Μπορεί στην ανεμοδαρμένη βίλα Χόφδι, στην παραλία και ταυτόχρονα στην καρδιά της ισλανδικής πρωτεύουσας, ο ηγέτης της αλήστου μνήμης Σοβιετικής Ενωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, να είχε πει το τελευταίο «όχι» στις προτάσεις του τότε προέδρου των ΗΠΑ Ρόναλντ Ρέιγκαν, πριν από 16 χρόνια ακριβώς. Αυτή τη φορά όμως, στο παραδόξως ηλιόλουστο αν και ψυχρό Ρέικιαβικ οι υπουργοί Εξωτερικών του NATO πανηγύρισαν την «ένταξη», κατά σχήμα υπερβολής, της Μόσχας στην Ατλαντική Συμμαχία.
Στην πραγματικότητα, αυτό που αποφασίστηκε ήταν η δημιουργία ενός Συμβουλίου NATO- Ρωσίας, όπου οι «19» του NATO και η Μόσχα θα συζητούν διάφορα θέματα, στα οποία θα επιδιώκουν να καταλήξουν σε κοινές θέσεις, ενώ ταυτόχρονα, όπως υπογραμμίζεται στο κοινό ανακοινωθέν της υπουργικής συνόδου του Βορειοατλαντικού Συμβουλίου, «το NATO θα διατηρεί το δικαίωμα να δρα ανεξάρτητα». Αυτό σημαίνει ότι αν διαφωνούν, η κάθε πλευρά θα κάνει ό,τι νομίζει. Πανηγυρική υπογραφή της συμφωνίας ίδρυσης του Συμβουλίου ΝΑΤΟ-Ρωσίας θα γίνει στις 28 Μαΐου, στη Ρώμη, όπου θα συνέλθει έκτακτη σύνοδος κορυφής, με τη συμμετοχή των αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων των χωρών του NATO και της Ρωσίας. Αυτή η σύνοδος κορυφής θα συνέλθει μέσα σε στρατιωτική βάση, προκειμένου να αποφευχθούν μαζικές κινητοποιήσεις τύπου Γένοβας.
Μαζική διεύρυνση;
Η ευφορία που δημιούργησε η προοπτική στενότατης συνεργασίας ΗΠΑ-Ρωσίας, σε συνάρτηση με την προχθεσινή συμφωνία Μόσχας-Ουάσιγκτον για τη δραστική μείωση του πυρηνικού οπλοστασίου τους, είχε την αντανάκλασή της και στον τρόπο θεώρησης του θέματος της διεύρυνης του NATO. Την «ελπίδα» του για αποφάσεις «ρωμαλέας διεύρυνσης του NATO εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Κόλιν Πάουελ, σε συνέντευξη που έδωσε στην ισλανδική πρωτεύουσα, χθες το απόγευμα, δημιουργώντας την εντύπωση ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει σοβαρά την περίπτωση μαζικής ένταξης νέων χωρών στο NATO – ακόμη και των υποψήφιων χωρών και των εννέα (Σλοβενίας, Σλοβακίας, Εσθονίας, Λεττονίας, Λιθουανίας αλλά και Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Αλβανίας και ΠΓΔΜ). Ενδέχεται, δηλαδή, να υπάρξει ένα «ΝΑΤΟϊκό μπιγκ-μπανγκ», ανάλογο με εκείνο που ετοιμάζει η Ε.Ε.
Οριστικές αποφάσεις για το ποιες χώρες θα ενταχθούν στο NATO θα ληφθούν στη σύνοδο κορυφής της Πράγας, τον Νοέμβριο και οι χώρες που θα επιλεγούν θα καταστούν μέλη της Ατλαντικής Συμμαχίας την άνοιξη του 2003, δηλαδή πριν από τη διεύρυνση της E.E.
H σύνοδος κορυφής του NATO στην Πράγα, πάντως, αποκτά πρωτοφανή πανηγυρικό χαρακτήρα, καθώς εκεί αποφασίστηκε να συνέλθει πλέον και σύνοδος κορυφής ΝΑΤΟ-Ρωσίας, αλλά και σύνοδος κορυφής του «Συνεταιρισμού για την Ειρήνη» του NATO – πράγμα που σημαίνει ότι θα λάβουν μέρος ηγέτες δεκάδων χωρών, από τα βάθη της Κεντρικής Ασίας και τον Καύκασο ώς την Πορτογαλία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ.
Καμιά εξέλιξη για ευρωστρατό
Στο μεταξύ, κατά τη διάρκεια της συνόδου του Ρέικιαβικ δεν αναμένεται να υπάρξει καμιά εξέλιξη στο θέμα του Ευρωστρατού, όπως τουλάχιστον υπογράμμισε ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Παπανδρέου σε χθεσινή ενημέρωση των Ελλήνων δημοσιογράφων που τον συνοδεύουν, παρά το γεγονός ότι τη νύχτα το θέμα που απασχολούσε τους υπουργούς Εξωτερικών ήταν ακριβώς οι σχέσεις ΝΑΤΟ-Ε.Ε.
«Σοβαρή δουλειά απομένει να γίνει περί τις διευθετήσεις για την υποστήριξη εκ μέρους του NATO επιχειρήσεων υπό την ηγεσία της E.E.», αναφέρεται στο τελικό ανακοινωθέν του συμβουλίου του NATO, το οποίο «επισημαίνει την ανάγκη να βρεθούν λύσεις ικανοποιητικές για όλους τους συμμάχους στο θέμα της συμμετοχής Ευρωπαίων συμμάχων μη μελών της Ε.Ε.».
Με τη φαινομενικά ουδέτερη αυτή φράση, το NATO υπενθυμίζει το ενδιαφέρον του για την Τουρκία και τα συμφέροντά της, αυξάνοντας διακριτικά την πίεση επί της Ελλάδας να συμφωνήσει στο υφιστάμενο αμερικανοτουρκοβρετανικό κείμενο, το οποίο E.E. και NATO αρνούνται να τροποποιήσουν.
Συνολικά, πάντως, αυτό το κλίμα επικείμενης ευρείας διεύρυνσης αποκατάστασης στενών σχέσεων ΝΑΤΟ-Ρωσίας αναμένεται να φέρει σε δυσκολότερη θέση την ελληνική εξωτερική πολιτική, καθώς μέσα στο πλαίσιο μείωσης των απειλών στην ευρωπαϊκή ήπειρο θα γίνονται όλο και λιγότερο κατανοητοί οι απολύτως βάσιμοι φόβοι από την τουρκική επεκτατική πολιτική, επομένως θα μειώνεται η ανοχή και στις ελληνικές αντιρρήσεις στο θέμα του Ευρωστρατού.
