Ερευνα – Ανάλυση: καθ. Γιάννης Μανιάτης
Με τη συνεργασία των μεταπτυχιακών φοιτητών/τριών: Ι. Βούλγαρη, Α. Μανώλη
Η Ευρώπη οδεύει προς τη σταδιακή κατάργηση του φυσικού αερίου μέσα στην επόμενη δεκαετία. Παρότι οι εισαγωγές ρωσικού αερίου μειώθηκαν κατά 75% μεταξύ 2021 και 2025, η συνολική κατανάλωση δεν μειώθηκε ανάλογα. Το ρωσικό αέριο αντικαταστάθηκε κυρίως από εισαγωγές LNG των Ηνωμένων Πολιτειών (24%) και από άλλους προμηθευτές (ενδεικτικά, Νορβηγία, Αλγερία, Κατάρ – 54%), ενώ η εγχώρια παραγωγή κάλυψε μόλις το 13%. Δύο σενάρια προβλέπουν τη σταδιακή μείωση της χρήσης φυσικού αερίου: το REPowerEU, με ετήσια μείωση 7%, και το πιο φιλόδοξο CAN Europe PAC 2.0, με ετήσια μείωση 8% και πλήρη απεξάρτηση από το φυσικό αέριο έως το 2035. Η ενεργειακή μετάβαση δεν επιτυγχάνεται με αλλαγή προμηθευτών, αλλά με σταδιακή εξάλειψη της ανάγκης για εισαγόμενο φυσικό αέριο.
Τα αποθέματα των κρίσιμων ορυκτών
Η ολοένα αυξανόμενη ζήτηση για κρίσιμα ορυκτά μειώνει την εκτιμώμενη διάρκεια επάρκειας των γνωστών αποθεμάτων, με βάση τους σημερινούς ρυθμούς εξόρυξης και κατανάλωσης.
Σε μόλις μία πενταετία (2020-2025), οι σπάνιες γαίες παρουσίασαν τη μεγαλύτερη μείωση, από 500 σε 218 έτη, ενώ σημαντική ήταν και η πτώση για το λίθιο (από 255 σε 128 έτη) και το ουράνιο (από 121 σε 90 έτη), καθώς αποτελούν βασικές πρώτες ύλες για προϊόντα όπως μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες και αμυντικές τεχνολογίες. Πετρέλαιο, φυσικό αέριο, χρυσός και ασήμι παρέμειναν σχετικά σταθερά.
Η ενεργειακή μετάβαση απαιτεί στρατηγικό σχεδιασμό, τόσο για τη διασφάλιση της επάρκειας των αποθεμάτων όσο και για τον περιορισμό των γεωπολιτικών εξαρτήσεων από ελάχιστες χώρες παραγωγούς.
