουρκίας. Εκεί, ανθρώπινες σοροί βρέθηκαν θαμμένες δίπλα σε οστά σκύλων. Ανασκαφή στο σπήλαιο Γκάου του Σόμερσετ της Βρετανίας διαπίστωσε ότι ανθρώπινα λείψανα είχαν θαφτεί δίπλα σε οστά σκύλων, ηλικίας 14.300 ετών.
Ο δρ Λάτσι Σκάρσμπρουκ του Πανεπιστημίου του Μονάχου, που συμμετείχε στην έρευνα, λέει: «Αυτό σημαίνει ότι πριν από 15.000 χρόνια, σκύλοι με πολύ διαφορετικό DNA υπήρχαν ήδη στην Ευρασία, από το Σόμερσετ της σημερινής Αγγλίας μέχρι και τη Σιβηρία. Αυτό ενισχύει την πιθανότητα ότι η εξημέρωση του σκύλου να ολοκληρώθηκε κατά τη διάρκεια της τελευταίας εποχής των παγετώνων, περισσότερα από 10.000 χρόνια πριν από τις ημέρες μας και πολύ πριν από την εμφάνιση άλλου οικόσιτου ζώου ή καλλιεργημένου φυτού».
Μέχρι τώρα η αρχαιολογική σκαπάνη είχε φέρει στο φως στοιχεία που ενίσχυαν τη θεωρία ότι ο σύγχρονος σκύλος είναι εξημερωμένος γκρίζος λύκος, ο οποίος ακολούθησε τον άνθρωπο στα τέλη της εποχής των παγετώνων πριν από περίπου 12.000 χρόνια. Οι έρευνες γενετικού υλικού, όμως, χρονολογούσαν τη συμβιωτική αυτή σχέση στα 10.900 χρόνια, καθώς το DNA αρχαιότερων σκύλων ήταν υπερβολικά φθαρμένο, κάνοντας τους επιστήμονες να αμφιβάλλουν εάν το γενετικό υλικό ανήκε σε σκύλο ή λύκο. Η ακριβής χρονολόγηση, η τοποθεσία και οι συνθήκες εξημέρωσης του σκύλου παρέμεναν έτσι καλυμμένες με πέπλο μυστηρίου.
«Εδώ και χρόνια ο μόνος τρόπος για να ξεχωρίσουμε έναν σκύλο από έναν λύκο ήταν να εξετάσουμε τα οστά του, μέθοδος μικρής αξιοπιστίας. Κάποιος έλεγε “είναι σκύλος”, ενώ άλλος επέμενε “είναι μικρός λύκος”», λέει ο Ανερς Μπέργκστρομ, λέκτορας στο Πανεπιστήμιο της Ιστ Ανγκλια στη Βρετανία, ο οποίος πραγματοποίησε έρευνα σε περισσότερα από 200 δείγματα DNA αρχαίων σκύλων και λύκων. Η νέα μελέτη αποκαλύπτει με λεπτομέρειες τη φύση της αρχέγονης συνεργασίας μεταξύ ανθρώπου και σκύλου και αποδεικνύει ότι οι σύγχρονες ευρωπαϊκές ράτσες σκύλων, από τα μπουλντόγκ μέχρι και τα λαμπραντόρ, μοιράζονται πολλά κοινά γονίδια με εκείνα των αρχαίων τετράποδων συντρόφων των κυνηγών-συλλεκτών της ηπείρου μας. Οι σκύλοι αυτοί πιθανολογείται ότι έμοιαζαν με μικρούς λύκους, ενδεχομένως με μικρότερες μουσούδες και λιγότερο ισχυρά σαγόνια. «Δεν περιμέναμε ότι θα έμοιαζαν με τσιουάουα», λέει ο Σκάρσμπρουκ.
Η πρώτη σχετική μελέτη ανέλυσε DNA από οστά στο σπήλαιο Γκάου, από ανασκαφή στο Πιναρμπάσι, κοντά στο Ικόνιο της Ανατολίας, και από δύο τοποθεσίες στη Σερβία. Τεχνολογικές καινοτομίες στον τομέα της ανάλυσης DNA επέτρεψαν στην επιστημονική ομάδα να ανασυνθέσει το αρχαίο γενετικό υλικό, οδηγώντας για πρώτη φορά στην ταυτοποίηση του συγκεκριμένου γένους σκύλου. Η έρευνα έδειξε ότι οι σκύλοι ήταν ήδη διαδεδομένοι σε Ευρώπη και Ασία πριν από 14.000 χρόνια, ενώ ανάλυση των οστών τους με τη βοήθεια ραδιενεργού ισοτόπου αποκάλυψε ότι αυτοί οι δεσποζόμενοι σκύλοι είχαν δίαιτα πλούσια σε ψάρι, όπως και αυτή των ανθρώπων γύρω τους.
Η εξάπλωση
Οι αρχαιολόγοι έφεραν επίσης στο φως αποδείξεις βαθύτατου συναισθηματικού δεσμού μεταξύ ανθρώπων και σκύλων. Τα οστά τριών κουταβιών βρέθηκαν θαμμένα πάνω στα πόδια ανθρώπινου λειψάνου στο Πιναρμπάσι, μέρος περίπλοκου κτερισματικού τελετουργικού. Στο σπήλαιο Γκάου, όπου ο τοπικός παλαιολιθικός πληθυσμός πραγματοποιούσε μακάβριες και ενίοτε ανθρωποφαγικές ταφικές τελετές, οι σκύλοι του θανόντος ενδέχεται να θυσιάζονταν για να τον συνοδεύσουν στη μεταθανάτια ζωή. Η γονιδιακή ομοιότητα μεταξύ των σκύλων στις τρεις παραπάνω τοποθεσίες ενισχύει τη θεωρία που θέλει τον σκύλο να εξαπλώνεται ταχύτατα σε όλη την Ευρώπη λίγο καιρό μετά την εξημέρωσή του.
