Ασχημη εποχή, ξαφνικά, για τις πολυδιαφημισμένες και άκρως αποτελεσματικές «πορτοκαλί επαναστάσεις». Ενισχυόμενα δηλαδή από τις ΗΠΑ μαζικά κινήματα και καθοδηγούμενα από ξένες, υποτιθέμενα μη κυβερνητικές οργανώσεις, τα οποία είχαν στόχο να ανατρέψουν φιλικούς προς την Ουάσιγκτον «μεταλλαγμένους» ηγέτες της σοβιετικής εποχής και να τους αντικαταστήσουν με νεότερους πολιτικούς ειλικρινά φιλοδυτικής νοοτροπίας και συγκρότησης, συνήθως με σπουδές στις ΗΠΑ ή την Ευρώπη, ώστε να διασφαλίσουν τη σταθερή αγκυροβόληση πρώην σοσιαλιστικών χωρών στο στρατόπεδο της Αμερικής.
Πληθαίνουν τα στοιχεία κρίσης αυτής της πολιτικής, πράγμα που επιτρέπει στην εξαιρετικά αδύναμη Ρωσία να αρχίσει δειλά δειλά να επαναδιεκδικεί όχι μόνο την αύξηση της επιρροής της, αλλά ακόμη και τη διακριτική στρατιωτική επιστροφή της σε χώρες που προ δεκαπενταετίας αποτελούσαν τμήματα της Σοβιετικής Ενωσης, ιδίως στην Κεντρική Ασία.
Είναι πολύ χαρακτηριστικά τα όσα έλαβαν χώρα τη Δευτέρα. Στη Μόσχα, ο δικτάτορας του Ουζμπεκιστάν Ισλάμ Καρίμοφ, ο οποίος είχε σπεύσει να εκχωρήσει στρατιωτική βάση στις ΗΠΑ ένα μήνα μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, πήγε στο Κρεμλίνο και υπέγραψε συμφωνία στρατιωτικής συμμαχίας με τη Ρωσία, βάσει της οποίας ανοίγει η δυνατότητα στρατιωτικής ρωσικής παρουσίας στη χώρα του, την ίδια στιγμή που απομάκρυνε μονομερώς τα στρατεύματα των ΗΠΑ από το Ουζμπεκιστάν!
Στροφή του Ουζμπεκιστάν
«Δεν είναι μυστικό ότι μετά τη σοβιετική κατάρρευση και ειδικά τα τελευταία χρόνια η Κεντρική Ασία έχει γίνει εστία ενδιαφέροντος μεγάλων χωρών εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης και του άφθονου ορυκτού πλούτου της… Αυτή η συμφωνία θα παίξει σοβαρό ρόλο στην προστασία των στρατηγικών συμφερόντων της Ρωσίας και του Ουζμπεκιστάν και στη διασφάλιση της σταθερότητας και της ασφάλειας της περιοχής, την οποία πολλοί πολιτικοί αποκαλούν μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας» δήλωσε ο Καρίμοφ προκειμένου να μη μείνει η παραμικρή αμφιβολία για τον αντιαμερικανικό χαρακτήρα της κίνησής του.
Ο Ουζμπέκος δικτάτορας, ο οποίος μέχρι πρότινος απέρριπτε κάθε ρωσική προσπάθεια στενότερων σχέσεων, εκδικείται έτσι την Ουάσιγκτον επειδή θεωρεί ότι αυτή βρισκόταν πίσω από την απόπειρα ανατροπής του τον Μάιο με «βελούδινη» εξέγερση στην πόλη Αντιτζάν, η οποία κατέληξε στη σφαγή εκατοντάδων διαδηλωτών.
Μάιο έγιναν τα γεγονότα, αρχές Ιουλόυ ο Καρίμοφ φιλοξενούσε στην Αστάνα, πρωτεύουσα του Ουζμπεκιστάν, σύνοδο κορυφής του λεγόμενου «Συμφώνου της Σαγκάης» (Ρωσία, Κίνα, Ουζμπεκιστάν, Καζακστάν, Τατζικιστάν, Κιργιζιστάν), η οποία υιοθέτησε σκληρή διακήρυξη εναντίον της παρουσίας βάσεων των ΗΠΑ στην K. Ασία. Μέσα στον ίδιο μήνα, ο Καρίμοφ απηύθυνε τελεσίγραφο προς τους Αμερικανούς να κλείσουν την αεροπορική βάση τους στο Χαναμπάντ και να έχουν αποσύρει τα στρατεύματά τους από το Ουζμπεκιστάν το πολύ εντός έξι μηνών!
Τον Σεπτέμβριο έγιναν ήδη ρωσο-ουζμπεκικές στρατιωτικές ασκήσεις παρουσία και του Ρώσου υπουργού Αμυνας Σεργκέι Ιβανόφ, σε ουζμπεκικό έδαφος, ενώ με τη συμφωνία που υπεγράφη τη Δευτέρα, το Κρεμλίνο ανέλαβε την υποχρέωση παροχής στρατιωτικής βοήθειας στο Ουζμπεκιστάν, αν αυτό πέσει θύμα «επίθεσης».
Το Ουζμπεκιστάν δεν έχει αξιόλογα ενεργειακά αποθέματα, είναι όμως η πολυπληθέστερη χώρα της K. Ασίας, με τεράστια πολιτική και πολιτιστική επιρροή επί όλων των άλλων κρατών. H μετατόπισή του προς τη Μόσχα θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στο πολιτικό κλίμα της περιοχής.
Διελκυστίνδα με τον Αλίεφ
Ασχημη τροπή ενδέχεται να πάρει για τον Λευκό Οίκο και η πολιτική διελκυστίνδα με τον αυταρχικό ηγέτη του Αζερμπαϊτζάν, στον Καύκασο, τον Ιλχάμ Αλίεφ, ο οποίος κέρδισε με νοθεία τις βουλευτικές εκλογές της 6ης Νοεμβρίου. Το Αζερμπαϊτζάν είναι μια χώρα εξαιρετικά σημαντική για τη Δύση λόγω του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, που έχουν ήδη εκχωρηθεί σε δυτικές εταιρείες και θα προωθηθούν στις δυτικές αγορές σε ελάχιστες εβδομάδες, με την ολοκλήρωση του περιβόητου αγωγού Μπακού – Τζεϊχάν. Απομένουν ελάχιστα «τελειώματα» στο τουρκικό τμήμα του αγωγού.
Ακριβώς λόγω της σημασίας της χώρας, η Ουάσιγκτον δεν έκρυψε ποτέ το ενδιαφέρον της για ασφυκτικότερο πολιτικό έλεγχο του Αζερμπαϊτζάν. Ομως, η απόπειρα «πορτοκαλί επανάστασης» που ξεκίνησε προ δεκαημέρου δεν δείχνει να πηγαίνει καλά για τις ΗΠΑ. H συμμετοχή του κόσμου είναι πολύ μικρή, οι ηγέτες της αντιπολίτευσης μάλλον μικρής πολιτικής εμβέλειας.
Ο Αλίεφ φρόντισε άλλωστε να αποκεφαλίσει χωρίς δισταγμούς τους πιο ικανοόυς ανθρώπους των Αμερικανών.
Στα μέσα Οκτωβρίου αποπειράθηκε να μπει στο Αζερμπαϊτζάν ένας «αυτοεξόριστος» στις ΗΠΑ επί εννέα χρόνια ηγέτης της αντιπολίτευσης, ονόματι Ρασούλ Γκουλίγεφ. O Αλίεφ, όμως, τον έστειλε από εκεί που ήρθε, αρνούμενος να επιτρέψει την προσγείωση του αεροπλάνου του, ενώ έπειτα από δύο ημέρες συνέλαβε τον υπουργό Πετρελαίου και τον υπουργό Υγείας, μαζί με δεκάδες συνεργάτες τους, κατηγορώντας τους ότι σχεδίαζαν πραξικόπημα υπό τον Γκουλίγεφ, το οποίο κατέπνιξε πριν καν εκδηλωθεί. Δεν δίστασε να συλλάβει προσωρινά και τον άνθρωπο του Λονδίνου, τον Αζερινό Μουράντ Γκασανλί, Βρετανό υπήκοο, στέλεχος του Εργατικού Κόμματος της Βρετανίας και πολιτικό σύμβουλο της αζερινής αντιπολίτευσης και επιτόπιο οργανωτή της «πορτοκαλί επανάστασης».
Με τις κινήσεις αυτές, ο Αλίεφ δείχνει να εξουδετέρωσε την ορμή της επιχείρησης που οργάνωσαν οι Αμερικανοβρετανοί σύμμαχοί του – τουλάχιστον σ’ αυτήν τη φάση και μέχρι στιγμής.
Οι φίλοι της Κοντολίζα
Παράλληλα, εμφανώς σε ώτα μη ακουόντων έπεσαν οι διά ζώσης παραινέσεις της Αμερικανίδας υπουργού Εξωτερικών Κοντολίζα Ράις προς τους ολοκληρωτικής νοοτροπίας προέδρους του Τατζικιστάν και του Καζακστάν, Εμομαλί Ραχμόνονφ και Νουρσουλτάν Ναζαρμπάγεφ, να εκδημοκρατίσουν οικειοθελώς τα καθεστώτα τους.
«Η Αμερική θα ενθαρρύνει όλους τους φίλους μας στην Κεντρική Ασία να πραγματοποιήσουν δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, που καθώς τις υλοποιούν, θα στερεώνουν μια διαφανή εταιρική σχέση αρχών με τις ΗΠΑ», είχε δηλώσει η Ράις τον περασμένο μήνα, κατά τη διάρκεια επίσκεψής της στο Καζακστάν.
Τα χαμόγελά της, κατά την κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Ναζαρμπάγεφ, δεν φαίνεται να είχαν θεαματικό αποτέλεσμα.
Εν όψει των προεδρικών εκλογών στο Καζακστάν στις 4 Δεκεμβρίου, το περασμένο Σάββατο βρέθηκε δολοφονημένος με τρεις σφαίρες ο πρώην υπουργός και κατόπιν στέλεχος της αντιπολίτευσης Ζαμανμπέκ Νουρκαντίλοφ. Προ δύο εβδομάδων, στις 31 Οκτωβρίου, εξαφανίσθηκε και η έφηβη κόρη στελέχους της καζακικής αντιπολίτευσης, μόλις αυτός αρνήθηκε να συνεργασθεί με τις αρχές.
Μάλλον ο Ναζαρμπάγεφ δεν συγχώρησε το γεγονός ότι η Αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών φωτογραφήθηκε και με τους ηγέτες της αντιπολίτευσης. Ισως να το εκτίμησε ως σήμα ενδεχόμενης ύπαρξης σχεδίου «πορτοκαλί» ανατροπής του και φρόντισε να λάβει τα μέτρα του εκ των προτέρων. Οταν οι ΗΠΑ έχουν τέτοιους φίλους…
«Ξινή» η… επανάσταση!
Δυσάρεστη τροπή για την Ουάσιγκτον έχουν πάρει τα πράγματα ακόμη και στην επιτυχημένη -προ οκταμήνου- «λεμονί» επανάσταση που οργανώθηκε στο Κιργιζιστάν.
Εκεί οι Αμερικανοί ανέτρεψαν τον πιο πιστό τους δικτάτορα στην περιοχή, πιστό ήδη από τα μέσα της δεκαετίας, τον οποίο επί χρόνια διαφήμιζαν ως υπόδειγμα μεταρρυθμιστή – τον Ασκάρ Ακάγεφ.
Η «λεμονί επανάσταση» έφερε στην προεδρία του Κιργιζιστάν τον Κουρμανμπέκ Μπακίγεφ – κάθε άλλο παρά νέο πρόσωπο, αφού είχε διατελέσει δύο φορές πρωθυπουργός του Ακάγεφ!
Μόνο που η διακυβέρνηση του Μπακίγεφ αποδεικνύεται κάθε άλλο παρά βολική για τους Αμερικανούς.
Τη νύχτα της 21 προς 22 Σεπτεμβρίου βρέθηκε δολοφονημένος μπροστά από το σπίτι του ο… «νονός της επανάστασης» Μπαγιαμάν Ερκινμπάγεφ – ένας βουλευής, ζάπλουτος βαρώνος των ναρκωτικών στο νότιο Κιργιζιστάν, ο οποίος είχε χρηματοδοτήσει σε τοπικό επίπεδο και τη μεταφορά περίπου 10.000 διαδηλωτών στην πρωτεύουσα Μπισκέκ, που έκαναν την τελική έφοδο για την ανατροπή του Ακάγεφ.
Ακόμη χειρότερα, όπως παρουσίασαν σε εκτενή ανάλυσή τους οι «Τάιμς της Νέας Υόρκης» την Τρίτη, η νέα κυβέρνηση ενήργησε για την αποκάλυψη του σκανδαλώδους τρόπου μέσω του οποίου η κυβέρνηση Μπους «λάδωσε» με πάνω από 100 εκατομμύρια δολάρια τον ανατραπέντα δικτάτορα Ακάγεφ, μόνο από το 2001 ώς τις αρχές του 2005, μέσω της αγοράς καυσίμων για τα πολεμικά αεροσκάφη των ΗΠΑ στην περιοχή από δύο εταιρείες, που είχαν τη μία ο γιος του Ακάγεφ και την άλλη ο γαμπρός του.
Τώρα, το Πεντάγωνο τρέχει και δεν φτάνει, καθώς η κυβέρνηση του Κιργιζιστάν ζητάει από τους Αμερικανούς να… ξαναπληρώσουν τα σχεδόν 120 εκατομμύρια δολάρια που καταχράστηκε ο Ακάγεφ επειδή ήταν εν γνώσει των ΗΠΑ ότι τα χρήματα πήγαιναν σε προσωπικούς λογαριασμούς του δικτάτορα και όχι στο κράτος.
