Συμπληρώθηκε εικοσαετία από την πτώση του τείχους του Βερολίνου, αλλά και από την εξέγερση στην πλατεία Τιενανμέν. Ο κόσμος άλλαξε ριζικά: η Σοβιετική Ενωση κατέρρευσε, η Ευρωπαϊκή Οικοδόμηση σταθεροποιήθηκε και, last but not least, εμφανίστηκε η ειρηνική, σταθερή και αθόρυβη άνοδος της Κίνας.
Η τρέχουσα κρίση της αμερικανικής ηγεμονίας κλείνει δραματικά την παρελθούσα μεταψυχροπολεμική εικοσαετία. Για την Ευρώπη, η άμεση πρόκληση προέρχεται από τη Ρωσία. Μετά τη γεωπολιτική της συρρίκνωση, η Μόσχα διεκδικεί ένα μέρος από την παλαιά ζώνη επιρροής της. Η διαμόρφωση ενός κοινά αποδεκτού συνόρου ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση και τη Ρωσία είναι σήμερα η αναγκαία συνθήκη για τη σταθερότητα στην περιοχή μας.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις των ειδικών, στο ορατό μέλλον η Ευρώπη, η Αμερική και η Κίνα θα διαθέτουν ανάλογη οικονομική ισχύ, υπερβαίνοντας τις άλλες δυνάμεις. Επί παραδείγματι, το 2030, η σχέση Κίνας – Ρωσίας προβλέπεται 1:4 ως προς το ακαθάριστο βιομηχανικό προϊόν. Το 2025 η Κίνα θα συγκεντρώνει το 18% του παγκοσμίου πληθυσμού, η Ρωσία μόνον το 1,6%.
Οι Ευρωπαίοι ιθύνοντες πρέπει να έχουν συνείδηση ότι ίσως:
– Η οικονομική άνοδος της Κίνας (και της Ινδίας), καθώς δημιουργεί αφόρητο ανταγωνισμό στην αμοιβή της εργασίας, θα απειλήσει το ευρωπαϊκό πρότυπο. Οι ηγέτες της Ευρώπης θα αναγκαστούν να επιλέξουν είτε κάποια μορφή προστατευτισμού είτε την κοινωνική και πολιτική αποσταθεροποίηση.
– Η Ρωσία, έπειτα από μια αρχική φάση γεωπολιτικού ανταγωνισμού προς την Ευρώπη, μπροστά στην κινεζική απειλή, θα επιδιώξει να τεθεί υπό ευρωπαϊκή σκέπη, αξιοποιώντας τον μοχλό της ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Ενωση ενδέχεται να εκταθεί από το Δουβλίνο ώς στο Βλαδιβοστόκ – περιλαμβάνοντας και την Τουρκία.
– Αν η Ευρώπη και η Ρωσία συγκροτήσουν έναν ευρύτατο προστατευτικό γεωοικονομικό χώρο, η Αμερική μπορεί να στραφεί στην Κίνα, με την οποία ήδη η αμερικανική οικονομία έχει δεσμούς συμπληρωματικότητας.
Αντί για τον επιδιωκόμενο πολυπολικό κόσμο, επιστρέφει η διπολικότητα. Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί με τους λιγότερο δυναμικούς, σ’ ένα είδος εκσυγχρονισμένης και διευρυμένης Σοβιετικής Ενωσης. Ανησυχητικά σενάρια, που επιτάσσουν άμεσο διάλογο της Ευρώπης με την Κίνα.
Οι Κινέζοι αναγνωρίζουν τον ελληνικό πολιτισμό ως τον μόνο συγκρίσιμο με τον δικό τους. Οι Ελληνες ευρωβουλευτές έχουν, επομένως, τη δυνατότητα να καταστούν πρωτοπόροι των ευρωκινεζικών σχέσεων. Πόσοι, όμως, διαθέτουν τέτοια «βενιζέλειο» αντίληψη της εθνικής και διεθνούς πολιτικής;
* Ο κ. Πρεβελάκης είναι καθηγητής Γεωπολιτικής στο Πανεπιστήμιο της Σορβόννης (Paris Ι).
