Ο Ντόναλντ Τραμπ σε χθεσινές του δηλώσεις άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας υποψηφιότητας, παρά τη ρητή απαγόρευση της 22ης Τροπολογίας.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, μιλώντας στο NBCNews, δήλωσε ότι υπάρχουν «μέθοδοι» με τις οποίες θα μπορούσε να επιδιώξει και τρίτη θητεία στον Λευκό Οίκο.
«Δεν αστειεύομαι», είπε, απαντώντας σε ερώτηση για παλαιότερες νύξεις του περί τρίτης θητείας. Παρότι στο παρελθόν είχε αφήσει τέτοια σενάρια να αιωρούνται έμμεσα –το 2019 είχε αναρτήσει ότι «ο κόσμος μπορεί να απαιτήσει» νέα υποψηφιότητα– η τοποθέτησή του την Κυριακή ήταν από τις πιο ευθείες μέχρι σήμερα.
Συνταγματολόγοι και πανεπιστημιακοί συμφωνούν πως οποιαδήποτε τέτοια κίνηση θα παραβίαζε όχι μόνο το γράμμα αλλά και το πνεύμα της 22ης Τροπολογίας, η οποία υιοθετήθηκε το 1951 ακριβώς για να αποτρέψει την επιστροφή ενός «εκλεγμένου μονάρχη», μετά την τετράκις εκλογή του Φραγκλίνου Ρούζβελτ κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η τροπολογία προβλέπει ξεκάθαρα: «Κανένα πρόσωπο δεν μπορεί να εκλεγεί στο αξίωμα του προέδρου περισσότερο από δύο φορές» ασχέτως αν οι θητείες είναι διαδοχικές ή όχι.
Ο Τραμπ εξελέγη για πρώτη φορά το 2016 και επανεξελέγη το 2024.
Ορισμένοι Ρεπουμπλικανοί βουλευτές, όπως ο Αντριου Ογκλς από το Τενεσί, έχουν καταθέσει προτάσεις για την αναθεώρηση ή την κατάργηση της 22ης Τροπολογίας, χωρίς όμως να έχει προχωρήσει καμία.
Για να αλλάξει το Σύνταγμα απαιτείται έγκριση με πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, καθώς και επικύρωση από τα τρία τέταρτα των πολιτειών, διαδικασία εξαιρετικά δύσκολη.
Τα σενάρια
Παρότι δεν υπάρχει σοβαρή νομική βάση για την τρίτη θητεία, κυκλοφορούν διάφορα σενάρια περί «παρακαμπτήριων διαδρομών». Ενα εξ αυτών υποστηρίζει ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να εκλεγεί αντιπρόεδρος (παρακάμπτοντας τον περιορισμό περί προεδρίας) και να αναλάβει εκ νέου την εξουσία σε περίπτωση παραίτησης ή αδυναμίας του προέδρου.
Ομως η 12η Τροπολογία ορίζει ρητά ότι δεν μπορεί να εκλεγεί αντιπρόεδρος άτομο που δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την προεδρία, αποκλείοντας έτσι και αυτή την πιθανότητα.
«Η 22η Τροπολογία απαγορεύει να εκλεγεί κανείς τρίτη φορά, όχι απαραίτητα να υπηρετήσει», εξηγεί ο καθηγητής συνταγματικού δικαίου Μάικλ Ντορφ (Cornell University), σημειώνοντας ότι αυτή η διατύπωση ίσως αφήνει χώρο για ερμηνείες, αν και κατά τη γνώμη του πρόκειται για νομοτεχνική αστοχία.
Ωστόσο, κανένα δικαστήριο δεν έχει ποτέ επικυρώσει την ιδέα ότι θα μπορούσε κάποιος να υπηρετήσει τρίτη θητεία χωρίς να έχει εκλεγεί, για παράδειγμα, μέσω της αντιπροεδρίας.
Ορισμένοι υποστηρικτές του Τραμπ έχουν ισχυριστεί, χωρίς νομική βάση, ότι η 22η Τροπολογία ισχύει μόνο για προέδρους που έχουν υπηρετήσει δύο διαδοχικές θητείες.
Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, ο Δημοκρατικός βουλευτής Νταν Γκόλντμαν κατέθεσε πρόσφατα ψήφισμα στη Βουλή των Αντιπροσώπων, επιβεβαιώνοντας ότι η απαγόρευση ισχύει ανεξαρτήτως της χρονικής σειράς των θητειών.
Η καθηγήτρια Νομικής του Πρίνστον, Ντέμπορα Περλστάιν, είναι κατηγορηματική: «Το Σύνταγμα σπάνια είναι τόσο ξεκάθαρο όσο στην απαγόρευση τρίτης θητείας. Η ιστορία της τροπολογίας το αποδεικνύει: γράφτηκε για να αποτρέψει την αυταρχική παραμονή στην εξουσία».
Η Περλστάιν επισημαίνει και τη σημασία της 12ης Τροπολογίας, η οποία κλείνει την πόρτα σε κάθε πιθανότητα να επανέλθει κάποιος στην προεδρία μέσω της αντιπροεδρίας. «Ο Τραμπ είναι συνταγματικά ανεπίτρεπτο να υπηρετήσει τρίτη θητεία. Τέλος της κουβέντας».
«Η ιστορία της σύνταξης και της κύρωσης της τροπολογίας δείχνει πέρα από κάθε αμφιβολία ότι διατυπώθηκε με αυτόν τον τρόπο για να αποτραπεί ο κίνδυνος να χρησιμοποιήσει κάποιος το αξίωμα του προέδρου για την εγκαθίδρυση μακροχρόνιου τυραννικού ελέγχου στις Ηνωμένες Πολιτείες», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αν και κάποιες θεωρίες εξακολουθούν να κυκλοφορούν –ακόμη και εντός του Κογκρέσου– το σύνολο σχεδόν της ακαδημαϊκής κοινότητας θεωρεί ότι κάθε τέτοια απόπειρα θα ήταν τόσο αντισυνταγματική όσο και επικίνδυνη για την πολιτική σταθερότητα των ΗΠΑ.
Πηγή: Washington Post
