ΣΑΜΑΡΑ. Η δήλωση αλληλεγγύης του προέδρου της Κομισιόν κ. Μπαρόζο ότι οι τεταμένες σχέσεις της Μόσχας με την Πολωνία, την Εσθονία και τη Λιθουανία συνιστούν πρόβλημα για το σύνολο των χωρών της Ε.Ε. επισφράγισε, χθες, στη Σαμάρα τη λήξη των θυελλωδών διαπραγματεύσεων Ρωσίας – Ευρώπης. Απέχοντας μακράν από την εκπλήρωση των προσδοκιών της Γερμανίας για μια στρατηγική συμφωνία συνεργασίας μεταξύ Ρωσίας και Ε.Ε., η διήμερη σύνοδος κορυφής περιορίστηκε στην καταγραφή σωρείας προβλημάτων που πρέπει να επιλυθούν και αφορούν κυρίως τις σχέσεις της Ρωσίας με τις ανατολικο-ευρωπαϊκές χώρες, ενώ οι κ.κ. Μπαρόζο, Πούτιν και Μέρκελ δεσμεύτηκαν να διεξάγουν, στο εξής, ειλικρινή διάλογο.
Επίθεση από Πούτιν
Ενδεικτική του κλίματος ήταν η δριμεία φραστική επίθεση του προέδρου Πούτιν κατά της Εσθονίας και της Λεττονίας, τις οποίες κατηγόρησε, στη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου με τη Γερμανίδα καγκελάριο, για «απαράδεκτες» παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των ρωσόφωνων μειονοτήτων που ζουν στο έδαφός τους. Οπως το έθεσε σε σχόλιό της η βρετανική εφημερίδα Guardian, «τα προβλήματα της ανατολικής Ευρώπης καταστρέφουν τα μεγαλεπίβολα σχέδια Μέρκελ για μια ισχυρή συμμαχία Ρωσίας – Ε.Ε.». Ελπίδα της κ. Μέρκελ ήταν να ανοίξει ο δρόμος για την ανανέωση του Συμφώνου Συνεργασίας Ρωσίας – Ε.Ε. και για νέες συμφωνίες στον τομέα της ενέργειας. Ωστόσο, ήδη από τις παραμονές της συνόδου ήταν σαφές ότι οι συνομιλίες θα καταλήξουν αιχμάλωτες μιας μακράς λίστας διαφωνιών για την ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
Ως κύρια αιτία του αδιεξόδου προβλήθηκε το πολωνικό βέτο για την ανανέωση του Συμφώνου Συνεργασίας, βέτο που επέβαλε η Βαρσοβία αντιδρώντας στη ρωσική απαγόρευση για τις εξαγωγές πολωνικού κρέατος. Επί της ουσίας, όμως, σύμφωνα με τον Guardian, οι ρίζες των προβλημάτων πρέπει να αναζητηθούν στη διεύρυνση της Ε.Ε. και στην ένταξη δέκα κεντρο-ευρωπαϊκών και βαλκανικών κρατών από το 2004, όλων πρώην σοβιετικών δορυφόρων. Ο Ρώσος πρεσβευτής στις Βρυξέλλες, Βλαντιμίρ Κίζοφ, παραδέχτηκε ότι η σχέση Ρωσίας – Ε.Ε. έγινε πιο πολύπλοκη μετά την ένταξη της Πολωνίας, των Βαλτικών χωρών και άλλων πρώην σοβιετικών κρατών και δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ορισμένες από αυτές τις χώρες συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τη Ρωσία με παράξενο τρόπο».
Σε ό,τι αφορά τις κατηγορίες της Εσθονίας για ρωσικές επιθέσεις κατά του κυβερνοχώρου της, η Μόσχα απέρριψε χθες τους ισχυρισμούς, ενώ αξιωματούχοι στο Ταλίν επιβεβαιώνουν ότι πολλές κυβερνητικές ιστοσελίδες έκλεισαν προσωρινά για να αποφυγουν τους «εισβολείς». Μια από τις επιθέσεις, όπως ισχυρίστηκε ο πρωθυπουργός, Αντρους Ανσιπ, προήλθε από τον υπολογιστή του γραφείου του ίδιου του προέδρου Πούτιν! Απαντώντας δε στις επισημάνσεις της Μόσχας για τις μειονότητες, ο Εσθονός υπουργός Εξωτερικών, Ούρμας Πάετ, απέρριψε «την παλαιά ρωσική ρητορική που ακούμε χρόνια τώρα» και εξέφρασε την ελπίδα ότι θα επικρατήσει η λογική προκειμένου να οικοδομηθούν αρχές καλής γειτονίας.
Ο «λογαριασμός» στη Μέρκελ
Μέσα σε αυτό το αρνητικό κλίμα και ενώ είχε προηγηθεί η έκκληση της Πολωνίας και της Λιθουανίας για την ακύρωση της συνόδου, η κυρία Μέρκελ κινδυνεύει να χρεωθεί την αποτυχία των συνομιλιών, καθώς εκείνη επέμεινε στη διεξαγωγή τους και μάλιστα ζήτησε από τις ρωσικές αρχές να επιτρέψουν τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στη Σαμάρα, αίτημα που αγνοήθηκε διακριτικά.
Η πληροφορία ότι ο ηγέτης της αντιπολιτευόμενης Αλλης Ρωσίας, πρωταθλητής του σκάκι, Γκάρι Κασπάροφ, δεν κατάφερε να επιβιβαστεί στο αεροπλάνο που θα τον μετέφερε στη Σαμάρα για να διαδηλώσει, δημιούργησε πρόσθετη ένταση στη σύνοδο.
Ο Γκάρι Κασπάροφ και άλλοι οπαδοί της αντιπολίτευσης, φθάνοντας στο αεροδρόμιο της Μόσχας διαπίστωσαν ότι απαγορεύτηκε η επιβίβασή τους, όπως ανέφερε εκπρόσωπος του κόμματος. Οπως το έθεσε η επίτροπος Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε., Μπενίτα Φερέρο Βάλντνερ, «η Ρωσία βρίσκεται σε προεκλογική περίοδο και έτσι ίσως είναι λίγο ενισχυμένα τα εθνικιστικά αισθήματα»…
