Η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και τον πρωθυπουργό της Πορτογαλίας Ζοζέ Σόκρατες αναμένεται να παίξει το ρόλο της στη σύνοδο κορυφής Ευρωπαϊκής Ενωσης και Ρωσίας, η οποία πραγματοποιείται σήμερα στη Λισσαβώνα, σε μια ατμόσφαιρα που φορτίζεται από τις αντιθέσεις των δύο πλευρών για το Κόσοβο, το Ιράν, την ενεργειακή συνεργασία, αλλά και για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Προτού ο Ρώσος ηγέτης αναχωρήσει για την Πορτογαλία, η οποία ασκεί κατά το τρέχον εξάμηνο την ευρωπαϊκή προεδρία, το Κρεμλίνο υπογράμμισε τις ανησυχίες του για τις προτάσεις της Κομισιόν που θέτουν φραγμούς στην εξαγορά αγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως και ενεργειακών δικτύων από εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης χώρες.
Η πρόταση της Κομισιόν έχει ως προφανή στόχο να αποτρέψει τη διείσδυση του ρωσικού μεγαθηρίου του φυσικού αερίου Gazprom στις ευρωπαϊκές αγορές, στο βαθμό που η Ρωσία δεν απελευθερώνει τη δική της αγορά ενέργειας.
«Πολιτική διακρίσεων για Gazprom»
Ο σύμβουλος του Κρεμλίνου για ευρωπαϊκές υποθέσεις Σεργκέι Γιαστρζέμπσκι δήλωσε ότι η εισήγηση της Κομισιόν «μπορεί να γίνει βάση για πολιτική διακρίσεων σε βάρος, π.χ., της Gazprom, να υπονομεύσει την αρχή του ελεύθερου συναγωνισμού και να οδηγήσει σε άνοδο των τιμών ενέργειας».
Το θέμα πρόκειται να συζητήσουν σε κατ’ ιδίαν συνάντησή τους σήμερα ο Βλαντιμίρ Πούτιν και ο Πορτογάλος πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο.
Πιέσεις για δικαιώματα
Την παραμονή της συνόδου κορυφής, το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, μη κυβερνητική οργάνωση με έδρα τη Νέα Υόρκη, παρενέβη ασκώντας πίεση στους ηγέτες των 27 να θέσουν στον Βλαντιμίρ Πούτιν τα ζητήματα της Τσετσενίας και των αυταρχικών πρακτικών στο εσωτερικό της Ρωσίας. Στη σχετική ανακοίνωσή της, η οργάνωση υποστηρίζει ότι «επιδεινώνεται η ατμόσφαιρα για τη ρωσική κοινωνία των πολιτών» και ότι «συνεχίζεται η καταπάτηση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τσετσενία». Εκτιμά επίσης ότι, καθώς η Ρωσία αποκτά μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση διεθνώς- εν μέρει λόγω των εξαγωγών φυσικού αερίου στην Ευρώπη- γίνεται λιγότερο ευαίσθητη στις διεθνείς πιέσεις για την επιδείνωση της κατάστασης στο εσωτερικό της, από πλευράς ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Την αμοιβαία καχυποψία στις πολιτικές σχέσεις μεταξύ Δύσης και Ρωσίας υπογραμμίζει και η προσπάθεια της Μόσχας να περιορίσει δραστικά τους παρατηρητές του Οργανισμού για την Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ) στις εκλογές των πρώην σοβιετικών Δημοκρατιών. Στην προσπάθειά της αυτή, η Ρωσία κατάφερε να συσπειρώσει γύρω της έξι πρώην σοβιετικές Δημοκρατίες (Αρμενία, Λευκορωσία, Καζακστάν, Κιργιζιστάν, Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν). Οι επτά χώρες απέστειλαν κοινή επιστολή στην έδρα του ΟΑΣΕ, στη Βιέννη και αναμένεται ότι η αποστολή της οργάνωσης θα είναι εξαιρετικά περιορισμένη στις βουλευτικές εκλογές της Ρωσίας, στις 2 Δεκεμβρίου. Στις προηγούμενες βουλευτικές εκλογές είχαν δραστηριοποιηθεί περίπου 400 ξένοι παρατηρητές, ενώ αυτή τη φορά αναμένεται να περιοριστούν σε λίγες δεκάδες.
Ταπεινωτικές συμφωνίες Γέλτσιν
Είναι προφανές ότι η Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν θεωρεί ταπεινωτικές, για το εθνικό της γόητρο, τις συμφωνίες που συνομολόγησε ο Γέλτσιν και οι άλλοι ηγέτες των πρώην σοβιετικών Δημοκρατιών μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ στο πλαίσιο της «μετάβασης προς δυτικού τύπου Δημοκρατίες», και ότι δεν επιθυμεί να δώσει στη Δύση τη δυνατότητα ελέγχου των εσωτερικών πολιτικών της εξελίξεων.
Πολύ περισσότερο, μετά την αρνητική για τη Μόσχα εμπειρία των «βελούδινων επαναστάσεων» σε Γεωργία και Ουκρανία, οι οποίες στηρίχθηκαν στην ενεργητική δυτική βοήθεια. Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ: «Η παρακολούθηση των εκλογικών διαδικασιών όχι μόνο τείνει να χάσει κάθε ουσιαστικό περιεχόμενο, αλλά και μετατρέπεται σε εργαλείο πολιτικής χειραγώγησης και σε παράγοντα αποσταθεροποίησης».
Εξάλλου, τα ζητήματα του Κοσόβου και των αμερικανικών σχεδίων για αντιπυραυλική ασπίδα σε Πολωνία και Τσεχία βρέθηκαν στο κέντρο των χθεσινών συνομιλιών μεταξύ του Ρώσου υπουργού Αμυνας Ανατόλι Σερντιούκοφ και των ΝΑΤΟϊκών συναδέλφων του, στις Βρυξέλλες, χωρίς να προκύψουν, ωστόσο θεαματικά αποτελέσματα.
