Το πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ της International Herald Tribune, το περασμένο Σάββατο, ήταν αφιερωμένο στο θρίλερ της διαδοχής του Βλαντιμίρ Πούτιν. Στη σχετική φωτογραφία, κυριαρχούσε μια γυναικεία φιγούρα: Η Βαλεντίνα Ιβάνοβα Ματβιένκο, η «δυναμική κυβερνήτης της Αγίας Πετρούπολης», ενδεχομένως δε «η πρώτη γυναίκα που θα μπορούσε να κυβερνήσει τη Ρωσία από την εποχή της Αικατερίνης της Μεγάλης», σύμφωνα με την έγκριτη αμερικανική εφημερίδα.
Αφήνοντας πίσω της για λίγο τη μαγευτική -ακόμη και με παγωμένο τον ποταμό Νέβα- «Βενετία του Βορρά», η κ. Ματβιένκο βρέθηκε προχθές στη γνώριμή της Αθήνα. Πρεσβευτής της Ρωσίας στην Ελλάδα τη διετία 1997-1998, δέχθηκε την υψηλή τιμητική διάκριση (Ανώτερος Ταξιάρχης του Τάγματος της Τιμής) από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, Κάρολο Παπούλια, «για την έμπρακτη αγάπη της στην Ελλάδα».
Η κ. Ματβιένκο εκμυστηρεύεται την αγάπη της για τον ουρανό της Αθήνας, τη θάλασσα της Κρήτης και την ελληνική κουζίνα με τα χίλια δυο πρόσωπά της. Αλλά και τις άριστες αναμνήσεις της από τους Ελληνες πολιτικούς που γνώρισε στη διάρκεια της θητείας της, και ιδιαίτερα από τον Θόδωρο Πάγκαλο «για την προστατευτική ασπίδα που σήκωσε ως υπουργός Εξωτερικών, όταν η Ευρωπαϊκή Ενωση ήταν αντίθετη στη μεταβίβαση των περιουσιακών στοιχείων της Σοβιετικής Ενωσης στη Ρωσική Ομοσπονδία».
Η γυναίκα που διοικεί την πιο ευρωπαϊκή πόλη της Ρωσίας και την ευρύτερη περιφέρεια της Αγίας Πετρούπολης γεννήθηκε στην Ουκρανία όταν αυτή ήταν ακόμη τμήμα της Σοβιετικής Ενωσης και όταν η Αγία Πετρούπολη ονομαζόταν ακόμη Λένινγκραντ. Στην πόλη-προπύργιο της Οκτωβριανής Επανάστασης και της ηρωικής αντίστασης στη μακρόχρονη πολιορκία των ναζί, η Βαλεντίνα Ιβάνοβα σπούδασε Χημεία και Φαρμακευτική. Ωστόσο, οι θετικές επιστήμες έχασαν τη μάχη της καρδιάς της από την πολιτική. Αφού αναδείχθηκε γραμματέας της Λενινιστικής Κοσμομόλ (οργάνωση νεολαίας του ΚΚΣΕ) στην περιφέρεια που διοικεί σήμερα, έγινε μέλος του Ανωτάτου Σοβιέτ την περίοδο της «περεστρόικας» του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, για να αρχίσει τη διπλωματική της καριέρα το 1991, μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης.
Στον δυτικό Τύπο η κ. Ματβιένκο χαρακτηρίζεται συνήθως ως ένας από τους «ανθρώπους του Βλαντιμίρ Πούτιν», ο οποίος κατάγεται επίσης από το Λένινγκραντ. Ο χαρακτηρισμός μάλλον την αδικεί. Στην πραγματικότητα, η Βαλεντίνα Ματβιένκο ήταν μέλος της κυβέρνησης Γέλτσιν, και μάλιστα αναπληρώτρια πρωθυπουργός, όταν ο ελάχιστα μέχρι τότε πρώην αξιωματούχος της KGB ανέλαβε την πρωθυπουργία, προτού εκλεγεί πρόεδρος της Ρωσίας. Οι πηγές μας λένε, μάλιστα, ότι η κ. Ματβιένκο βρισκόταν, τουλάχιστον μέχρι τότε, πιο κοντά στον Εβγένι Πριμακόφ, δεινό διπλωμάτη και για ένα διάστημα πρωθυπουργό της μετακομμουνιστικής Ρωσίας.
Είναι αλήθεια, πάντως, ότι η Βαλεντίνα Ματβιένκο τα πήγε πολύ καλά με τον νέο ισχυρό άνδρα του Κρεμλίνου, ο οποίος στήριξε την υποψηφιότητά της στις εκλογές του 2003, όταν εξελέγη για πρώτη φορά κυβερνήτης της πόλης που είχε μετονομαστεί και πάλι Αγία Πετρούπολη, όπως επί τσαρικής εποχής. Εμεινε πιστή στον Ρώσο πρόεδρο και όταν αυτός κατήργησε την άμεση εκλογή των κυβερνητών από τον λαό, στην προσπάθειά του να ανασυγκροτήσει μια ισχυρή, κεντρική εξουσία χαλιναγωγώντας τις φυγόκεντρες δυνάμεις στις περιφέρειες της αχανούς χώρας. Σε μια συνέντευξή της είχε απορρίψει τις κατηγορίες δυτικών κύκλων περί «απολυταρχισμού» του Ρώσου προέδρου, υποστηρίζοντας ότι η δυτικού τύπου δημοκρατία είναι μεν αναγκαία όταν πρόκειται για την εκλογή των νομοθετικών σωμάτων, αλλά ο εκτελεστικός βραχίονας της εξουσίας πρέπει να είναι ενισχυμένος, προκειμένου να κυβερνηθεί, στη δύσκολη μεταβατική περίοδο, η Ρωσία.
Ανταμοιβή
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν αντάμειψε τη Ματβιένκο για τη νομιμοφροσύνη της και την υπέδειξε εκ νέου για κυβερνήτη της περιοχής της Αγίας Πετρούπολης, το 2005. Μια απόφαση που ενέκρινε η εκλεγμένη συνέλευση της περιοχής. Δημοσιογράφοι που προέρχονται από το «στολίδι της Βαλτικής» υποστηρίζουν ότι η κυβερνήτης τους είναι όντως δημοφιλής, χάρη στη βελτίωση των υποδομών της πόλης, την οικονομική της αναζωογόνηση και την αναπαλαίωση πολλών ιστορικών κτιρίων της.
Το γραφείο της κ. Ματβιένκο βρίσκεται στο πιο ιστορικό από αυτά: Το διάσημο Ινστιτούτο Σμόλνι, αρχηγείο των μπολσεβίκων εκείνες τις «δέκα ημέρες που συγκλόνισαν τον κόσμο», αρχές Νοεμβρίου του 1917. Σε μικρή απόσταση από το γραφείο της, βρίσκονται δύο μικρά δωμάτια που δεν χρησιμοποιούνται από τις κρατικές υπηρεσίες, αλλά λειτουργούν ως μουσεία: Πρόκειται για τα γραφεία που χρησιμοποιούσαν, τις κρίσιμες μέρες και νύχτες της επανάστασης, ο Λένιν και ο Τρότσκι.
Στη σημερινή Αγία Πετρούπολη, η παλιά Ρωσία συναντιέται με τη καινούργια, με τα καλά και τα τρωτά της. Από το παράθυρό της, η κ. Ματβιένκο θα βλέπει σε μερικούς μήνες τον μεγάλο ουρανοξύστη του ενεργειακού γίγαντα Gazprom, που βρίσκεται στα σκαριά. Η επιλογή της αυτή εννοεί να συμβολίσει τη «νέα Αγία Πετρούπολη, παράθυρο της Ρωσίας στην Ευρώπη», όπως λέει η ίδια. Δέχεται, ωστόσο, και σφοδρές επικρίσεις από εκείνους που πιστεύουν ότι το εντυπωσιακό κτίριο θα αλλοιώσει, όχι επί τα βελτίω, ένα από τα πιο ιστορικά και κεντρικά σημεία της πόλης.
Θα επιδιώξει η ισχυρή κυρία της Αγίας Πετρούπολης να μετακομίσει στο Κρεμλίνο την άνοιξη του 2008; Η ίδια ισχυρίζεται ότι αυτό δεν είναι στις σημερινές προθέσεις της, γιατί έχει πολλή δουλειά να κάνει ακόμη στην πόλη της. Μάλιστα, για να τερματίσει τη σχετική φημολογία, παραιτήθηκε τον περασμένο Δεκέμβριο από το αξίωμά της για να επανατοποθετηθεί σ’ αυτό από τον πρόεδρο Πούτιν. Η καινούργια θητεία της λήγει το 2011 και μέχρι τότε υποτίθεται ότι δεν θα μετακινηθεί από την Αγία Πετρούπολη. Ωστόσο, οι δυτικοί αναλυτές που παρακολουθούν προσεκτικά τα τεκταινόμενα στη Ρωσία, διατηρούν τον σκεπτικισμό τους. Σημειώνουν δε ότι, από τους εννέα πολιτικούς που αναφέρονται ως υποψήφιοι διάδοχοι του Πούτιν, οι οκτώ είναι παλιοί φίλοι και συνεργάτες του από το Λένινγκραντ. Και η Βαλεντίνα Ματβιένκο είναι μία από αυτούς.
