Σχεδόν μία ποινική δίωξη κάθε τέσσερις ημέρες για επιθέσεις με εκρηκτικούς και εμπρηστικούς μηχανισμούς ασκήθηκε στην Ελλάδα μέσα στην τελευταία τριετία. Οι Εισαγγελίες Πρωτοδικών της χώρας προχώρησαν σε 281 ποινικές διώξεις την περίοδο 2024-2026, αριθμός που δείχνει το πραγματικό αποτύπωμα ενός φαινομένου το οποίο οι δράστες παρουσιάζουν ως «συμβολική επίθεση», αλλά έχει αποδειχθεί επανειλημμένως ότι μπορεί να κοστίσει ανθρώπινες ζωές.
Πρόκειται για την πρώτη συγκεντρωτική καταγραφή των ποινικών διώξεων που ασκήθηκαν από όλες τις Εισαγγελίες Πρωτοδικών της χώρας την τελευταία τριετία.
Η συλλογή των στατιστικών στοιχείων που παρουσιάζει η «Κ» πραγματοποιήθηκε μέσω του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος του Αυτοτελούς Τμήματος Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων (JustStat) και αποτελεί την πρώτη συγκεντρωτική καταγραφή των ποινικών διώξεων που ασκήθηκαν από όλες τις Εισαγγελίες Πρωτοδικών της χώρας την τελευταία τριετία. Το 2024 ασκήθηκαν 141 ποινικές διώξεις, δηλαδή σχεδόν μία κάθε δυόμισι ημέρες, το 2025 ο αριθμός περιορίστηκε στις 99, ενώ το 2026 στις 41. Από τις συνολικά 281 υποθέσεις, οι 162 αφορούσαν επιθέσεις με εκρηκτικούς μηχανισμούς (π.χ. αυτοσχέδια βόμβα) και οι 119 επιθέσεις με εμπρηστικούς μηχανισμούς (π.χ. γκαζάκια).
Γεωγραφική κατανομή
Η γεωγραφική κατανομή των υποθέσεων παρουσιάζει επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού περισσότερες από μία στις δύο ποινικές διώξεις που ασκήθηκαν την τελευταία τριετία αφορούσαν υποθέσεις της Αθήνας. Η Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών συγκεντρώνει 149 από τις 281 διώξεις και ακολουθεί η Θεσσαλονίκη με 47. Ως προς τις εισαγγελικές περιφέρειες της επαρχίας, η Αλεξανδρούπολη καταγράφει συνολικά 27 διώξεις, η Μυτιλήνη 9 και ο Πειραιάς 10, ενώ υποθέσεις εμφανίζονται και στη Χαλκιδική, στην Κέρκυρα, στα Ιωάννινα, στη Λάρισα, στη Χαλκίδα, στη Θήβα, στην Τρίπολη και σε άλλες περιοχές της χώρας.
Η περίπτωση της Αλεξανδρούπολης εμφανίζεται «ενισχυμένη» αριθμητικά, καθώς μόνο το 2025 καταγράφονται 14 ποινικές διώξεις για επιθέσεις με εμπρηστικό μηχανισμό, με τις 13 όμως να αφορούν την υπόθεση των 13 αλλοδαπών που είχε «φυλακίσει» στο τρέιλερ του οχήματός του ένας 45χρονος, εις βάρος του οποίου είχαν ασκηθεί κακουργηματικές διώξεις για τις πράξεις του. Ωστόσο, ο εισαγγελέας Πλημμελειοδικών Αλεξανδρούπολης είχε ανοίξει δεύτερη δικογραφία, ασκώντας διώξεις και εις βάρος των 13 αλλοδαπών, μεταξύ άλλων για απόπειρα εμπρησμού με κίνδυνο την ανθρώπινη ζωή και κατασκευή και κατοχή εκρηκτικών υλών, εξαιτίας αυτοσχέδιου μηχανισμού που βρέθηκε στην κατοχή τους. Συνολικά 223 από τις 281 διώξεις συγκεντρώνονται σε μόλις τρεις εισαγγελικές περιφέρειες, αυτές της Αθήνας, της Θεσσαλονίκης και της Αλεξανδρούπολης. Την ίδια ώρα, από τις 66 Εισαγγελίες που περιλαμβάνονται στην καταγραφή, μόλις 19 εμφανίζουν έστω μία ποινική δίωξη κατά την εξεταζόμενη τριετία, ενώ στις υπόλοιπες 47 δεν καταγράφεται καμία.
Επιθέσεις σε τράπεζες, δημόσιες υπηρεσίες, αστυνομικούς στόχους, πολιτικούς στόχους, επιχειρήσεις αλλά και πολυκατοικίες αποτυπώνουν την έκταση ενός φαινομένου που εξακολουθεί να απασχολεί τις διωκτικές και δικαστικές αρχές. Η τραγωδία της Marfin, που επανήλθε στην επικαιρότητα με τις πρόσφατες συλλήψεις τριών προσώπων 16 χρόνια μετά την επίθεση που στοίχισε τη ζωή τριών υπαλλήλων της τράπεζας, αλλά και ο θάνατος της Βάγιας Νέστορα στη Θεσσαλονίκη αποτελούν τις πιο δραματικές υπενθυμίσεις ότι ένας αυτοσχέδιος εκρηκτικός ή εμπρηστικός μηχανισμός μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να μετατρέψει μια επίθεση με στόχο μόνο την πρόκληση υλικών –τουλάχιστον κατά τους δράστες– ζημιών σε τραγωδία.
Οι κίνδυνοι, ωστόσο, δεν περιορίζονται στις υποθέσεις που κατέληξαν σε ανθρώπινες απώλειες, αφού σε πολλές περιπτώσεις τα τελευταία χρόνια οι επιθέσεις με εμπρηστικούς μηχανισμούς δημιούργησαν κίνδυνο για ανθρώπινες ζωές, είτε λόγω της ταχείας εξάπλωσης της φωτιάς είτε εξαιτίας των πυκνών καπνών που εγκλώβισαν ενοίκους και εργαζομένους μέσα σε κτίρια.
Ενδεικτική ήταν η επίθεση στον εκδοτικό όμιλο Real τον Ιούλιο του 2022, όταν ο εμπρηστικός μηχανισμός που τοποθετήθηκε στην είσοδο του κτιρίου προκάλεσε πυρκαγιά, η οποία εξαπλώθηκε γρήγορα μέσω του κλιμακοστασίου στους ορόφους. Εργαζόμενοι εγκλωβίστηκαν μέσα στο κτίριο, ενώ μία ηχολήπτρια διακομίστηκε στο νοσοκομείο με αναπνευστικά προβλήματα από τους καπνούς.
Ανάλογες εικόνες καταγράφηκαν και σε πολυκατοικία στα Κάτω Πατήσια τον Νοέμβριο του 2023, όταν η φωτιά που προκλήθηκε από εμπρηστική επίθεση εξαπλώθηκε από σταθμευμένα οχήματα μέχρι τον τρίτο όροφο, απειλώντας τους ενοίκους. Στα Σεπόλια, λίγους μήνες νωρίτερα, τέσσερις άνθρωποι, ανάμεσά τους ένα παιδί, μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο λόγω εισπνοής καπνού όταν οι φλόγες επεκτάθηκαν στο κτίριο, ενώ ανάλογο σκηνικό είχε καταγραφεί το 2016 στα Πατήσια, σε επίθεση με γκαζάκια σε ισόγειο πολυκατοικίας, που προκάλεσε πυρκαγιά και η Πυροσβεστική χρειάστηκε να απεγκλωβίσει 14 άτομα από τους επάνω ορόφους.
