H επίσκεψη του Κινέζου προέδρου Ζιανγκ Ζεμίν στη Ρωσία την ερχόμενη εβδομάδα δείχνει τη συσπείρωση που έχει προκαλέσει ο φόβος του ισλαμικού φανατισμού μεταξύ της Ρωσίας, της Δύσης και της Κίνας. H ανησυχία αυτή έχει αποδώσει βραχυχρόνια οφέλη: η Δύση εξασφάλισε τη μείωση των πυρηνικών οπλοστασίων, η Ρωσία απεδέχθη τη διεύρυνση του NATO και της E.E. και την υπαναχώρηση της Ουάσιγκτον από τη συνθήκη ABM. H Μόσχα από τη μεριά της εξασφάλισε τη δυτική ανοχή στη δραστηριότητά της στην Τσετσενία, ενώ τα καθεστώτα της Κεντρικής Ασίας έλαβαν τη δυτική έγκριση, παρά τον δεσποτικό τους χαρακτήρα. Το Πεκίνο ανταμείφθηκε με τη μεταβολή της αντικινεζικής στάσης των επίσημων ΗΠΑ.
Οι μεταρρυθμίσεις
Ο δεσμός αυτός είναι, όμως, αρνητικός και πρέπει να υποκατασταθεί από κάτι το θετικό, όπως δείχνει και η μετατόπιση του διεθνούς ενδιαφέροντος από το Αφγανιστάν στο Κασμίρ. Οι φιλοδυτικές πρωτοβουλίες του Πούτιν μπορούν επίσης να αντιμετωπίσουν εσωτερικές αντιδράσεις στη Ρωσία, κάτι που θα είχε αρνητικές συνέπειες στην οικονομική μεταρρυθμιστική προσπάθεια της χώρας.
Οι μέχρι στιγμής επιτυχίες του Πούτιν στην εσωτερική πολιτική σκηνή του έδωσαν τη δυνατότητα να ακολουθήσει μη δημοφιλή εξωτερική πολιτική.
Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων παρουσιάζει, όμως, κάμψη. Για να συντηρήσει την ανάπτυξη, η Ρωσία χρειάζεται ενίσχυση των ξένων επενδύσεων και του εμπορίου. Την περασμένη εβδομάδα, η E.E. έκανε ένα διστακτικό βήμα για την αναθέρμανση των εμπορικών σχέσεων με τη Ρωσία, αναγνωρίζοντας ότι η χώρα διαθέτει οικονομία της αγοράς και δεν μπορεί να της επιβληθούν εμπορικές κυρώσεις για εξαγωγές κάτω του κόστους (dumping). Οι ΗΠΑ, όμως, δεν ακολούθησαν το ευρωπαϊκό παράδειγμα, ενώ η συμμετοχή της Ρωσίας στον ΠΟΕ μοιάζει ακόμη πολύ μακρινός στόχος. H Κίνα θα αντετίθετο σιωπηρά στην είσοδο της Ρωσίας στον διεθνή οργανισμό, φοβούμενη την αυξημένη ρωσική επιρροή.
Βρίσκεται σε καμπή
Ενδεχόμενη αποτυχία μεταρρύθμισης της οικονομίας θα καταστήσει τις σχέσεις της Ρωσίας με την εύπορη Ευρώπη ολοένα και δυσκολότερες, ενώ η αποτυχία να αναπτυχθεί η Απω Ανατολή θα επηρεάσει αρνητικά την Κίνα, της οποίας η οικονομική ανάπτυξη στηρίχθηκε παραδοσιακά σε εποικιστές και μετανάστες. H Ρωσία βρίσκεται, όμως, σε μία καμπή της ιστορίας της, κατά την οποία μπορεί να αναπυτυχθεί ταχύτατα, φθάνοντας την Ευρώπη, όπως ακριβώς και η φτωχή Νότια Ευρώπη έφθασε τα πλούσια δυτικά κράτη της ηπείρου, χάρη στην τόνωση των κεφαλαίων και του εμπορίου της E.E.
H Ρωσία δεν είναι βέβαια εύκολος εταίρος, καθώς υποφέρει από σύγχυση ως προς το μέλλον της, φθόνο για τις επιτυχίες των άλλων και πολιτισμική απομόνωση. Εαν, όμως, δοθεί μεγαλύτερη σημασία στα οικονομικά θέματα και λιγότερη στο ζήτημα του ισλαμισμού και της περιφερειακής στρατηγικής, η εξέλιξη της Ρωσίας θα αποτελέσει την καλύτερη ευρωπαϊκή επένδυση για το μέλλον της ηπείρου.
