Δεν ήταν μια εύκολη χρονιά για τον Ντμίτρι Μεντβέντεφ. Από την ημέρα της ορκωμοσίας του, στις 7 Μαΐου, πέρυσι, οπότε ανέλαβε τα ηνία της Ρωσίας ως ο τρίτος πρόεδρος της χώρας, καλείται να εκτελεί το έργο του κατόχου του ύπατου αξιώματος και παράλληλα να μοιράζεται την εξουσία με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, μέντορά του επί μακρόν, ο οποίος τώρα είναι πρωθυπουργός. Δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι οι περισσότεροι Ρώσοι πιστεύουν ακόμη ότι η ισχύς πίσω από το θρόνο ανήκει στον Βλαντιμίρ Πούτιν.
Ενα χρόνο μετά την ανάληψη της προεδρίας, ο Μεντβέντεφ «δεν θεωρείται το κυρίαρχο πολιτικό πρόσωπο στη χώρα», σχολίασε ο Αλεξέι Γκραζντάνκιν, υποδιεθυντής ανεξάρτητου ινστιτούτου πολιτικών και κοινωνικών ερευνών. «Θεωρείται ο δεύτερος στην ιεραρχία». Δημοσκόπηση του ίδιου ινστιτούτου, του Αναλυτικού Κέντρου Γιούρι Λεβάντα (πρώην VCIOM), έδειξε ότι το 1/3 των Ρώσων πιστεύει πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν κρατάει στα χέρια του τις περισσότερες εξουσίες. Μόλις το 12% πιστεύει ότι ο Μεντβέντεφ είναι το αφεντικό, ποσοστό που μειώθηκε κατά τέσσερις μονάδες από τον περασμένο Σεπτέμβριο. Ωστόσο, ένα αξιοσημείωτο 48% πιστεύει ότι οι δύο άνδρες μοιράζονται την εξουσία επί ίσοις όροις – και αυτή είναι ακριβώς η γνώμη που οι αρχές θα ήθελαν να έχουν οι Ρώσοι για τους ηγέτες τους, καθώς εκθειάζουν με κάθε ευκαιρία τις αρετές της δίδυμης διακυβέρνησης.
Εκλεκτός του Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ εξελέγη χάρη σε μια καλοσχεδιασμένη κρατική εκστρατεία δεσμεύσεων για την πάταξη του «νομικού μηδενισμού». Τα φιλελεύθερα μηνύματά του άφησαν πολλούς να πιστεύουν ότι ο νέος πρόεδρος θα αποκηρύξει την πολιτική του προκατόχου του, τον οποίον οι επικριτές κατηγορούν για περιορισμό των ελευθεριών του πολίτη. Παρ’ όλα αυτά, η άτεγκτη στάση του Μεντβέντεφ τον περασμένο Αύγουστο στον πόλεμο του Καυκάσου με τη Γεωργία, αλλά και στη νέα κρίση με την Ουκρανία για το φυσικό αέριο τον Ιανουάριο, ήλθαν να συνθλίψουν τις ελπίδες ότι ο νέος Ρώσος ηγέτης, 43 ετών, θα έφερνε κάποια αλλαγή. Οταν τον περασμένο Νοέμβριο ο Μεντβέντεφ ανήγγειλε ότι τάσσεται υπέρ της παράτασης της προεδρικής θητείας από τα τέσσερα στα έξι χρόνια, η κίνηση ερμηνεύτηκε ευρέως ως τέχνασμα που ανοίγει τον δρόμο για την επιστροφή του Πούτιν στο Κρεμλίνο. Σε ό,τι αφορά την οικονομική κρίση, ο Μεντβέντεφ παρέστη στις συνόδους κουφής, αλλά άφησε το κρίσιμο έργο της περικοπής των προϋπολογισμών στον Πούτιν. Σειρά πρόσφατων χειρονομιών, ωστόσο, που προβλήθηκαν από τα ΜΜΕ -και πρόδιδαν κάποια αναπάντεχη ανεξαρτησία κινήσεων- δημιούργησε σε ορισμένους παρατηρητές την υποψία ότι ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ μπορεί και να μην είναι τελικά ένα απλό δημιούργημα του Πούτιν.
Μέσα σε διάστημα μιας εβδομάδας, ο Μεντβέντεφ εγγυήθηκε στην εφημερίδα «Νόβιαγια Γκαζέτα» -την πλέον επικριτική κατά της κυβέρνησης- την πρώτη του συνέντευξη στον Τύπο, συναντήθηκε με φιλελεύθερους οικονομολόγους και υποσχέθηκε να τροποποιήσει τη νομοθεσία για να βοηθήσει τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
«Οι τελευταίες του ενέργειες αφήνουν να εννοηθεί ότι κάτι συμβαίνει», δήλωσε η Σβετλάνα Σορονίκα, μέλος του συμβουλίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων του Κρεμλίνου και επιφανής δημοσιογράφος. «Θα ήθελα να πιστέψω ότι ο Μεντβέντεφ δρα ανεξάρτητα».
Σε μια σύσκεψη στο Κρεμλίνο, τον περασμένο μήνα, η Σβετλάνα Σορονίκα επανέλαβε την έκκληση των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την απελευθέρωση μιας πρώην δικηγόρου της πετρελαϊκής εταιρείας Yukos, μητέρας τριών παιδιών, η οποία είχε περάσει στη φυλακή τουλάχιστον τέσσερα χρόνια. Μέσα σε λίγες ημέρες, δικαστήριο της Μόσχας αποφάσισε την αποφυλάκιση της δικηγόρου, Σβετλάνα Μπάκχμινα. Την ημέρα που εκδόθηκε η απόφαση, ο Μεντβέντεφ ανακοίνωσε ότι εγκαινιάζει μπλογκ στο LiveJournal, που στη Ρωσία θεωρείται «προμαχώνας» του ελεύθερου λόγου. Αυτές οι κινήσεις του Μεντβέντεφ, οι «μεγάλες χειρονομίες», όπως τις αποκάλεσε η ρωσική έκδοση του περιοδικού Newsweek, εκθειάστηκαν από τα ΜΜΕ, ωθώντας τους New Times, ένα εβδομαδιαίο αντιπολιτευόμενο έντυπο, να αναρωτηθούν μήπως «ο Μεντβέντεφ ερωτοτροπεί με τη δημοκρατία».
Ο Γεβγένι Κίσελιοφ, επιφανής αρθρογράφος της Νόβαγια Γκαζέτα, συνέκρινε τη διαφαινόμενη διάθεση του Μεντβέντεφ για μεταρρύθμιση με εκείνη του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ. Υπήρξε βάση για τη σύγκριση, σχολίασαν ορισμένοι αναλυτές, δεδομένων μερικών μεταρρυθμιστικών κινήσεων όπως η εντολή προς κορυφαίους αξιωματούχους να αποκαλύψουν τα οικογενειακά περιουσιακά τους στοιχεία και η απόλυση του αρχηγού της αστυνομίας της Μόσχας για την υπόθεση του αξιωματικού, ο οποίος εισέβαλε σε παντοπωλείο και πυροβόλησε συμπολίτες του. Αναφερόμενος στην απόλυση, ο υποδιεθυντής του Ινστιτούτου Κάρνεγκι, Σαμ Γκριν, παρατήρησε ότι «είναι η πρώτη φορά στην πρόσφατη ιστορία που κορυφαίος Ρώσος αξιωματούχος απολύεται εν μέσω μεγάλου σκανδάλου»… «Ο Μεντβέντεφ, συνειδητά ή όχι, θέτει νέους όρους για τις ευθύνες των αξιωματούχων της Ρωσίας», δήλωσε ο Γκριν.
Αλλοι αναλυτές συγκρίνουν την περίοδο της διακυβέρνησης του Μεντβέντεφ με εκείνην του Πούτιν, όταν, π.χ., ουδείς θεωρήθηκε υπεύθυνος για τη χαώδη επιχείρηση διάσωσης των ομήρων στο σχολείο του Μπεσλάν. Για τον πολιτικό αναλυτή, Γιούρι Κοργκούνιουκ, ο Μεντβέντεφ είναι ένας ικανός πολιτικός, που ακολουθεί τον δύσκολο δρόμο. «Στόχος του είναι να γραφτεί στην ιστορία ως πολιτικός πρωταγωνιστής, μεταρρυθμιστής με αξιομνημόνευτα επιτεύγματα». Οι σκεπτικιστές λένε ότι οι φιλελεύθερες κινήσεις του θα παραμείνουν απλές αναλαμπές σ’ ένα κατά τ’ άλλα σκοτεινό τοπίο. «Χρειάζεσαι μικροσκόπιο για να δεις τις αλλαγές του Μεντβέντεφ», σχολίασε ο πρωταθλητής στο σκάκι Γκάρι Κασπάροφ, σφοδρός επικριτής του Κρεμλίνου. Σύμφωνα με τη Μαρία Λίπμαν, του Ινστιτούτου Κάρνεγκι, οι κινήσεις του Μεντβέντεφ σχεδιάστηκαν ειδικά για να του προσφέρουν κάποιες «δικλίδες ασφαλείας» που είχαν στόχο μάλλον να άρουν τις κοινωνικές εντάσεις παρά να αλλάξουν το σύστημα.
