Η Ισπανία, η Γαλλία, αλλά και χώρες που βρίσκονται βορειότερα στον χάρτη, όπως το Βέλγιο και η Βρετανία, είναι αυτή την εβδομάδα αντιμέτωπες με εξαιρετικά υψηλές για την εποχή θερμοκρασίες. Η Ευρώπη «δεν σταματά να ιδρώνει», σημειώνει σε δημοσίευμά του το Politico, ξεχωρίζοντας τρεις λόγους που έχουν συμβάλει ώστε να καταστεί αυτό το κύμα καύσωνα περισσότερο έντονο. Σύμφωνα με τη σχετική ανάλυση, η κλιματική αλλαγή, οι ανεπαρκείς πολιτικές προσαρμογής σε αυτήν και οι προβληματικές υποδομές είναι τρεις παράγοντες που επιτείνουν τα προβλήματα στην παρούσα φάση.
Η μέση θερμοκρασία του πλανήτη έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,4 βαθμό Κελσίου από τότε που ο άνθρωπος άρχισε να καίει μαζικά ορυκτά καύσιμα για τη λειτουργία εργοστασίων, οχημάτων και κτιρίων, απελευθερώνοντας στην ατμόσφαιρα αέρια που ενισχύουν το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Οι επιστήμονες συμφωνούν ότι κάθε νέος καύσωνας είναι θερμότερος από τον προηγούμενο και περισσότερο πιθανός εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Οπως εξηγεί η ερευνήτρια του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Μιρέια Χινέστα, η κλιματική αλλαγή μπορεί να μην προκαλεί τον θερμικό θόλο –το μετεωρολογικό φαινόμενο που εγκλωβίζει θερμές αέριες μάζες πάνω από μια περιοχή για μεγάλο χρονικό διάστημα– αλλά αυξάνει τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο λειτουργούν τα καιρικά συστήματα. «Σε ένα ψυχρότερο κλίμα, αυτός ο καύσωνας θα ήταν λιγότερο έντονος», σημειώνει. Η Ευρώπη θεωρείται, πια, η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο.
Ωστόσο το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις θερμοκρασίες που καταγράφονται σε εξωτερικούς χώρους. Οι Ευρωπαίοι περνούν περίπου το 90% του χρόνου τους σε σπίτια, καταστήματα, χώρους εργασίας, σχολεία, γραφεία και μέσα μεταφοράς. Σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, ιδιαίτερα στις βόρειες χώρες, τα κτίρια έχουν σχεδιαστεί για να συγκρατούν τη θερμότητα τον χειμώνα και όχι για να προστατεύουν από τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού. Ακόμη και σήμερα, πολλά νέα κτίρια κατασκευάζονται με γνώμονα το ψύχος και όχι τους ολοένα θερμότερους καλοκαιρινούς μήνες.
Στη Βρετανία, για παράδειγμα, το 92% των κατοικιών ενδέχεται να αντιμετωπίσει προβλήματα υπερθέρμανσης έως το 2050. Την ίδια ώρα ωστόσο η χρήση κλιματιστικών παραμένει περιορισμένη. Μόλις περίπου ένα στα πέντε νοικοκυριά στην Ευρώπη διαθέτει εγκατεστημένο σύστημα κλιματισμού, ενώ ακόμη και όσοι διαθέτουν τέτοιο εξοπλισμό συχνά δυσκολεύονται να τον χρησιμοποιήσουν λόγω του κόστους ενέργειας. Περισσότερο από το ένα τρίτο των Ευρωπαίων δηλώνει ότι αδυνατεί να διατηρήσει το σπίτι του επαρκώς δροσερό, ποσοστό που αυξάνεται σε δύο στους τρεις μεταξύ των οικονομικά πιο ευάλωτων πολιτών.
Ελλείψεις παρατηρούνται επίσης σε γραφεία, σχολεία, τρένα και μέσα μαζικής μεταφοράς. Στη Γαλλία, η ακραία ζέστη και η έλλειψη επαρκών συστημάτων ψύξης οδήγησαν στο προσωρινό κλείσιμο περισσότερων των 800 σχολείων αυτή την εβδομάδα. Στο Βέλγιο, το 20% των τρένων δεν διαθέτει κλιματισμό, γεγονός που έκανε τους υπευθύνους να ακυρώσουν δρο-μολόγια κατά τις ώρες αιχμής.
Αν και ορισμένοι δήμοι έχουν δημιουργήσει κλιματιζόμενους χώρους για την προστασία των πολιτών, τέτοιες πρωτοβουλίες παραμένουν περιορισμένες.
Πολιτική βούληση
Σε πολιτικό επίπεδο, ενώ οι καύσωνες καθίστανται ολοένα συχνότεροι και εντονότεροι, την ίδια στιγμή η κλιματική αλλαγή φαίνεται να υποχωρεί στη λίστα των πολιτικών προτεραιοτήτων. Είναι ενδεικτικό μάλιστα το γεγονός ότι οι εκπομπές στην Ε.Ε. σημείωσαν μικρή αύξηση το προηγούμενο έτος. Στη Βρετανία, η διακομματική συναίνεση γύρω από την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής έχει αποδυναμωθεί, ενώ αυξάνονται οι πιέσεις για νέες εξορύξεις υδρογονανθράκων στη Βόρεια Θάλασσα. Ταυτόχρονα, τόσο στην Ε.Ε. όσο και στη Βρετανία, οι πολιτικές προσαρμογής στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν στέκονται στο ύψος… του υδραργύρου.
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος εκτιμά ότι οι «27» της Ε.Ε. δεν προστατεύουν επαρκώς τους πολίτες τους από τις ακραίες θερμοκρασίες.
Αντίστοιχα, η βρετανική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή έχει επικρίνει ως ανεπαρκείς τις προσπάθειες του Ηνωμένου Βασιλείου, ενώ η δεξαμενή σκέψης Green Alliance προειδοποίησε ότι οι πολίτες «πληρώνουν το τίμημα» της αποτυχίας προσαρμογής στις ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες.
Μέτρα προστασίας από τις υψηλές θερμοκρασίες
Οι παίκτες του Μουντιάλ, το οποίο είναι σε εξέλιξη αυτές τις ημέρες στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, έχουν πια τη δυνατότητα, κατά τη διάρκεια των αγώνων, να κάνουν διαλείμματα ενυδάτωσης προκειμένου να μη «γονατίσουν» από τις υψηλές θερμοκρασίες και την υγρασία. Πίσω στην Ευρώπη, ωστόσο, οι πολίτες δυσκολεύονται στην πράξη να βρουν κάποιο καταφύγιο δροσιάς από το τρέχον κύμα καύσωνα.
Συγκεκριμένα, προειδοποιήσεις για υψηλές θερμοκρασίες εκδόθηκαν αυτήν την εβδομάδα σε Ανδόρρα, Αυστρία, Βέλγιο, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Βρετανία, Κροατία, Γαλλία, Γερμανία, Ουγγαρία, Ιταλία, Λουξεμβούργο, Πολωνία, Σερβία, Σλοβακία, Σλοβενία, Ισπανία και Ελβετία. Με άλλα λόγια, το μεγαλύτερο μέρος της Δυτικής Ευρώπης και μεγάλο μέρος της Κεντρικής βρέθηκε στο «κόκκινο», κάποιες περιοχές μάλιστα για δεύτερη φορά μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων.
Στη Γαλλία, η οποία την περασμένη Τρίτη κατέγραψε την πιο ζεστή ημέρα από τότε που άρχισαν να τηρούνται αρχεία πριν από σχεδόν 80 χρόνια, οι Αρχές προσπαθούσαν χθες να αποκαταστήσουν την ηλεκτροδότηση, καθώς χιλιάδες οικίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με διακοπές ρεύματος, συγκεκριμένα στην περιοχή της Βρετάνης στα βορειοδυτικά. Η θερμοκρασία είχε νωρίτερα αγγίξει το μέγιστο των 44,3 βαθμών Κελσίου στα νοτιοδυτικά, ενώ περισσότερα από 800 σχολεία παρέμειναν κλειστά σε ολόκληρη τη Γαλλία στις αρχές αυτής της εβδομάδας. Υπό αυτές τις συνθήκες, πολλά από τα σημαντικότερα αξιοθέατα της χώρας, όπως ο Πύργος του Αϊφελ και το Μουσείο του Λούβρου στο Παρίσι, περιόρισαν τις ώρες που είναι ανοιχτά για το κοινό, ενώ παράλληλα υπήρξαν αλλαγές και στα δρομολόγια ΜΜΜ και τρένων.
Δεκάδες νεκροί
Σημειώνεται ότι η Γαλλία θρηνεί, παράλληλα, περίπου 50 νεκρούς, οι περισσότεροι λόγω πνιγμού. Με εξαίρεση τα δύο μικρά παιδιά που εγκλωβίστηκαν μέσα σε ένα αυτοκίνητο και πέθαναν από θερμοπληξία, σχεδόν όλες οι άλλες απώλειες προήλθαν από πνιγμούς, κυρίως επειδή πολλά παιδιά δεν ξέρουν κολύμπι.
Στην Ισπανία, από την άλλη πλευρά, τουλάχιστον δέκα τοποθεσίες κατέγραψαν θερμοκρασίες άνω των 42 βαθμών Κελσίου, ενώ δύο ηλικιωμένοι πέθαναν από θερμοπληξία.
Στην Ιταλία, το υπουργείο Υγείας εξέδωσε τον υψηλότερο συναγερμό για καύσωνα σε 16 πόλεις, από τη Φλωρεντία και το Μιλάνο έως τη Ρώμη, το Τορίνο και τη Βερόνα, ενώ στη Γερμανία οι Αρχές προειδοποιούν για επικείμενη αύξηση των θερμοκρασιών, που μπορεί να ξεπεράσουν τους 40 βαθμούς Κελσίου, από την ερχόμενη Παρασκευή και έπειτα. «Πορτοκαλί» συναγερμός και σε Δανία και Σουηδία.
