Σε καθολικό δικαίωμα για τη συντριπτική πλειοψηφία των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη μετατρέπει η κυβέρνηση την πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου που έκρινε ότι ο τόκος θα υπολογίζεται στη μηνιαία δόση με αυτοτελή τρόπο.
Με τον τρόπο αυτό το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βάζει οριστικό τέλος στις διαφορετικές ερμηνείες που διατύπωσαν νομικοί κύκλοι των τραπεζών, υποστηρίζοντας ότι ναι μεν ότι ο τόκος θα υπολογίζεται στη μηνιαία δόση, αλλά ότι βάση υπολογισμού θα είναι όλο το διάστημα της ρύθμισης, οδηγώντας έτσι σε παρόμοια επιτοκιακή επιβάρυνση τους δανειολήπτες.
Με τη νομοθετική ρύθμιση αποφεύγεται ένας νέος κύκλος προσφυγών από χιλιάδες δανειολήπτες που θα καλούνταν να διεκδικήσουν ατομικά την εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου, αλλά και τυχόν άλλων διεκδικήσεων από άλλους υπερχρεωμένους δανειολήπτες, όπως π.χ. αυτούς που έχουν ενταχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό, αφού η νομοθετική ρύθμιση κλείνει την πόρτα για παρόμοιες προσφυγές.
Οπως εξήγησε σε δηλώσεις του ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας Κυριάκος Πιερρακάκης, η νομοθετική ρύθμιση αφορά όσους έχουν ενεργές ρυθμίσεις, δηλαδή πάνω από 100.000 πολίτες. Με βάση το παράδειγμα που επικαλέστηκε ο κ. Πιερρακάκης έστω ένας δανειολήπτης που είχε τον Ιανουάριο του 2024 υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ. Με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού, δηλαδή τόκος πάνω στο άληκτο κεφάλαιο, θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες. Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού η δόση γίνεται 483 ευρώ. Από το ποσό αυτό τα 482 ευρώ είναι αποπληρωμή κεφαλαίου – χρεολύσιο, ενώ ο τόκος είναι μόλις 1 ευρώ. Ετσι, εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ από τον Ιανουάριο του 2024 μέχρι τον Ιούνιο του 2026 θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με τη διαφορά – δηλαδή 731 ευρώ μείον 483 επί 30 μήνες, δηλαδή ποσό 7.440 ευρώ.
Συνεπώς, αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταβάλει. Και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ. Δηλαδή, εκεί που ο δανειολήπτης είχε να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, τελικά θα καταβάλει 411 ευρώ. Ετσι με τη νομοθετική ρύθμιση που καταθέτει στη Βουλή, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας απαντά σε τέσσερα κρίσιμα ζητήματα που είχαν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις μεταξύ δανειοληπτών, τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον πλαίσιο.
Το πρώτο αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης της κύριας κατοικίας. Παρότι η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έκρινε ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής, μετά τη δημοσίευση της απόφασης διατυπώθηκαν διαφορετικές ερμηνείες ως προς τη χρονική διάρκεια της τοκοφορίας. Το υπουργείο επιλέγει πλέον ρητά την ευνοϊκότερη για τους δανειολήπτες εκδοχή, προβλέποντας ότι ο τόκος θα υπολογίζεται μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών δόσεων και όχι για ολόκληρη την περίοδο από την έναρξη της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης.
Το δεύτερο ζήτημα αφορά τα αναδρομικά. Η απόφαση του Αρείου Πάγου δεν προέβλεπε τι θα συμβεί με τα ποσά που έχουν ήδη καταβάλει οι συνεπείς δανειολήπτες με βάση διαφορετικούς τρόπους υπολογισμού των τόκων. Η νέα ρύθμιση προβλέπει ότι τα επιπλέον ποσά που έχουν καταβληθεί θα αναγνωρίζονται ως αποπληρωμή κεφαλαίου, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας τον αριθμό των δόσεων που απομένουν μέχρι την πλήρη εξόφληση.
Το τρίτο σημείο είναι ότι οι ρυθμίσεις που έχουν συναφθεί μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού εξακολουθούν να διέπονται από το ισχύον πλαίσιο. Η μηνιαία δόση στον εξωδικαστικό υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως προβλέπεται ήδη από τον νόμο, τις κανονιστικές πράξεις και τις συμβάσεις ρύθμισης.
Το τέταρτο αφορά τον επιμερισμό του κόστους που προκύπτει από τη νέα ερμηνεία. Η διάταξη προβλέπει ότι το οικονομικό βάρος θα κατανεμηθεί μεταξύ τραπεζών και του προγράμματος κρατικών εγγυήσεων «Ηρακλής», ανάλογα με τα ποσά που έχει εισπράξει κάθε πλευρά, επιχειρώντας να διατηρήσει την ισορροπία μεταξύ της προστασίας των δανειοληπτών και της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Οπως διευκρινίζεται στην ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας με τη συγκεκριμένη παρέμβαση, «η πολιτεία δεν περιορίζεται στην απλή συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση. Προχωράει ένα βήμα παραπέρα, δίνοντας μια λύση ευρύτερη, καθαρή και ουσιαστική για τους πολίτες, με τρόπο που αίρει οριστικά τις αμφιβολίες και εξασφαλίζει ενιαία εφαρμογή για όλους».
Εφαρμόζεται καθολικά η απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια.
Ο υπολογισμός του τόκου επί της μηνιαίας δόσης οδηγεί σε ουσιαστική και άμεσα μετρήσιμη μείωση της μηνιαίας επιβάρυνσης των οφειλετών, καθώς εξαλείφεται μια στρέβλωση που για χρόνια δημιουργούσε υπέρμετρη επιβάρυνση σε χιλιάδες νοικοκυριά. Παράλληλα, η διάταξη προβλέπει αναδρομική αναγνώριση για τα υπερβάλλοντα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί από συνεπείς δανειολήπτες με ενεργές ρυθμίσεις. Τα ποσά αυτά αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο, μειώνοντας το υπόλοιπο της οφειλής και περιορίζοντας αντίστοιχα τον αριθμό των δόσεων που απομένουν έως την πλήρη αποπληρωμή.
Οκτώ ερωτήσεις-απαντήσεις για τη νέα νομοθετική ρύθμιση
Σταχυολογώντας τις προβλέψεις της νέας ρύθμισης, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας επισημαίνει ότι οι δανειολήπτες κερδίζουν μικρότερες δόσεις, μικρότερη συνολική επιβάρυνση και ταχύτερη αποπληρωμή. Συγκεκριμένα, επιτυγχάνονται τέσσερα κρίσιμα σημεία:
• Εφαρμόζεται καθολικά η απόφαση του Αρείου Πάγου, ώστε κανένας συνεπής δανειολήπτης να μη χρειαστεί να προσφύγει ξανά στα δικαστήρια.
• Μειώνεται ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί ολόκληρου του κεφαλαίου.
• Αναγνωρίζονται αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και συμψηφίζονται υπέρ του δανειολήπτη, μειώνοντας το υπόλοιπο του δανείου ή τον αριθμό των δόσεων.
• Επιμερίζεται δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και «Ηρακλή», ανάλογα με την περίοδο που έχουν εισπραχθεί τα ποσά.
– Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;
– Οι δανειολήπτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:
• Από εδώ και πέρα πληρώνουν σημαντικά μικρότερη μηνιαία δόση, με τόκο που αντιστοιχεί μόνο σε ένα μήνα.
• Οσα επιπλέον ποσά κατέβαλαν τα προηγούμενα χρόνια αναγνωρίζονται ως αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Αυτό σημαίνει ότι οι δανειολήπτες θα δουν τόσο μείωση της δόσης, όσο και μείωση της περιόδου αποπληρωμής.
– Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;
– Για να γίνει κατανοητός ο τρόπος υπολογισμού πριν και μετά, παρατίθεται το ακόλουθο παράδειγμα:
Δανειολήπτης που είχε υπόλοιπο οφειλής τον Ιανουάριο 2024 144.500 ευρώ, με την προηγούμενη μέθοδο υπολογισμού θα πλήρωνε μηνιαία δόση 731 ευρώ για 300 μήνες.
Με τη νέα μέθοδο υπολογισμού θα πληρώνει δόση 483 ευρώ που αντιστοιχεί σε 482 ευρώ αποπληρωμή κεφαλαίου (χρεολύσιο) και 1 ευρώ τόκος.
Εάν κατέβαλε ποσό 731 ευρώ που αντιστοιχεί στην τοκοχρεολυτική δόση από τον Ιανουάριο 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, θα έχει πληρώσει υπερβάλλον ποσό για 30 μήνες ίσο με (731-483)*30=7.440 ευρώ.
Συνεπώς, αντί να του απομένουν σήμερα 270 δόσεις για την αποπληρωμή του δανείου, αυτό το ποσό αφαιρείται από τις δόσεις που έχει να καταβάλει και θα πληρώσει τελικά 255 δόσεις των 483 ευρώ (με την τελευταία δόση να ανέρχεται σε 266 ευρώ).
Συνολικά ο δανειολήπτης αντί να πληρώσει 74.852 ευρώ σε τόκους, θα καταβάλει μόλις 411 ευρώ.
– Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;
– Ναι, και αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της ρύθμισης.
Για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και είναι συνεπείς στις πληρωμές τους, τα ποσά που κατέβαλαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά. Αυτή η αναδρομικότητα δεν προβλεπόταν από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου. Τη δίνει η νομοθετική παρέμβαση της κυβέρνησης.
– Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;
– Υπολογίζεται πόσα χρήματα πλήρωσε ο δανειολήπτης παραπάνω από την έναρξη της ρύθμισης. Το ποσό αυτό αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής και μειώνει τις τελευταίες δόσεις του δανείου. Το δάνειο τελειώνει νωρίτερα.
– Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;
Γιατί στις υποθέσεις αυτές:
• Είτε η οφειλή έχει αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει ήδη διασωθεί (συνήθως με εφάπαξ αποπληρωμή του υπόλοιπου κεφαλαίου).
• Είτε έχουν ήδη παραχθεί νομικά αποτελέσματα και για τις δύο πλευρές εξαιτίας της μη καταβολής δόσεων για σειρά μηνών ή ετών.
Η αναδρομική επανεξέταση αυτών των υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική και συστημική αβεβαιότητα, καθώς θα απαιτούσε να ανοίξουν ξανά χιλιάδες παλιές υποθέσεις, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε δικαστικές αποφάσεις δεκαετίας. Επιπλέον, στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση, σημαίνει ότι δεν έχει καταβληθεί σημαντικός αριθμός δόσεων. Αρα δεν τίθεται θέμα αναδρομικής επιστροφής για ποσά που δεν πληρώθηκαν ποτέ.
– Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό ή στον ν. 4605/2019;
– Για τις περιπτώσεις των λοιπών εργαλείων ρύθμισης οφειλών και συγκεκριμένα του ν. 4605/2019 καθώς και του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, προβλέπεται ρητά από τη διάταξη ότι η μηνιαία δόση υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής και όχι επί της μηνιαίας δόσης, όπως άλλωστε προβλέπεται στον νόμο, στις κανονιστικές πράξεις, στις συμβάσεις των ρυθμίσεων και στον υπολογισμό της εγκεκριμένης ρύθμισης για τον οποίο έχει συμφωνήσει ο δανειολήπτης κατά την ένταξη στη ρύθμιση.
– Ποιο είναι το κόστος για τον «Ηρακλή»;
– Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα εγγυήσεων «Ηρακλής». Συγκεκριμένα, εκτιμάται ότι η συνολική επίδραση είναι περίπου:
• 500 εκατ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, λόγω των χαμηλότερων δόσεων σε δάνεια συνολικού ύψους 16,5 δισ. ευρώ.
• Επιπλέον περίπου 200 εκατ. ευρώ από την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Ωστόσο, σημαντικό μέρος του κόστους των αναδρομικών δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο, καθώς θα καλυφθεί από τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.
– Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Αρειος Πάγος;
– Η απόφαση του Αρείου Πάγου έδωσε τη βασική κατεύθυνση. Ομως στην εφαρμογή της προέκυψαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τη χρονική διάρκεια υπολογισμού των τόκων επί της μηνιαίας δόσης (εάν δηλαδή υπολογίζονται για όλη την περίοδο από την αρχή της ρύθμισης έως την καταβολή κάθε δόσης, ή το πιο ευνοϊκό σενάριο που υιοθετείται μόνο για τις 30 ημέρες που μεσολαβούν μεταξύ των δύο δόσεων). Επιπλέον, δεν προσδιορίστηκε από την απόφαση τι συμβαίνει με τα αναδρομικά.
Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά κάθε ασάφεια. Ετσι ξεκαθαρίζεται ο τρόπος υπολογισμού, εφαρμόζεται ενιαία για όλους και οι δανειολήπτες δεν χρειάζεται να προσφύγουν ξανά στη δικαιοσύνη. Αυτό είναι το ουσιαστικό όφελος. Με τη νομοθέτηση γίνεται καθολικό, εφαρμόσιμο και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα για χιλιάδες δανειολήπτες.
