Το αν επρόκειτο για ένδειξη γενναιότητας ή άγνοιας κινδύνου, εξαρτάται από την οπτική γωνία του καθενός. Γεγονός είναι, όμως, ότι η Λιθουανία (με πληθυσμό 3,5 εκατ. κατοίκων) εξανάγκασε την Ευρωπαϊκή Ενωση (των 500 εκατ. κατοίκων), να σκληρύνει τη στάση της απέναντι στη Ρωσία. Οι ήδη καθυστερημένες διαπραγματεύσεις για συνεργασία με τη Μόσχα αναβλήθηκαν αρχικά λόγω του ρωσικού εμπάργκο στις εισαγωγές κρέατος από την Πολωνία. Οταν επιτέλους αυτό ήρθη, το νέο πρόσκομμα ήταν οι απαιτήσεις της Λιθουανίας για πιο αυστηρούς όρους σε θέματα ενεργειακής πολιτικής, δικαστικών συνδρομών, αλλά και για μεταβολή στάσης του Κρεμλίνου απέναντι σε γειτονικά κράτη, όπως η Γεωργία.
Ανεδαφικές διεκδικήσεις
Οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξανέστησαν με τις άκαιρες, πρόχειρες και ανεδαφικές διεκδικήσεις των Λιθουανών. Δεν ήταν λίγοι εκείνοι που συμπέραναν ότι επιβεβαιώνονται πλέον οι σκεπτικιστές της «παλαιάς Ευρώπης», οι οποίοι διατηρούσαν επιφυλάξεις απέναντι στην προοπτική να ενταχθούν στην Ε.Ε. τα «πρωτόγονα» πρώην κομουνιστικά κράτη της Ανατολικής Ευρώπης. Αρκετοί υπουργοί Εξωτερικών ανέβασαν τους τόνους πέραν των ορίων που συνηθίζονται στις Βρυξέλλες.
Εντέλει, στις 27 Μαΐου επετεύχθη η πολυαναμενόμη συμφωνία που εξουσιοδοτούσε την έναρξη συνομιλιών, στην οποία περιέχονταν πολλά από τα ζητήματα που είχε εγείρει η Λιθουανία. «Οι Λιθουανοί μας επέστησαν την προσοχή στις σχέσεις καλής γειτονίας που οφείλει να διατηρεί η Ρωσία με τη Γεωργία, κάτι το οποίο αποδείχθηκε θετικό», δηλώνει ένας αξιωματούχος της Ενωσης. Οι συνομιλίες Ε.Ε. – Ρωσίας θα ξεκινήσουν επομένως τον προσεχή μήνα στη Σιβηρία.
Το ερώτημα που ανακύπτει βεβαίως είναι με τι ρυθμούς θα εξελιχθούν. Η Γερμανία θα επιθυμούσε να ολοκληρωθούν μέσα σε ένα χρόνο. Το διάστημα αυτό φαντάζει πολύ σύντομο για χώρες που διάκεινται πιο εχθρικά απέναντι στη Μόσχα, αλλά και για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σκοπός των τελευταίων είναι να επιτευχθεί μια λεπτομερέστατη συμφωνία, η οποία θα διευθετεί ακανθώδη ζητήματα όπως τα ενεργειακά μονοπώλια, η προστασία των επενδυτών και η λαθρομετανάστευση. Σε αντάλλαγμα, η Ευρώπη είναι διατεθειμένη να απλουστεύσει τις διαδικασίες χορήγησης βίζας και να επιτρέψει στις ρωσικές εταιρείες να επεκταθούν προς δυσμάς.
Υπάρχουν βέβαια και εταίροι, οι οποίοι δεν βλέπουν με καλό μάτι τις εξαιρετικά φιλικές σχέσεις του Βερολίνου με τη Μόσχα. Η Πολωνία και η Σουηδία προωθούν το δικό τους εναλλακτικό σχέδιο συνεργασίας με την Ανατολή, το οποίο περιλαμβάνει σύσφιξη των σχέσεων με την Ουκρανία, τη Γεωργία και άλλες χώρες που τυχόν να ενδιαφέρονται. Το μοντέλο που προτείνουν είναι παρόμοιο με αυτό που συνέβαλε στην ανάταξη των οικονομιών των πάλαι ποτέ κομουνιστικών κεντρο-ευρωπαϊκών κρατών στη δεκαετία του 1990 και εξασφάλισε την είσοδό τους στην Ενωμένη Ευρώπη.
Η Λευκορωσία
Για πρώτη φορά, στο σχέδιο περιλαμβάνεται και η Λευκορωσία (προς το παρόν μόνο σε ό,τι αφορά «τεχνικά» ζητήματα). Ρωσικές περιοχές, όπως το Καλίνινγκραντ, επίσης ενθαρρύνονται να συμμετάσχουν στα προτεινόμενα αντισταθμιστικά οφέλη του προγράμματος. Το γεγονός ότι το πρόγραμμα προωθείται από μία χώρα του πρώην ανατολικού μπλοκ (Πολωνία) και μία πλούσια, ουδέτερη χώρα (Σουηδία), ενδεχομένως να αποδειχθεί θετικό. Οι δυναμικοί υπουργοί Εξωτερικών των δύο κρατών συνεργάζονται άψογα μεταξύ τους. Η γενναιότητα είναι βεβαίως χρήσιμη. Η σωφροσύνη, όμως, είναι χρησιμότερη.
