Η Μπάσμα Κοντμάνι είναι μια από τις προβεβλημένες προσωπικότητες της συριακής αντιπολίτευσης. Διευθύντρια της Πρωτοβουλίας για την Αραβική Μεταρρύθμιση, ενός δικτύου ανεξάρτητων αραβικών ινστιτούτων και σύμβουλος της Διεθνούς Διπλωματικής Ακαδημίας στο Παρίσι μέχρι το 2011, η κ. Κοντμάνι διετέλεσε εκπρόσωπος Τύπου του Συριακού Εθνικού Συμβουλίου, του κυριότερου πολιτικού συνασπισμού της εξόριστης συριακής αντιπολίτευσης. Προσκεκλημένη του Ελληνικού Ιδρύματος Ευρωπαϊκής και Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΛΙΑΜΕΠ), έδωσε διάλεξη στην Αθήνα την περασμένη Τρίτη, για τις επαναστατικές εξελίξεις στον αραβικό κόσμο. Στα δυόμισι χρόνια του εμφυλίου πολέμου, επισκέπτεται συχνά τις περιοχές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των ανταρτών, γεγονός που δίνει πρόσθετο ενδιαφέρον στη συνέντευξη που μας παραχώρησε.
– Η εξόριστη συριακή αντιπολίτευση εμφανίζεται διασπασμένη, χωρίς πραγματική επιρροή στους αντικαθεστωτικούς αντάρτες. Σχετίζεται αυτή η παθογένεια με τις παρεμβάσεις ξένων δυνάμεων;
– Είναι αλήθεια ότι το Συριακό Εθνικό Συμβούλιο δεν κατάφερε να αναδειχθεί σε αποτελεσματικό κέντρο συντονισμού όλων των πολιτικών ρευμάτων της αντιπολίτευσης, ούτε να οικοδομήσει λειτουργική σχέση με τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό. Το πρόβλημα είναι ότι η δημοκρατική αντίσταση δεν είχε επαρκή στήριξη, σε αντίθεση με τις ισλαμικές οργανώσεις, στις οποίες κατευθύνθηκε το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων και των όπλων.
– Από ποιους;
– Η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και άλλα κράτη του Κόλπου ενισχύουν τις πιο μετριοπαθείς ισλαμικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και οι Αδελφοί Μουσουλμάνοι, οι οποίες έχουν ένα εθνικό σχέδιο για τη Συρία. Αδιαφανείς κύκλοι από τις χώρες αυτές, στους οποίους ρόλο παίζουν και θρησκευτικά δίκτυα, τροφοδοτούν τους τζιχαντιστές, που στρατολογούν κυρίως ξένους μαχητές -από τη Λιβύη, το Ιράκ κ.λπ.- συνδέονται με την Αλ Κάιντα και βλέπουν τη Συρία απλώς ως πεδίο μάχης, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης, διεθνούς στρατηγικής. Ποτέ και πουθενά οι τζιχαντιστές δεν ήταν πλειοψηφία στην αντίσταση. Αντιπροσωπεύουν μικρές ομάδες, οι οποίες, ωστόσο, είναι πολύ καλά εξοπλισμένες, σε αντίθεση με τη δημοκρατική αντίσταση.
– Αρχικά είχατε ταχθεί εναντίον της στρατιωτικοποίησης της εξέγερσης, επικαλούμενη το αρνητικό προηγούμενο της Λιβύης. Τι σας έκανε να αλλάξετε γνώμη;
– Ουδείς πήρε την απόφαση για ένοπλο αγώνα. Ο κόσμος άρχισε να αναζητά όπλα αυθόρμητα, ασυντόνιστα, καθώς το καθεστώς Ασαντ απάντησε με τη βία και τις σφαγές στις αρχικά ειρηνικές διαδηλώσεις. Το καθεστώς θέλησε να μεταφέρει στο στρατιωτικό πεδίο την αντιπαράθεση, υπολογίζοντας ότι εκεί είναι ισχυρότερο και ότι οι άμαχοι, οι οποίοι πληρώνουν το βαρύτερο τίμημα, θα γίνονταν περισσότερο σκεπτικιστές έναντι της αντιπολίτευσης. Δεν πίστεψα ποτέ ότι μπορεί να υπάρξει στρατιωτική λύση στην κρίση. Η λύση μπορεί να είναι μόνο πολιτική, αποτέλεσμα διαπραγματεύσεων. Ωστόσο για να έχει νόημα, από την πλευρά μας, η διαπραγμάτευση, πρέπει να υπάρχει μια ορισμένη εξισορρόπηση στο πεδίο της σύγκρουσης.
– Αισθάνεσθε προδομένοι από τη στροφή του Ομπάμα στη διπλωματική λύση, τη στιγμή που φαινόταν έτοιμος για βομβαρδισμούς;
– Ο πρόεδρος Ομπάμα ανέκρουσε πρύμναν σε μια κρίσιμη στιγμή, όταν ήταν ρεαλιστικό να ασκηθεί πίεση στη Ρωσία να συνεργαστεί. Υπάρχει σοβαρή διαμάχη για το Συριακό στο εσωτερικό του ρωσικού κατεστημένου. Επί δυόμισι χρόνια η Μόσχα στηρίζει τον Ασαντ, γεγονός που θρέφει τους τζιχαντιστές, οι οποίοι στρέφουν τα όπλα τους και εναντίον της Ρωσίας. Αυτή η πολιτική είναι εντελώς αντιπαραγωγική και για τους ίδιους τους Ρώσους. Το μόνο που εξυπηρετεί είναι την πρόθεση του Βλαντιμίρ Πούτιν «να δώσει ένα μάθημα» στους Αμερικανούς και να σηματοδοτήσει την επιστροφή της Ρωσίας, ως μεγάλης δύναμης, μέσω Συρίας.
– Ωστόσο, σήμερα η Ρωσία έχει ναυτική βάση στην Ταρτούς και προνομιακές σχέσεις με τη Δαμασκό. Τι εγγύηση υπάρχει ότι αυτές οι σχέσεις θα συνεχιστούν και αύριο;
– Νομίζω ότι σύσσωμη η αντιπολίτευση θα μπορούσε να συμφωνήσει ότι οι Ρώσοι θα διατηρήσουν τη βάση τους στην Ταρτούς. Και (οι Ρώσοι) το ξέρουν. Μιλάμε συχνά μαζί τους. Ξέρουν ακριβώς τι μπορούν να περιμένουν από την αντιπολίτευση.
– Το Ιράν έχει θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;
– Θα σας πω την προσωπική μου άποψη, την οποία συμμερίζονται πολλοί στην αντιπολίτευση. Η στάση του Ιράν είναι προβληματική, αλλά χρειαζόμαστε τη βοήθειά του. Ο Ασαντ δεν είναι αξιόπιστος συνομιλητής. Οι μόνοι αξιόπιστοι συνομιλητές είναι η Ρωσία και το Ιράν. Είναι ανάγκη, ωστόσο, να υπάρξει κάποια χειρονομία καλής θέλησης από την πλευρά του Ιράν, για παράδειγμα να αναγνωρίσει τη συμφωνία της Γενεύης για τη μεταβίβαση της εξουσίας σε μεταβατική κυβέρνηση
– Σε μια τέτοια κυβέρνηση έχουν θέση στελέχη του κυβερνώντος κόμματος Μπάαθ που δεν έχουν βάψει τα χέρια τους με αίμα, όπως ο αντιπρόεδρος της χώρας Φαρούκ αλ Σάρα ή άλλοι πολιτικοί, όπως ο μέχρι πρότινος αναπληρωτής πρωθυπουργός Κάντρι Τζαμίλ;
– Τα ονόματα που αναφέρατε περιλαμβάνονται στη λίστα των υποψηφίων για μια μεταβατική κυβέρνηση. Δεν επιδιώκουμε την πλήρη «απο-Μπααθοποίηση» της Συρίας. Είδαμε τι καταστροφικά αποτελέσματα είχε αυτή η πολιτική στο Ιράκ. Το πρόβλημά μας δεν είναι το κόμμα Μπάαθ, το οποίο άλλωστε δεν αποτελεί σήμερα παρά άδειο κέλυφος, αλλά ο τερατώδης μηχανισμός ασφαλείας.
