Επί δεκαετίες, οι Ρώσοι γιόρταζαν ως υψίστη εθνική επέτειο την 7η Νοεμβρίου, προς τιμήν της σοσιαλιστικής επανάστασης του 1917, υπό την ηγεσία του Βλαδίμηρου Ιλιτς Λένιν. (Στην πραγματικότητα, η «Οκτωβριανή», όπως επικράτησε να ονομάζεται, Επανάσταση είχε ξεσπάσει στις 24 Οκτωβρίου, αλλά το Νέο Ημερολόγιο, που αντικατέστησε το Παλαιό, την μετέθεσε κατά 13 ημέρες.) Ούτε ο Μπόρις Γέλτσιν, παρόλο τον φιλοδυτικό οίστρο του, διανοήθηκε να καταργήσει αυτή την επέτειο. Αρκέστηκε μόνο να την ευνουχίσει ιδεολογικά, μετονομάζοντάς την σε «Ημέρα Συμφιλίωσης».
Επρεπε να έρθει στο Κρεμλίνο ένας άλλος, εξαιρετικά δημοφιλής Βλαδίμηρος για να κάνει την 7η Νοεμβρίου εργάσιμη ημέρα σαν όλες τις άλλες. Αυτό έγινε μόλις το 2005. Αλλά ο Πούτιν αποζημίωσε τους ομοεθνείς του δωρίζοντάς τους μια άλλη ημέρα εθνικής επετείου – και σχόλης: Την 4η Νοεμβρίου. Στο εξής, οι Ρώσοι θα τιμούσαν τη λαϊκή εξέγερση του 1612 που έδιωξε Πολωνούς και Λιθουανούς εισβολείς από τη Μόσχα, θέτοντας τέλος σε μακρά περίοδο ξένων επεμβάσεων.
Δεν γνώριζαν
Για να πούμε την αλήθεια, ελάχιστοι Ρώσοι γνώριζαν τότε (υποψιαζόμαστε ότι πολλοί δεν θα γνωρίζουν ούτε σήμερα) τι ακριβώς συνέβη το 1612 και γιατί ήταν τόσο σημαντικό ώστε να γίνει εθνική γιορτή μιας χώρας με τόσο πλούσια, σε έπη και τραγωδίες, Ιστορία. Μπορεί βάσιμα να υποθέσει κανείς ότι ο πραγματιστής Πούτιν απλώς αναζητούσε ένα αντίβαρο, όσο πιο κοντά γίνεται στην κομμουνιστική επέτειο. Οχι ότι ο πρώην αξιωματούχος της KGB που γεννήθηκε, σπούδασε και έκανε καριέρα στην πόλη του Λένιν (την Πετρούπολη, που έγινε Λένινγκραντ, για να ξαναγίνει Πετρούπολη και μάλιστα Αγία!) έγινε ιδεολογικός γενίτσαρος, σαν τον προκάτοχό του. Αλλωστε, ο Πούτιν απέφυγε προσφυώς να διώξει, όπως είχε υποσχεθεί ο Γέλτσιν και όπως ζητά κάθε χρόνο τέτοιες μέρες ο αμερικανικός Τύπος, τη σορό του Λένιν από το μαυσωλείο του, στην καρδιά της Κόκκινης Πλατείας. Απλώς, η σημερινή Ρωσία δεν έχει την πολυτέλεια να γιορτάζει μια κομμουνιστική επέτειο.
Κατά τα λοιπά, ο ηγέτης που έβαλε τη σφραγίδα του στην ανόρθωση της Ρωσίας όχι με μια λαϊκή επανάσταση, αλλά με μια συγκεντρωτική «μεταρρύθμιση εκ των άνω», ανάλογη με εκείνη του «σιδερένιου καγκελάριου» Βίσμαρκ, δεν διστάζει να επανενσωματώσει μεγάλο μέρος της σοβιετικής κληρονομιάς. Τον Απρίλιο του 2005, στο ετήσιο διάγγελμά του προς το έθνος, χαρακτήρισε τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης «ολέθρια» για το ρωσικό λαό, «τη μεγαλύτερη γεωπολιτική καταστροφή του εικοστού αιώνα».
Τον περασμένο Ιούνιο, λίγους μήνες μετά την οξύτατη αντιπαράθεσή του με τον «μονομερή ηγεμονισμό» και «ιμπεριαλισμό» της Αμερικής που σηματοδότησε η ιστορική ομιλία του στη διεθνή διάσκεψη του Μονάχου, ο Πούτιν οργάνωσε στο Κρεμλίνο σύσκεψη ιστορικών και εκπαιδευτικών, όπου διακήρυξε: «Πολλά σχολικά βιβλία γράφτηκαν από ανθρώπους που χρηματοδοτούνται από το εξωτερικό. Χορεύουν πόλκα στο ρυθμό που τους παίζουν οι ξένοι… Ναι, έχουμε φοβερές σελίδες στη ρωσική Ιστορία, όπως οι δίκες του 1937 (όταν ο Στάλιν εξολόθρευσε σχεδόν ολόκληρη την ιστορική ηγεσία της Οκτωβρινής Επανάστασης). Αλλά ας μην ξεχνάμε ότι άλλες χώρες έχουν πιο φοβερές σελίδες, όπως οι ατομικές βόμβες στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι και η Επιχείρηση Οραντζ στο Βιετνάμ. Δεν πρέπει να επιτρέψουμε σε κανέναν να μας εμφυσήσει το συναίσθημα της ενοχής. Ας ψαχτούν οι ίδιοι για τα λάθη τους».
Με πνεύμα πατριωτικό
Γραμμένα σε πιο «πατριωτικό» πνεύμα, τα νέα σχολικά βιβλία Ιστορίας αντιμετωπίζουν υπό θετικό πρίσμα την Οκτωβριανή Επανάσταση, χαρακτηρίζουν «αντιφατική» προσωπικότητα τον Στάλιν -διώξεις και εγκλήματα από τη μια πλευρά, ο ρόλος του στη μεγάλη, αντιφασιστική νίκη από την άλλη- και αναφέρουν ότι ο Πούτιν πέτυχε, όπως ο ανελέητος ηγέτης της ΕΣΣΔ, να ανορθώσει τη χώρα του, αλλά χωρίς τις δικές του, βίαιες και απάνθρωπες μεθόδους. Αλλη μια φορά, είναι το παρόν που υπαγορεύει το παρελθόν και η πολιτική την ιστορία. Αλλά σε μια χώρα που, όπως έλεγαν μετά την αποκαθήλωση του Στάλιν από τον Χρουστσόφ, στο 20ό συνέδριο του ΚΚΣΕ, «έχει εξαιρετικά αβέβαιο… παρελθόν», η τελική λέξη της ιστορίας για τις «δέκα ημέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο» στις γέφυρες ποταμού Νέβα και στα Χειμερινά Ανάκτορα της Πετρούπολης, πριν από ενενήντα χρόνια, εκείνο τον επικό Οκτώβρη του 1917, απέχει πολύ από το να έχει γραφτεί.
