Πέρασαν επτά χρόνια ανελέητων διαπραγματεύσεων, αλλεπάλληλων πισωγυρισμάτων, διεθνών συμφωνιών μα κυρίως… διαφωνιών, αλλά το περίφημο Πρωτόκολλο του Κιότο μπήκε επιτέλους στην τελική ευθεία, ώστε να γίνει διεθνής και δεσμευτικός νόμος.
Η Ρωσία -η μόνη χώρα που μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία μπορούσε να δώσει τη χαριστική ψήφο- αποφάσισε την προηγούμενη εβδομάδα να το επικυρώσει, δίνοντας στο Πρωτόκολλο νέα πνοή και στον πλανήτη μια νέα ελπίδα!
Δεκτή με ενθουσιασμό
«Τα νέα ότι η Ρωσία θα επικυρώσει το Κιότο είναι λόγος για να γιορτάσουμε», σχολίασε ο Κλάους Τόπφερ, διευθυντής του Περιβαλλοντικού Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών. «Ιστορική» χαρακτήρισε την απόφαση της Ρωσίας ο Γκεόργκι Σαφάνοβ, διευθυντής του Κέντρου Περιβάλλοντος της χώρας, ενώ η Greenpeace υποδέχθηκε τα νέα με ενθουσιασμό, δηλώνοντας ότι πρόκειται για «την πιο σημαντική στιγμή στην προσπάθεια για την καταπολέμηση των κλιματικών αλλαγών».
Οι αντιδράσεις ενθουσιασμού είναι φυσικές. Κατ’ αρχήν γιατί με την επικύρωση του Πρωτοκόλλου η ανθρωπότητα μπαίνει στη διαδικασία μείωσης των εκπομπών αερίων που προκαλούν το φαινόμενο του θερμοκηπίου και την αλλαγή του κλίματος -από τους βασικότερους κινδύνους για τον πλανήτη. Παρότι, σύμφωνα με έρευνες που μεσολάβησαν, φαίνεται πως για να αποτραπεί πλήρως ο κίνδυνος των κλιματικών αλλαγών, απαιτείται μέχρι τα μισά του αιώνα να μειωθούν οι εκπομπές όλων των χωρών κατά 50-70% -υπερδεκαπλάσια μείωση από αυτήν που στοχεύει το Πρωτόκολλο- η εφαρμογή του Κιότο είναι το πρώτο και βασικό βήμα.
Οι πιέσεις των Ευρωπαίων
Επειτα ο ενθουσιασμός δικαιολογείται λόγω και της στάσης της Ρωσίας, η οποία τα τελευταία δύο χρόνια έχει υπάρξει ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη. Κατά τη διάρκεια της Διάσκεψης του Γιοχάνεσμπουργκ το 2002, ο πρόεδρος Πούτιν είχε δεσμευτεί προφορικά ότι θα προχωρήσει στην επικύρωση. Λίγο καιρό αργότερα, «άλλαξε τροπάρι» και καθυστερούσε τη διαδικασία. Το καλοκαίρι του 2003 το Κρεμλίνο εμφανίστηκε διατεθειμένο να προχωρήσει, αλλά τον Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου, ο βασικός οικονομικός σύμβουλος του Πούτιν, ο Αντρέι Ιλαριόνοφ, τον έπεισε ότι το Πρωτόκολλο θα απειλούσε την οικονομία της Ρωσίας, ενώ και το λόμπι του πετρελαίου δεν ήταν χαρούμενο με την ιδέα. Τον Μάιο, όμως, ο Πούτιν συναντήθηκε με τους ηγέτες της Ε.Ε. και έκτοτε άρχισε να μιλά με περισσότερο ενθουσιασμό για το Πρωτόκολλο. Δεν ήταν τυχαίο φυσικά. Φαίνεται πως η Ε.Ε. έκανε μια συμφωνία με τον Πούτιν. Αν επικύρωνε το Κιότο, η Ε.Ε. θα υποστήριζε τη Ρωσία στην προσπάθειά της να μπει στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, κάτι που το Κρεμλίνο προσπαθεί από το 1993. Αυτός φαίνεται πως ήταν ο καθοριστικός παράγοντας για να αποφασίσει ο Ρώσος πρόεδρος να βάλει την πολυπόθητη υπογραφή του.
Δεν θα αποκομίσει, όμως, μόνο αυτό η Ρωσία από την επικύρωση. Βάσει του Πρωτοκόλλου οι χώρες μπορούν να προχωρούν σε αγοραπωλησία ρύπων. Τι σημαίνει αυτό; Αν π.χ. μια χώρα πρέπει βάσει του Πρωτοκόλλου να μειώσει τις εκπομπές της κατά 8%, αλλά εκείνη καταφέρει μόνο το 6%, μπορεί να «αγοράσει» το υπόλοιπο από μια χώρα που της περισσεύει, που έχει μειώσει δηλαδή τους ρύπους της παραπάνω απ’ όσο της επιβάλλεται από το Πρωτόκολλο. Η Ρωσία προβλέπεται να είναι μέσα σε αυτές τις χώρες, αφού το 1990, που χρησιμοποιείται ως έτος βάσης, είχε πολύ μεγαλύτερες εκπομπές αερίων απ’ ό,τι σήμερα λόγω των βιομηχανιών της Σοβιετικής Ενωσης. Εν ολίγοις, με τη διαδικασία της αγοραπωλησίας ρύπων, η Ρωσία θα βγάλει πολλά χρήματα…
Σε ισχύ το 2005
Ετσι, από την προηγούμενη εβδομάδα, με τις ευλογίες του προέδρου Πούτιν και ολόκληρου του υπουργικού συμβουλίου, το Πρωτόκολλο προωθήθηκε στη Δούμα και πριν το τέλος του 2004 αναμένεται να ψηφιστεί. Δεδομένου ότι τα 2/3 της Δούμας ελέγχονται πλήρως από τον πρόεδρο Πούτιν, είναι σχεδόν έως εντελώς απίθανο να μην επικυρωθεί.
Από τη στιγμή που η ρωσική Βουλή το εγκρίνει, η Ρωσία θα καταθέσει τη σχετική εντολή στα Ηνωμένα Εθνη και 90 ημέρες μετά, το Πρωτόκολλο θα γίνει αυτόματα διεθνής νόμος. Κι αυτό γιατί πλέον έχουν πληρωθεί και οι δύο όροι του: πρώτον το έχουν επικυρώσει εδώ και καιρό πολύ περισσότερες από 55 χώρες που ήταν το μίνιμουμ (125 για την ακρίβεια) και δεύτερον στις βιομηχανικές χώρες που το επικυρώνουν αναλογεί παραπάνω από το 55% των συνολικών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα του 1990. Εως σήμερα αυτός ο δεύτερος όρος ήταν ο πιο δύσκολος, καθώς για την πλήρωσή του ήταν απαραίτητη η υπογραφή ενός από τους δύο μεγάλους ρυπαντές -της Ρωσίας ή των ΗΠΑ. Με την υπογραφή της η Ρωσία, όχι μόνο θέτει σε ισχύ το Πρωτόκολλο, αλλά με μια κίνηση καθιστά και την πολυσυζητημένη και πολυπόθητη υπογραφή των ΗΠΑ… μη απαραίτητη.
Στο κόκκινο οι ρύποι στην Ελλάδα
Αυτήν την ευχάριστη στιγμή για τον πλανήτη, η Ελλάδα δεν έχει για τίποτα να χαρεί. Μπορεί να ανήκει στις χώρες που έχουν επικυρώσει το Πρωτόκολλο του Κιότο -υποχρεώθηκε άλλωστε από την Ε.Ε.- δεν έχει όμως τίποτα θετικό να επιδείξει. Αν και ο συνολικός στόχος του Πρωτοκόλλου είναι η μείωση των εκπομπών κατά 5,2%, στο πλαίσιο του καταμερισμού των επιμέρους υποχρεώσεων ανάμεσα στα κράτη, η Ελλάδα πίεσε και πέτυχε να της επιτραπεί να αυξήσει(!) τις εκπομπές της έως 25%. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, ούτε αυτόν τον χαριστικό στόχο δεν πετύχαμε, αφού μέσα στο διάστημα 1990 έως 2002 οι εγχώριες εκπομπές αερίων αυξήθηκαν ήδη κατά 26,5%, ενώ όπως προβλέπει το Εθνικό Αστεροσκοπείο, χωρίς την άμεση λήψη μέτρων μέχρι το 2010 οι εκπομπές θα σκαρφαλώσουν στο +35,8%! «Αυτή η μέρα αισιοδοξίας μας υπενθυμίζει τα επίπεδα εκπομπών αερίων στη χώρα μας που βρίσκονται στο κόκκινο, αφού παραμένουμε εξαρτημένοι από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το κάρβουνο, αφήνοντας στο περιθώριο τις καθαρές μορφές ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική», δήλωσε ο Μάνος Σαφός, υπεύθυνος της εκστρατείας για τις κλιματικές αλλαγές στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, ζητώντας παράλληλα από την κυβέρνηση να υλοποιήσει τις προεκλογικές εξαγγελίες της για «επιθετική προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας».
