Η 72χρονη Ναν Νάιλαν, που εργάζεται εθελοντικά 15 ώρες την εβδομάδα σε κοινωνικό παντοπωλείο, συνταξιοδοτήθηκε το 2020, ύστερα από 40 χρόνια οδοντιατρικής καριέρας. Παρότι απολάμβανε τον ελεύθερο χρόνο της, άρχισε γρήγορα να αναζητά κάτι παραπάνω. Διάβασε για μια φιλανθρωπική οργάνωση στο εύπορο προάστιο της Βοστώνης, Νιούτον, η οποία συγκέντρωνε και διένειμε τρόφιμα και είδη σπιτιού σε άπορες οικογένειες της Μασαχουσέτης. «Χρειαζόμουν να κάνω κάτι παραπάνω από το να ικανοποιώ τις προσωπικές μου ανάγκες», λέει σήμερα η Νάιλαν. Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει ότι καθώς ο άνθρωπος γερνάει, η αισιοδοξία και η θετική νοοτροπία είναι και αυτές ικανές να ευνοούν την υγεία και να προάγουν τη μακροζωία, πέρα από τη σωματική άσκηση και την υγιεινή διατροφή.
«Αν νιώθεις ότι η ζωή σου έχει νόημα, έχεις μεγαλύτερες πιθανότητες να διατηρήσεις τις κοινωνικές σου επαφές, να φροντίζεις τον εαυτό σου, να νοιάζεσαι για τους άλλους και να συνεχίσεις να επενδύεις στη ζωή», λέει η συγγραφέας Τζένιφερ Ουάλας. Η επιδημιολόγος δρ Λίντα Φριντ θυμάται ότι όταν ξεκίνησε τη σταδιοδρομία της σε γηριατρική κλινική του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς, πολλοί ασθενείς της ένιωθαν άρρωστοι, καθώς δεν έβρισκαν πια λόγο για να σηκωθούν το πρωί από το κρεβάτι. Η δρ Φριντ άρχισε έτσι να συστήνει στους ασθενείς της να επιλέγουν κάποια φιλανθρωπική οργάνωση, στην οποία να αφιερώνουν λίγες ώρες την εβδομάδα.
Τα αποτελέσματα
Η Φριντ διαπίστωσε ότι άνθρωποι που προσέφεραν έτσι τον χρόνο τους, ενίσχυαν τη σωματική τους δραστηριότητα και ένιωθαν πιο δυνατοί ύστερα από λίγους μήνες εθελοντικής εργασίας. Μικρή βελτίωση σημείωναν επίσης στα γνωσιολογικά τους τεστ, ενώ είχαν υψηλότερα σκορ σε ερωτηματολόγια γύρω από τα συναισθήματά τους και τη θέση τους στην κοινωνία.
Ο εθελοντισμός δεν είναι ο μόνος δρόμος προς την αισιοδοξία. Οι τακτικές επισκέψεις σε καφενείο και η βόλτα με τον σκύλο είναι και αυτοί τρόποι για να νιώσει κάποιος πιο συνδεδεμένος με την κοινωνία. Η διατήρηση θετικής νοοτροπίας και η αισιοδοξία, ιδιαίτερα απέναντι στη γήρανση, μοιάζουν και αυτές να βοηθούν την ποιότητα ζωής στους ανθρώπους της τρίτης ηλικίας. Μελέτη του 2022 έδειξε ότι οι γυναίκες άνω των 50 ετών, οι οποίες είχαν υψηλότερα σκορ σε ερωτηματολόγια αισιοδοξίας, ζούσαν 5% περισσότερο και είχαν μεγαλύτερες πιθανότητες να συμπληρώσουν τα 90 χρόνια, από ό,τι όσες είχαν χαμηλότερο τέτοιο σκορ. Ερευνα που δημοσιεύθηκε αυτόν τον μήνα, έδειξε ότι άνθρωποι 50 ετών και άνω με θετική νοοτροπία και αισιόδοξη θεώρηση της τρίτης ηλικίας, ανέφεραν ότι ένιωθαν εξίσου ευτυχείς και χρήσιμοι όπως όταν ήταν νέοι.
Η αισιοδοξία για το μέλλον επηρεάζει την υγεία του ανθρώπου μέσω της συμπεριφοράς του, λέει η καθηγήτρια Ψυχολογίας του Πανεπιστημίου Γέιλ, Μπέκα Λέβι. Οταν κάποιος νιώθει ότι έχει κάτι να προσμένει, έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να ακολουθήσει ιατρικές συμβουλές, να γυμνάζεται τακτικά και να συντηρεί τις κοινωνικές του σχέσεις. Η έρευνα της δρος Λέβι έδειξε επίσης ότι η αντιμετώπιση της γήρανσης με αισιοδοξία μπορεί να προστατεύσει από το άγχος.
Η γήρανση δεν είναι, βέβαια, εύκολη υπόθεση. Η απώλεια αγαπημένου προσώπου, η διαχείριση ασθένειας και η φροντίδα ηλικιωμένου συγγενούς επηρεάζουν την προοπτική του ανθρώπου και την ταυτότητά του. Η διατήρηση της αισιοδοξίας σε τέτοιες συγκυρίες δεν έχει να κάνει με άρνηση της σκληρής πραγματικότητας, λέει η ψυχολόγος Ντιπίκα Τσόπρα.
«Εχει πολύ περισσότερο να κάνει με την αντοχή, παρά με το θετικό πνεύμα. Οι αισιόδοξοι άνθρωποι θεωρούν ότι οι αναποδιές είναι κάτι το προσωρινό, το οποίο είναι ικανοί να ξεπεράσουν», τονίζει η δρ Τσόπρα. Για να αφυπνίσει αυτό το αίσθημα αισιοδοξίας, συστήνει στους ασθενείς της να θέτουν έναν απλό καθημερινό στόχο, όπως έναν περίπατο στο ύπαιθρο, μία συζήτηση με ένα φίλο ή ακόμη και ένα γεύμα.
«Οταν οι άνθρωποι φαντάζονται το μέλλον ως περιορισμένο ή πεπερασμένο, όπως συμβαίνει με πολλούς ηλικιωμένους, ο εγκέφαλος αρχίζει να ενισχύει τις προσδοκίες αυτές. Αν μπορεί, όμως, κανείς να εστιάσει σε μικρές μελλοντικές χαρές, τότε εκπαιδεύει το μυαλό του σε θετική προσμονή, ενισχύοντας την αισιοδοξία του», αναφέρει η Τσόπρα, της οποίας ο παππούς πλησιάζει τα 100, ακολουθώντας τη μέθοδο αυτή.
