Με την απειλή μιας (νέας) ρωσικής εισβολής σε ουκρανικό έδαφος να παραμένει ορατή, η Ευρώπη επιχείρησε την περασμένη εβδομάδα να στείλει ένα μήνυμα ενότητας και αποφασιστικότητας απέναντι στη Μόσχα. Ωστόσο, οι εντάσεις παραμένουν μεταξύ των ανατολικών χωρών, που απαιτούν πιο σκληρή στάση από την Ε.Ε. –και τη Δύση γενικότερα– απέναντι στη Ρωσία και των δύο πιο ισχυρών κρατών-μελών της Eνωσης, της Γαλλίας και της Γερμανίας, που για διαφορετικούς λόγους εξακολουθούν να αναζητούν σημεία σύγκλισης με τον Βλαντιμίρ Πούτιν. Στα συμπεράσματα του μονοήμερου Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, που δημοσιεύθηκαν αργά το βράδυ της Πέμπτης, η Ρωσία απειλείται με «μαζικές συνέπειες και σφοδρό κόστος», συμπεριλαμβανομένων «περιοριστικών μέτρων σε συντονισμό με εταίρους» σε περίπτωση εισβολής στην Ουκρανία. Είχε προηγηθεί συνάντηση κορυφής της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης από την οποία είχαν προκύψει αντίστοιχες προειδοποιητικές βολές.
«Ας μην υπάρχει καμία αμφιβολία», δήλωσε σχετικά με το ζήτημα στη συνέντευξη Τύπου αργά τη νύχτα της Πέμπτης προς Παρασκευή η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Αν η Ρωσία κινηθεί κατά της Ουκρανίας, η Ενωση θα είναι σε θέση να επιβάλει κυρώσεις που θα έχουν τεράστιο κόστος. Εχουμε κάνει τη δουλειά μας επ’ αυτού». Το τελευταίο σχόλιο ήταν μία έμμεση απάντηση στα παράπονα που έχουν εκφραστεί από εθνικές αντιπροσωπείες ότι δεν είχε γίνει η απαραίτητη προεργασία στο πεδίο των κυρώσεων από την Κομισιόν και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, μετά τη σύνοδο του περασμένου Ιουνίου.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, η Πολωνία επέμενε να συμπεριληφθεί στο κείμενο αναφορά σε συγκεκριμένες κυρώσεις. Στις συναντήσεις του με τους ηγέτες της Ε.Ε. στο περιθώριο της συνεδρίασης της Ανατολικής Εταιρικής Σχέσης, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι ζήτησε από τους δυτικούς εταίρους της χώρας του να επιβάλουν προληπτικά κυρώσεις κατά της Μόσχας – κάτι το οποίο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι χαρακτηρίζουν νομικά και πολιτικά ανέφικτο. Παράλληλα, η Ε.Ε. επανέλαβε την προσήλωσή της στο Σχήμα της Νορμανδίας (Γαλλία, Γερμανία, Ουκρανία, Ρωσία) για τις διαπραγματεύσεις επί της ουκρανικής κρίσης. Τους τελευταίους μήνες, πάντως, η Ρωσία δεν έχει συμμετάσχει στις συναντήσεις του συγκεκριμένου σχήματος, ούτε σε κορυφαίο ούτε σε υπουργικό επίπεδο. Ο μόνος συνομιλητής που αναγνωρίζει ο Πούτιν είναι ο Τζο Μπάιντεν.
Κριτική κατά Γερμανίας
Οι ανατολικές χώρες απαιτούν πιο σκληρή στάση, αλλά Βερολίνο και Παρίσι, για διαφορετικούς λόγους, αναζητούν σημεία σύγκλισης με τον Πούτιν.
Η επαμφοτερίζουσα στάση, ειδικά της Γερμανίας, βρέθηκε στο προσκήνιο με τη συνέντευξη που παραχώρησε ο νέος υπουργός Αμυνας της Ουκρανίας Ολέξι Ρέζνικοφ στους Financial Times στις αρχές της εβδομάδας, όπου κατηγόρησε το Βερολίνο ότι μπλοκάρει την προμήθεια ζωτικού αμυντικού εξοπλισμού από τη χώρα του μέσω του ΝΑΤΟ. Ο κ. Ρέζνικοφ αναφέρθηκε συγκεκριμένα σε οπλισμό εξουδετέρωσης drones και σε συστήματα εντοπισμού ελεύθερων σκοπευτών (αν και η Γερμανία δέχθηκε τελικά την προμήθεια των όπλων κατά των drones). Στο ίδιο μήκος κύματος, την Πέμπτη ο κ. Ζελένσκι, σε συνέντευξη Τύπου μετά τη συνάντησή του με τον γ.γ. της Συμμαχίας, Γενς Στόλτενμπεργκ, δήλωσε ότι «ορισμένοι ηγέτες της Ευρώπης δεν είναι σίγουρο ότι καταλαβαίνουν τι συμβαίνει στα σύνορά μας» και ότι «δεν υπάρχει ομοφωνία μεταξύ των συμμάχων (σ.σ. του ΝΑΤΟ) σχετικά με τη στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας».
Στο επίκεντρο της κριτικής κατά του Βερολίνου για τη στάση του απέναντι στη Μόσχα –αναφέρθηκε σε αυτό και ο κ. Ρέζνικοφ– βρίσκεται ο αγωγός Nord Stream 2, που θα μεταφέρει (όταν και αν εγκριθεί) ρωσικό φυσικό αέριο στη Γερμανία, παρακάμπτοντας την Ουκρανία. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, αρκετοί ηγέτες ζήτησαν από τον Γερμανό νέο καγκελάριο Oλαφ Σολτς να εγκαταλείψει το εγχείρημα. Εκείνος δεν έλαβε καμία συγκεκριμένη δέσμευση. Στην κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Εμανουέλ Μακρόν, επανέλαβε τη θέση της Aγκελα Μέρκελ ότι πρόκειται για ένα έργο του ιδιωτικού τομέα στο οποίο δεν πρέπει να επέμβει το κράτος. Εν τω μεταξύ, όπως σημειώνει ο Βόλφγκανγκ Μίνχαου στο eurointelligence, «οι ελλείψεις αερίου και οι αυξανόμενες τιμές της ενέργειας σημαίνουν ότι (ο Πούτιν) κρατάει τους Ευρωπαίους από τον λαιμό». Την περασμένη εβδομάδα, η επίτροπος Ενέργειας Κάντρι Σίμσον είπε ότι τα αποθέματα αερίου στην Ε.Ε. βρίσκονται στο 62% της διαθέσιμης χωρητικότητας – 12 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τα μέσα επίπεδα των προηγούμενων ετών σε αυτή τη φάση του χειμώνα.
Οι ηγέτες των «27» δεν κατάφεραν να καταλήξουν σε κοινά συμπεράσματα για την ενέργεια, σε σημαντικό βαθμό εξαιτίας της σφοδρής αντιπαράθεσης γύρω από την πολυαναμενόμενη πράξη κατ’ εξουσιοδότηση (delegated act) της Κομισιόν για τα πράσινα διαπιστευτήρια του φυσικού αερίου και της πυρηνικής ενέργειας. Η θέση του Βερολίνου κατά της πυρηνικής ενέργειας έχει εξοργίσει χώρες που θεωρούν πιο ρυπογόνα την επιλογή του αερίου ως μεταβατικού καυσίμου (σχετικά με τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου) και ως πολιτική που διαιωνίζει την εξάρτηση από τη Ρωσία.
Η Μόσχα πιέζει
Την ίδια στιγμή, το καθεστώς Πούτιν συνέχισε να πιέζει για παραχωρήσεις ως προϋπόθεση για να προχωρήσει σε κινήσεις αποκλιμάκωσης. Την Παρασκευή, ο Ρώσος αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Ριαμπκόφ παρουσίασε μία συνολική πρόταση με την οποία η χώρα του ζητεί την πλήρη αναστολή όλων των στρατιωτικών δραστηριοτήτων του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη και την Κεντρική Ασία (σε χώρες που παλαιότερα βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της Μόσχας), αλλά και γραπτές εγγυήσεις για μη περαιτέρω επέκταση της Συμμαχίας προς ανατολάς. Ο ίδιος αξιωματούχος τη Δευτέρα δήλωνε (RIA) ότι αν το ΝΑΤΟ επιμείνει στην επιθετική του στάση, η Ρωσία ενδεχομένως να αναγκαστεί να αναπτύξει πυρηνικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς στην Ευρώπη. Οι ΗΠΑ και η ΕΣΣΔ είχαν δεσμευτεί κατά οποιασδήποτε τέτοιας κίνησης με τη Συνθήκη INF του 1987 – από την οποία, ωστόσο, η Ουάσιγκτον αποσύρθηκε το 2019, κατηγορώντας τη Μόσχα για συστηματική παραβίαση των όρων της.
Ακολουθήστε το kathimerini.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, στο kathimerini.gr
