Η 35χρονη συγγραφέας Αλόρα Ντάνον, που ζει στο Ρότσεστερ της Νέας Υόρκης, λαχταρούσε τη σωματική επαφή για μεγάλο μέρος της ενήλικης ζωής της. Ως «όψιμα ρομαντική» που δεν βγήκε ραντεβού παρά μόνο στα 32 της, λέει ότι επιθυμούσε διακαώς να την κρατήσει κάποιος στην αγκαλιά του. Οχι ένα «ανούσιο άγγιγμα» με ένα άλλο σώμα, όπως λέει, αλλά μια επαφή με «συνειδητή πρόθεση».
Δεν ήταν λαχτάρα για σεξ. Ηθελε κάποιον να κρατιούνται χέρι χέρι, να της αγγίζει απαλά τη μέση, να αγκαλιάζονται στον καναπέ. Κάποιες φορές έκλαιγε, απορώντας γιατί φαινόταν τόσο εύκολο για τους άλλους να αγγίζονται, αλλά τόσο δύσκολο για εκείνη. Οταν η Ντάνον μοιράστηκε τη λαχτάρα της για συντροφικότητα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο λογαριασμός της τελικά συγκέντρωσε σχεδόν 120.000 ακολούθους στο TikTok.
Το να είναι κανείς στερημένος από άγγιγμα, δηλαδή να στερείται μια επιθυμητή σωματική σύνδεση, έχει γίνει ολοένα και πιο συνηθισμένο στον γρήγορο, ψηφιακό κόσμο μας, λένε οι ειδικοί. Και η έλλειψη επαφής μπορεί να επηρεάσει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική ευεξία μας.
Χωρίς τακτικό άγγιγμα μπορεί να νιώθουμε «μοναξιά, άγχος, στρες ή συναισθηματική εξάντληση χωρίς να καταλαβαίνουμε άμεσα το γιατί», δηλώνει η Οζγκέ Ουγκουρλού, μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο τμήμα ψυχολογίας του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ.
Η Ουγκουρλού και άλλοι ειδικοί στην έρευνα του αγγίγματος εξηγούν γιατί η επαφή είναι τόσο ζωτικής σημασίας και γιατί πιστεύουν ότι οι άνθρωποι δεν λαμβάνουν αρκετή.
Γιατί είναι σημαντικό;
Η έρευνα έχει δείξει ότι όλοι χρειάζονται ένα ορισμένο επίπεδο ανθρώπινης επαφής για τη σωματική και συναισθηματική υγεία τους, αν και η ποσότητα και το είδος διαφέρουν για κάθε άτομο.
Οι ψυχολόγοι έχουν αναπτύξει εργαλεία για να μετρούν αυτό που αποκαλούν «στέρηση αγγίγματος», όπως η Κλίμακα Στέρησης Αγγίγματος (Touch Deprivation Scale). Υψηλότερες βαθμολογίες σε αυτές τις κλίμακες συνδέονται με άγχος και κατάθλιψη. Οταν το άγγιγμα είναι επιθυμητό και συναινετικό, οι μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να ρυθμίζει τα συναισθήματά μας και να ωφελεί τη συνολική ευεξία μας. Το άγγιγμα προάγει την ηρεμία επιβραδύνοντας τη δραστηριότητα της αμυγδαλής, ενός τμήματος του εγκεφάλου που επεξεργάζεται τα συναισθήματα, και προκαλεί έκκριση οξυτοκίνης, που συχνά αναφέρεται ως η ορμόνη της αγάπης. Εχει επίσης διαπιστωθεί ότι βελτιώνει τη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού, ένα δείκτη καλής υγείας.
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι το άγγιγμα μπορεί να μετριάζει τον πόνο, το στρες και το άγχος. Για παράδειγμα, η αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα κορτιζόλης, μιας ορμόνης που σχετίζεται με το στρες, μπορεί να μειωθούν ως αποτέλεσμα της επαφής. Οι επιστήμονες έχουν ανακαλύψει ότι ένα απαλό, στοργικό χάδι ενεργοποιεί συγκεκριμένες νευρικές ίνες που «φωτίζουν» περιοχές του εγκεφάλου οι οποίες συνδέονται με το συναίσθημα, όχι μόνο με την αίσθηση.
Το να στερείται κάποιος μια επιθυμητή σωματική σύνδεση έχει γίνει ολοένα και πιο συνηθισμένο στον γρήγορο, ψηφιακό κόσμο μας, λένε οι ειδικοί.
Το άγγιγμα μεταδίδει σύνδεση και φροντίδα «με απόλυτη σαφήνεια στον εγκέφαλό μας, με τρόπους που οι λέξεις δεν μπορούν», λέει ο Τζέιμς Κόαν, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνια και συγγραφέας του βιβλίου «Why We Hold Hands» (Γιατί κρατιόμαστε χέρι χέρι) που πρόκειται να κυκλοφορήσει σύντομα.
Γιατί κάποιοι νιώθουν έτσι;
Υπάρχουν κάποιοι λόγοι. Οι άνθρωποι περνούν λιγότερο χρόνο διά ζώσης σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια και περισσότερο χρόνο στο Διαδίκτυο. Αυτό μεταβάλλει τις φιλίες και τις ρομαντικές σχέσεις, λένε οι ειδικοί, γεγονός που καθιστά πιο δύσκολο να νιώθουμε συνδεδεμένοι και ότι μας εκτιμούν.
Αυτό μπορεί επίσης να επηρεάσει την ικανότητά μας να καταλάβουμε αν μας ενδιαφέρει ρομαντικά κάποιος.
«Το άγγιγμα είναι μέρος του φλερτ. Ακουμπάμε ο ένας τον άλλον και αξιολογούμε το ενδιαφέρον του άλλου μέσω της επαφής», λέει ο Ντάτσερ Κέλτνερ, καθηγητής ψυχολογίας στο UC Berkeley, που μελετά το άγγιγμα και το συναίσθημα. «Oταν φλερτάρουμε με κάποιον, προσπαθούμε να καταλάβουμε: είναι καλός σύντροφος;».
Ο Κέλτνερ μεγαλώνει σε μια στοργική οικογένεια που αγαπά τις αγκαλιές. Ωστόσο, το άγγιγμα μπορεί να έχει «διαφορετικό νόημα πολιτισμικά ή ατομικά και πρέπει να το σεβόμαστε αυτό».
Δεν βοηθά το γεγονός ότι ζούμε σε μια «υπερβολικά αγχώδη» κοινωνία, λέει ο Κόαν. Είμαστε «ολοένα και πιο ευαίσθητοι στην κακοποίηση και στις δυναμικές εξουσίας» στον χώρο εργασίας και αλλού, προσθέτει. Αν και αυτό είναι σημαντικό και χρήσιμο από πολλές απόψεις, μπορεί να μας κάνει πιο διστακτικούς να αγγίξουμε κάποιον, ακόμη κι αν το άγγιγμα είναι ασφαλές και επιθυμητό.
Τι μπορεί να βοηθήσει;
Το να αγγίζουμε και να μας αγγίζουν περιλαμβάνει μερικές φορές την ανάληψη ενός λελογισμένου ρίσκου. «Αν θέλετε να σας αγγίζουν περισσότερο, ζητήστε το», λέει ο Κόαν. Και αν είναι κατάλληλο και συναινετικό, «εμπλακείτε σε περισσότερη επαφή».
Θυμάται ότι πρόσφερε το χέρι του σε έναν άγνωστο κατά τη διάρκεια μιας τρομακτικής ανατάραξης σε μια πτήση με αεροπλάνο. «Είναι παράξενο στην κουλτούρα μας, αλλά οι συνθήκες το απαιτούσαν κάπως. Θα ήθελα να ζούμε σε έναν κόσμο όπου όλοι το κάνουμε αυτό πιο συχνά», τονίζει. Αν αυτό ακούγεται άβολο ή τρομακτικό, δεν υπάρχει καμία ντροπή στο να αγγίζετε το ίδιο σας το σώμα.
Παίρνοντας αγκαλιά τον εαυτό μας
Πριν από μερικά χρόνια, η 38χρονη Λατίσια Τζέιμς βίωνε «απερίγραπτη μοναξιά».
Το σκυλάκι της, μείξη γιορκσάιρ με τεριέ, που του άρεσε να πηδάει στην αγκαλιά της και να χουχουλιάζει μαζί της, είχε απαλύνει λίγο τον πόνο της. «Hταν το γλυκό μου μωράκι που μου πρόσφερε συναισθηματική υποστήριξη», λέει η Τζέιμς.
Αλλά το 2022 το σκυλάκι της πέθανε. Η Τζέιμς ήταν τότε σε διάσταση με τον σύζυγό της. Και εξαιτίας της πανδημίας, είχε περάσει χρόνια αποφεύγοντας τις αγκαλιές ή μία από τις αγαπημένες της μορφές ανακούφισης από το στρες: το μασάζ.
Στη συνέχεια η Τζέιμς, που ζει στην Ατλάντα, έμαθε μια τεχνική από την ψυχοθεραπεύτριά της που περιλαμβάνει μια τεράστια αγκαλιά στον ίδιο της τον εαυτό, ενώ ταυτόχρονα πιέζει συγκεκριμένα σημεία με τα δάχτυλά της και λικνίζεται από τη μια πλευρά στην άλλη για να ανακουφίσει το άγχος και την ένταση. Στην αρχή ντρεπόταν να το δοκιμάσει. «Αλλά μόλις είδα ότι λειτουργούσε, δεν με ένοιαζε», λέει. «Το έκανα συνέχεια».
Ατομα που λαχταρούν το άγγιγμα μπορούν να αποκομίσουν παρόμοια οφέλη «χαϊδεύοντας» το δέρμα τους ή κάνοντας μασάζ στον εαυτό τους με τα χέρια ή τους αγκώνες τους, λέει η Τίφανι Φιλντ, καθηγήτρια στα τμήματα παιδιατρικής και ψυχιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μαϊάμι, η οποία μελετά το άγγιγμα εδώ και δεκαετίες. Η άσκηση κάθε είδους είναι επίσης αποτελεσματική στο να διεγείρει το δέρμα και τους μυς με τρόπο παρόμοιο με το μασάζ, λέει η Φιλντ.
