Στους διπλωματικούς προθάλαμους και τις αντικάμαρες ψιθυρίζεται ότι η Αγκελα Μέρκελ και ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν έχουν ακόμη καταφέρει να γίνουν οι καλύτεροι φίλοι, όπως συνέβη με τον Σοσιαλδημοκράτη προκάτοχο της Γερμανίδας καγκελαρίου και προέδρου των Χριστιανοδημοκρατών. Ο Γκέρχαρντ Σρέντερ, όχι μόνο ήταν και είναι στενός φίλος του Ρώσου προέδρου, αλλά ηγείται του κονσόρτσιουμ που έχει αναλάβει την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού της Βαλτικής, με σημείο εκκίνησης την Πετρούπολη και κατάληξη τη Γερμανία, παρακάμπτοντας την Πολωνία.
Οι σχέσεις Μέρκελ – Πούτιν δεν είναι λοιπόν ρόδινες, αυτό ωστόσο δεν εμπόδισε τον Γερμανό υπουργό Εξωτερικών, Φρανκ Βάλτερ Σταϊνμάγερ, επίσης Σοσιαλδημοκράτη, να εμφανίσει την περασμένη Κυριακή, στην άτυπη σύνοδο των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. στο Λααπεενράντα της φινλανδικής Καρελίας, σύντομο αλλά περιεκτικό μνημόνιο στρατηγικού σχεδιασμού περί της νέας «Οστπολιτίκ».
Η νέα «Οστπολιτίκ»
Το κείμενο τεκμηριώνει τη γενικώς αποδεκτή άποψη πως η γερμανική εξωτερική πολιτική συνιστά εθνική προτεραιότητα, υπεράνω πολιτικών ή κομματικών ανταγωνισμών. Το μνημόνιο προτάσεων, αποτέλεσμα συνεργασίας της ομάδας σχεδιασμού του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών και του Ρώσου επιτετραμμένου στο Βερολίνο, έχει πανευρωπαϊκή εμβέλεια. Δίνει ένα πρώτο περίγραμμα των προτεραιοτήτων της γερμανικής προεδρίας της Ενωσης, η οποία αρχίζει την 1η Ιανουαρίου του 2007. Η διάσταση που του προσδίδει ο κ. Σταϊνμάγερ, εμφανής στα αποσπάσματα που δημοσίευσε η Frankfurter Allgemeine Zeitung, είναι μια «νέα ευρωπαϊκή πολιτική προς Ανατολάς».
Η κυρίως επιδίωξη θυμίζει την υψηλή προσδοκία περί εξευρωπαϊσμού της Ρωσίας του Μεγάλου Πέτρου και της Μεγάλης Αικατερίνης, αφού γίνεται λόγος για «εποικοδομητική ενσωμάτωση της Ρωσίας στην Ενωση και για την «αγκίστρωσή της» στην Ευρώπη. Για τον σκοπό αυτό η Γερμανία θέλει να εντάξει το μέχρι στιγμής «κεφάλαιο» της διμερούς γερμανορωσικής σχέσης στο ευρύτερο πλαίσιο των ευρω-ρωσικών σχέσεων, που θα αναδιαμορφωθούν με την εκπνοή της υφιστάμενης συμφωνίας συνεργασίας Ενωσης – Ρωσίας το 2007. Η συμφωνία θα αντικατασταθεί με άλλη, συνοπτική των ήδη πεπραγμένων, δηλωτική ενός ευρύτερου πλαισίου ενεργειακών συναλλαγών, αλλά και «με ένα ευρύτερο φάσμα αξιών». Θα έχουν προηγηθεί η άτυπη συνάντηση αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της Ε.Ε. στο Λάχτι της Φινλανδίας, στα μέσα Οκτωβρίου, και στο τέλος του 2006, η σύνοδος κορυφής Ε.Ε. – Ρωσίας.
Οπως σημειώνεται στο αποσπασματικό δημοσίευμα της FAZ, η Γερμανία προσδίδει ειδικό βάρος στη Ρωσία, διότι χωρίς αυτήν «είναι αδύνατη η διαμόρφωση ειρηνικής τάξης πραγμάτων στην Ευρώπη και η διευθέτηση συρράξεων στα Βαλκάνια ή στη Μέση Ανατολή». Στο δόγμα αυτό θεμελιώνεται η «νέα» Οστπολιτίκ, η οποία οφείλει να εξισορροπήσει και τις αντιθέσεις μεταξύ των «ενδιάμεσων» κρατών -της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης- εχθρικών προς τη Μόσχα λόγω του πρόσφατου ακόμη καθεστώτος υποτέλειας προς την ΕΣΣΔ. Βεβαίως, ορισμένα κράτη, όπως η Πολωνία, είναι εξαιρετικά δύσθυμα και καχύποπτα λόγω ιστορίας, και προς τη Γερμανία. Ομως, το άνοιγμά τους προς τη Δύση άρχισε με την Οστπολιτίκ του Βίλι Μπραντ. Τώρα που μοιάζει να συνετίζεται και η Ουκρανία, ίσως η νέα «Οστπολιτίκ» να είναι ακόμη πιο φέρελπις.
Δημιουργία άξονα
Αυτή μοιάζει να στηρίζεται στο δόγμα της ανάπτυξης του «μετασοβιετικού γεωπολιτικού χώρου» υπό συνθήκες ειρήνης, σταθερότητας και δημοκρατίας με χρονική προοπτική τη δεκαετία, μολονότι η Ρωσία «έχει αποκτήσει νέα αυτοπεποίθηση στο εξωτερικό και πορεύεται σε ανακόλουθους προς την Ε.Ε. δρόμους στο εσωτερικό», όπως αναφέρεται στο μνημόνιο του Λααπεενράντα. Σχετικώς με τη νέα «Οστπολιτίκ» και τη συνέχεια μιας εξωτερικής πολιτικής, καλό είναι να αναφερθεί ότι ο Τόμας ντε Μεζιέρ, σήμερα στενός συνεργάτης της καγκελαρίου Μέρκελ, το 1988, λίγο πριν από την εκλογική νίκη του Γκέρχαρντ Σρέντερ, είχε χρησιμοποιήσει τον όρο Osterort -«ανατολικός γεωπολιτικός χώρος»- κάνοντας λόγο για έναν άξονα Βερολίνου – Πετρούπολης – Ανατολής.
Σήμερα, ο «μετασοβιετικός χώρος» έχει προεκτάσεις στον Καύκασο και στις χώρες της Κεντρικής Ασίας, περιοχές με τις οποίες, όπως διευκρινίστηκε την περασμένη Κυριακή στη Φινλανδία, θα ασχοληθεί η Γερμανία κατά το εξάμηνο της προεδρίας της στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Νωρίτερα θα μεριμνήσει κυρίως για τις λεπτομέρειες της νέας συμφωνίας συνεργασίας Ε.Ε. – Ρωσίας.
