H πρόκληση είναι ευθεία: «Είμαστε ένα βήμα πριν από τον πόλεμο με τη Ρωσία. O πληθυσμός πρέπει να είναι προετοιμασμένος», δηλώνει ο προστατευόμενος των ΗΠΑ, πρόεδρος της Γεωργίας Μιχαήλ Σαακασβίλι στη γαλλική εφημερίδα «Λιμπερασιόν», και συνεχίζει: «Οι δυνάμεις που επιτέθηκαν σε γεωργιανές θέσεις στη Νότια Οσετία την περασμένη εβδομάδα, ήταν αναμφισβήτητα ρωσικές δυνάμεις. Ετσι, αν αρχίσουμε τον πόλεμο, θα είναι ένας πόλεμος Ρωσίας – Γεωργίας και όχι μεταξύ Γεωργιανών και Οσετίων».
Την ημέρα που δημοσιεύθηκε η συνέντευξη του Σαακασβίλι, την Τρίτη, προκαλώντας παγκόσμια αίσθηση, η γεωργιανή πλευρά προχώρησε και σε άλλη πρόκληση: O Γκίβι Ταργκαμάτζε, πρόεδρος της επιτροπής Αμυνας και Ασφάλειας της Βουλής, έδειξε στους δημοσιογράφους βίντεο από ρωσική στρατιωτική άσκηση στα σύνορα της Ρωσίας με την αποσχισθείσα εδώ και μια δεκαετία από τη Γεωργία περιοχή της Νότιας Οσετίας και ισχυρίστηκε ότι αυτό αποτελεί απόδειξη ότι η Μόσχα ετοιμάζει εισβολή στη Γεωργία.
«Αυτό το βίντεο κάνει καθαρό ότι δεν υπάρχουν μισθοφόροι στη Νότια Οσετία, αλλά ο τακτικός ρωσικός στρατός», δήλωσε ο Ταργκαμάτζε και κάλεσε τη Γεωργία να ενισχύσει τις ένοπλες δυνάμεις της «για να αποκρούσει τη ρωσική επίθεση, η οποία είναι προφανώς αναπότρεπτη».
Το χειρότερο είναι ότι η ηγεσία της Τιφλίδας δεν αρκείται στα λόγια, αλλά προχωρεί σε στρατιωτικές ενέργειες που εντείνουν τους κινδύνους πολεμικής ανάφλεξης. Την Πέμπτη, 19 Αυγούστου, ισχυρές γεωργιανές δυνάμεις εισέβαλαν στη N. Οσετία και κατέλαβαν στρατηγικής σημασίας περιοχές κοντά στην πρωτεύουσα Τσχινβάλι, έπειτα από τις σκληρότερες μάχες που έχουν γίνει εκεί την τελευταία δεκαετία. Αν και οι Γεωργιανοί παραχώρησαν τον έλεγχο αυτών των περιοχών στις ειρηνευτικές δυνάμεις την επόμενη μέρα, η στρατιωτική επίδειξη ισχύος τους ανέβασε την ένταση στα ύψη.
Την Τετάρτη, 25 Αυγούστου, ένα 24ωρο μετά τις φιλοπόλεμες δηλώσεις του Σαακασβίλι, ο Γεωργιανός πρόεδρος προκάλεσε ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία στη Μόσχα, καθώς καθαίρεσε τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων Γκίβι Ιουκουρίτζε και τον αντικατέστησε με τον Βακτάνγκ Καπανάτζε, ο οποίος έχει σπουδάσει στις ΗΠΑ και θεωρείται άνθρωπος απολύτως αφοσιωμένος στους Αμερικανούς.
Ο Σαακασβίλι θέλει σύγκρουση
Αυτό που προβληματίζει ακόμη περισσότερο το Κρεμλίνο, είναι πως αυτή η κλιμάκωση της επιθετικότητας του Σαακασβίλι παρατηρείται έπειτα από μια απροσδόκητη επίσκεψή του στις ΗΠΑ, στις αρχές Αυγούστου. Μόλις επέστρεψε από την Αμερική, μάζεψε στο σπίτι του τους ξένους δημοσιογράφους, στις 10 Αυγούστου, και τους δήλωσε πως η N. Οσετία και η Αμπχαζία, η άλλη αποσχισθείσα περιοχή, θα επιστρέψουν οπωσδήποτε στη Γεωργία, κάνοντας επιπλέον λόγο για τη χρήση στρατιωτικής βίας.
«Ο πρόεδρος Σαακασβίλι είπε ότι τώρα θα συγκεντρωθεί στη N. Οσετία και κατόπιν θα κινηθεί στο πιο δύσκολο θέμα της Αμπχαζίας», έγραφε ο απεσταλμένος των «Νιου Γιορκ Τάιμς» στην ανταπόκρισή του, στις 17 Αυγούστου.
Την επομένη της συνάντησης του Σαακασβίλι με τους δημοσιογράφους, στις 11 Αυγούστου, οι γεωργιανές δυνάμεις εισέβαλαν στη N. Οσετία, προκαλώντας μάχες που κράτησαν μια εβδομάδα και στοίχισαν τη ζωή και σε αρκετούς Γεωργιανούς στρατιώτες, ανεβάζοντας τον αριθμό των νεκρών Γεωργιανών στρατιωτών σε 16 τις τελευταίες εβδομάδες.
Η Ουάσιγκτον, «ο μεγάλος υποστηρικτής του Σαακασβίλι» κατά το Ρόιτερ, η οποία έχει δώσει 1,2 δισεκατομμύρια δολάρια βοήθεια στη Γεωργία τα τελευταία χρόνια, έχει κάθε λόγο να χαίρεται από το γεγονός ότι η αυξημένη γεωργιανή επιθετικότητα ρίχνει τη Ρωσία βαθύτερα στην ατελείωτη κρίση του Καυκάσου.
Πολύ περισσότερο που με επίκεντρο την ανεπιτυχή προσπάθεια του Κρεμλίνου να υποδουλώσει διά πυρός και σιδήρου την ανυπότακτη Τσετσενία (όπου σήμερα λαμβάνει χώρα μια ακόμη εκλογική φάρσα ουσιαστικού διορισμού ως προέδρου ενός ακόμη ανδρεικέλου της Μόσχας, του Αλού Αλχάνοφ), η αστάθεια και οι αιματηρές ενέργειες διαχέονται και στις γειτονικές καυκασιανές δημοκρατίες της Ρωσίας. Στην Ινγκουσία γίνονται μάχες με Τσετσένους αντάρτες, στο Νταγκεστάν η κατάσταση αποσταθεροποιείται διαρκώς και ελέγχεται με τα δόντια, ενώ προ δεκαημέρου ανακοινώθηκαν ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ του ρωσικού στρατού και «ομάδων μαχητών» στην Καβαρδινο-Βαλκαρία…
Οι Αμερικανοί όμως δεν ενθουσιάστηκαν όταν στα τέλη Ιουλίου – αρχές Αυγούστου ο Σαακασβίλι διέταξε να σταματήσουν επί είκοσι σχεδόν ημέρες οι εργασίες, επί γεωργιανού εδάφους, κατασκευής του κρισιμότατου για τις ΗΠΑ πετρελαιαγωγού Μπακού – Τζεϊχάν, ο οποίος θα φέρει τα πετρέλαια της Κασπίας στις δυτικές αγορές και ο οποίος έχει ήδη κατασκευαστεί κατά 75%, με αναμενόμενη την έναρξη της λειτουργίας του πριν από το τέλος του 2005.
Με την κίνησή του αυτή ο Σαακασβίλι ήθελε να εξαναγκάσει την κυβέρνηση Μπους να υποστηρίξει πιο ενεργά την επιθετική πολιτική της Τιφλίδας για βίαιη επαναπροσάρτηση της Αμπχαζίας και της N. Οσετίας. Οπως όλα δείχνουν, κάτι πέτυχε.
Ο Πούτιν μετάνιωσε
Ο Σαακασβίλι έχει αποθρασυνθεί λόγω της απροσδόκητα πανεύκολης επιτυχίας του, τον Μάιο, να αναλάβει αναίμακτα τον έλεγχο της περιοχής της Ατζαρίας, στα τουρκογεωργιανά σύνορα, η οποία ήταν ντε φάκτο αυτονομημένη από την Τιφλίδα επίσης επί μια δεκαετία, αν και εκεί δεν είχε γίνει ποτέ εμφύλιος πόλεμος.
Ο Ρώσος πρόεδρος πρέπει τώρα να χτυπάει το κεφάλι του για το γεγονός ότι «πούλησε» εν ψυχρώ τον πιστό σύμμαχο της Μόσχας Ασλάν Αμπασίτζε, αυταρχικό ηγέτη της Ατζαρίας, ίσως έχοντας την ψευδαίσθηση ότι ο Σαακασβίλι και οι ΗΠΑ, παίρνοντας την Ατζαρία, θα άφηναν ανενόχλητους τους Ρώσους στην Αμπχαζία και τη N. Οσετία, οι οποίες είναι περιοχές πολύ κρισιμότερες για το Κρεμλίνο. Χωρίς τη συνενοχή της Μόσχας, η προσάρτηση εκ νέου της Ατζαρίας από τη Γεωργία ήταν άκρως αμφίβολη και σίγουρα αδύνατον να πραγματοποιηθεί αναίμακτα.
Ο Πούτιν δεν φαίνεται, τουλάχιστον κατ’ αρχήν, διατεθειμένος να επαναλάβει το ίδιο τραγικό σφάλμα στη N. Οσετία και την Αμπχαζία. Αλλωστε αυτές οι δύο περιοχές όχι μόνο συνορεύουν με τη Ρωσία (πράγμα που δεν ίσχυε με την Ατζαρία), αλλά και κατοικούνται από πανάρχαιους λαούς με ιστορία χιλιετιών, οι οποίοι δεν θέλουν να ανήκουν στη Γεωργία και να έχουν τους Γεωργιανούς ως δυνάστες. O ζυγός που επιχείρησε να τους επιβάλει ο πρώτος δικτάτορας της Γεωργίας μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, ο Ζβιάντ Γκαμσαχούρντια, διέρρηξε για πάντα τις σχέσεις των Αμπχαζίων και των Οσετίων με τους Γεωργιανούς, τους οποίους πλέον αντιμετωπίζουν ως επίδοξους κατακτητές.
Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι η ρωσική στρατιά του Καυκάσου, ακόμη και αγνοώντας τη θέληση του τότε προέδρου της Ρωσίας Μπορίς Γέλτσιν, έπαιξε τον καθοριστικό ρόλο στην επικράτηση των Αμπχαζίων και των Οσετίων επί των Γεωργιανών, στους εμφυλίους πολέμους των αρχών της δεκαετίας του ’90, παρόλο που αυτοί οι μικροί λαοί, που αριθμούν λίγες εκατοντάδες χιλιάδες άτομα ο καθένας, ήταν ασύγκριτα κατώτεροι αριθμητικά από τους Γεωργιανούς.
Δεν υπάρχει επίσης η παραμικρή αμφιβολία ότι και σήμερα η ολόπλευρη ενίσχυση του ρωσικού στρατού, αυτή τη φορά με τη σύμφωνη γνώμη του Κρεμλίνου, είναι που κρατά στη ζωή τις αυτόνομες, ουσιαστικά ανεξάρτητες περιοχές της Αμπχαζίας και της N. Οσετίας.
Προσχώρηση στη Ρωσία;
Η τακτική του Σαακασβίλι είναι σαφής και άκρως τυχοδιωκτική: Εχοντας μετατρέψει τη Γεωργία σε προγεφύρωμα των ΗΠΑ στον Καύκασο, επιδιώκει να προκαλέσει έμμεση πολεμική σύγκρουση με τη Ρωσία στην Αμπχαζία και τη N. Οσετία, εκτιμώντας ότι οι ΗΠΑ θα παρέμβουν αποφασιστικά υπέρ του, όπως έκαναν όταν τον έφεραν στην εξουσία τον περασμένο χειμώνα – αυτή τη φορά ακόμα και στρατιωτικά, αν χρειαστεί. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Μόσχα θα υποκύψει στη θέληση των ΗΠΑ και έτσι η Γεωργία θα πάρει πίσω την Αμπχαζία και τη N. Οσετία, υπολογίζει βάσιμα ο Σαακασβίλι. Οπλο εκβιασμού των Αμερικανών είναι η διέλευση από το γεωργιανό έδαφος του πετρελαιοπαραγωγού της Κασπίας, και μάλιστα σε εποχή έντονης πετρελαϊκής αβεβαιότητας στα όρια της κρίσης, πιστεύει ο Σαακασβίλι, και έχει κατά βάση δίκιο.
Μέχρι στιγμής, όμως, αυτή η επιθετική, φιλοπόλεμη τακτική της Τιφλίδας οδηγεί στα αντίθετα αποτελέσματα.
Στη Νότια Οσετία, ο πληθυσμός θέλει πλέον να προσχωρήσει η περιοχή του στη Ρωσική Ομοσπονδία, καθώς μάλιστα η Βόρεια Οσετία αποτελούσε ήδη ανέκαθεν ρωσική επαρχία.
Στην Αμπχαζία, η οποία μέχρι τώρα διεκδικούσε μόνον την ανεξαρτησία της, σημειώνεται μια σοβαρότατη εξέλιξη οικειοθελούς εκρωσισμού του πληθυσμού, υπό το κράτος της απειλής γεωργιανής εισβολής: Οι πολίτες αυτής της περιοχής αποκτούν μαζικά τη ρωσική υπηκοότητα!
Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στους «Νιου Γιορκ Τάιμς» ο αντιπρόεδρος της Αμπχαζίας, Βαλέρι Αρσμπά, ήδη 170.000 από τους 320.000 κατοίκους της Αμπχαζίας έχουν αποκτήσει τη ρωσική υπηκοότητα, ενώ ακόμη 70.000 αιτήσεις εκκρεμούν στο ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, το οποίο όμως τις διεκπεραιώνει ταχύτατα. Ρώσος υπήκοος έχει γίνει και ο ίδιος ο αντιπρόεδρος, όπως και όλη η ηγεσία της Αμπχαζίας, καθώς και το 80% του πληθυσμού μέχρι στιγμής. «Είμαστε έτοιμοι για πόλεμο», δηλώνει στον απεσταλμένο της αμερικανικής εφημερίδας ο Νουζγκάρ Ασούμπα, πρόεδρος της Βουλής της Αμπχαζίας. «Εχουμε ήδη τις ένοπλες δυνάμεις μας έτοιμες και θα πολεμήσουμε αν χρειαστεί», προσθέτει ο υπουργός Εξωτερικών, Γκεόργκι Οτίρμπα, ο οποίος απέκτησε τη ρωσική υπηκοότητα προ τριμήνου.
Ο αντιπρόεδρος, Βαλέρι Αρσμπά, εξηγεί πώς αντιμετωπίζει τώρα η Αμπχαζία πιθανό πόλεμο: «O πρόεδρος της Ρωσικής Ομοσπονδίας είναι ο εγγυητής της προστασίας των πολιτών της Ρωσικής Ομοσπονδίας, ανεξάρτητα από το πού ζουν. H πολιτική προστασία συνεπάγεται και στρατιωτική προστασία», δηλώνει.
Οι κίνδυνοι γενικευμένης αιματοχυσίας αυξάνονται κατακόρυφα. Από τη μια το Κρεμλίνο θα μπορεί να επικαλεστεί την προστασία εκατοντάδων χιλιάδων Ρώσων πολιτών, αν θελήσει να επέμβει στρατιωτικά στην Αμπχαζία, ακόμη και ανοιχτά. Από την άλλη, το πολιτικό κόστος για τον Πούτιν θα είναι βαρύτατο, αν αφήσει στο έλεος των Γεωργιανών εισβολέων και κατακτητών αυτούς τους, έστω και ιδιόρρυθμους, Ρώσους πολίτες της Αμπχαζίας, έναν ολόκληρο μικρό λαό.
