Τα «χαμένα αντιβιοτικά» που δεν φαίνονταν από το σύστημα πριν από τη θέσπιση της υποχρεωτικής συνταγογράφησής τους, κατέδειξε έρευνα για τη διάθεση αντιβιοτικών στην κοινότητα. Οπως φάνηκε από την έρευνα, που διενήργησε το Ινστιτούτο Επιστημονικών Μελετών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου με στοιχεία της ΗΔΥΚΑ, το διάστημα από την αρχή του 2018 έως το τέλος του 2024, και αφού τον Σεπτέμβριο 2020 θεσπίστηκε το μέτρο της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής συνταγογράφησης των αντιβιοτικών, παρατηρήθηκε σημαντική αύξηση στις συσκευασίες των συγκεκριμένων φαρμάκων που χορηγήθηκαν. Σύμφωνα με τους ειδικούς ερευνητές του Ινστιτούτου, «η αύξηση οφείλεται από το γεγονός ότι το 40% των συσκευασιών αντιβιοτικών που χορηγούνταν μηνιαίως, δεν καταγράφονταν πριν από την εφαρμογή του μέτρου». Στο ίδιο πλαίσιο το 2024, το 45,1% του πληθυσμού λάμβανε έστω και μία συσκευασία αντιβιοτικών κάθε χρόνο, όταν το 2018 το αντίστοιχο ποσοστό φαινόταν 26,8%.
Η έρευνα παρουσιάστηκε χθες στο υπουργείο Υγείας παρουσία του υπουργού Αδ. Γεωργιάδη, του γενικού γραμματέα Στρατηγικού Σχεδιασμού Αρη Αγγελή, του προέδρου Δ.Σ. της ΗΔΥΚΑ Ιωάννη Καραγιάννη, του προέδρου του ΕΟΦ Σπύρου Σαπουνά και του προέδρου του Ινστιτούτου Χάρη Βαβουρανάκη και τους συνεργάτες του Ινστιτούτου. O στόχος της δράσης της Ε.Ε. για την αντιμικροβιακή αντοχή είναι έως το 2030 τουλάχιστον το 65% της κατανάλωσης αντιβιοτικών να είναι πρώτης και δεύτερη γενιάς με τα οποία μειώνεται σημαντικά η πιθανότητα μικροβιακής αντοχής. Η χώρα μας, σύμφωνα με την έρευνα, υπολείπεται κατά 20% με 25% αυτού του στόχου.
Ενα άλλο πρόβλημα που αναδείχθηκε είναι ότι μόνο 9% των συνταγών γράφονται εντός θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Μία εξήγηση που δόθηκε από τους ερευνητές γι’ αυτό το πολύ μικρό ποσοστό είναι ότι οι γιατροί κρίνουν σωστό για τον ασθενή τους άλλο αντιβιοτικό από αυτό που αναφέρουν τα πρωτόκολλα και είναι πολύ χρονοβόρα η διαδικασία για τη συμπλήρωση της σχετικής συνταγής. Διευκρινίστηκε δε ότι οι τιμές των αντιβιοτικών κυμαίνονται από 3 ευρώ έως 36 ευρώ.
Οπως κατέδειξε η έρευνα, οι πιο συχνές καταγεγραμμένες διαγνώσεις είναι του ανώτερου αναπνευστικού και καταλαμβάνουν το 20% με 22% της ολικής κατανάλωσης των αντιβιοτικών. Σημειώνεται ότι υπάρχουν περιπτώσεις που η συνταγογράφηση αντιβιοτικού γίνεται εύκολα για γρίπη, όταν είναι γνωστό ότι τα αντιβιοτικά δεν καταπολεμούν ιούς. Σημαντικό ποσοστό (15%) καταλαμβάνουν και οι λοιμώξεις του ουροποιητικού συστήματος.
Σε πολλές περιπτώσεις δίνονται εύκολα για γρίπη, ενώ είναι γνωστό ότι δεν καταπολεμούν ιούς – Κάτω από τον στόχο της Ε.Ε. για τη μικροβιακή αντοχή.
Το μεγαλύτερο μερίδιο της συνταγογράφησης αντιβιοτικών ανήκει στους παθολόγους και στους γενικούς οικογενειακούς γιατρούς (35%). Ακολουθούν οι παιδίατροι, με ποσοστό 12,5%, ενώ οι οδοντίατροι και οι γιατροί άνευ ειδικότητας έχουν το 7%-8% έκαστοι. Αν και οι ουρολόγοι καταλαμβάνουν μόνο το 5% της συνταγογράφησης αντιβιοτικών, γράφουν τις περισσότερες συσκευασίες και συγκεκριμένα περισσότερες από 900 συσκευασίες αντιβιοτικών ετησίως ανά γιατρό.
Η γεωγραφική κατανομή
Τέλος σε ό,τι αφορά τη γεωγραφική κατανομή στη συνταγογράφηση αντιβιοτικών καταγράφεται σημαντική διακύμανση ανά περιφερειακή ενότητα και περιοχές. Χαμηλότερες τιμές καταγράφονται σε περιοχές όπως η Ευρυτανία και η Φωκίδα με περίπου 70-75 κουτιά ανά 1.000 κατοίκους τον μήνα. Στον αντίποδα, στη Λευκάδα, στη Ζάκυνθο, στο Ηράκλειο Κρήτης, στην Κέρκυρα, στην Αχαΐα, στις Κυκλάδες, στην Κόρινθο και στα Χανιά ξεπερνούν τα 130 κουτιά ανά 1.000 κατοίκους μηνιαίως και σε κάποιες περιοχές φτάνουν και τα 170 κουτιά ανά 1.000 κατοίκους μηνιαίως. Η γενική παρατήρηση είναι ότι η καταγεγραμμένη συνταγογράφηση είναι υψηλότερη σε νησιωτικές και τουριστικές περιοχές και ενδεχομένως σχετίζεται με τον τουρισμό.
Ο κ. Βαβουρανάκης μιλώντας στην «Κ», για τον σκοπό της έρευνας, επισήμανε ότι «το Ινστιτούτο Επιστημονικών Ερευνών του ΠΙΣ αποτελεί τη γέφυρα ανάμεσα στην κλινική εμπειρία, την ακαδημαϊκή γνώση και τη χάραξη πολιτικής υγείας. Στο πλαίσιο αυτό σκοπός της μελέτης μας είναι η ενίσχυση της ορθής διαχείρισης των αντιμικροβιακών φαρμάκων. Η βελτίωση της διαγνωστικής ακρίβειας, αλλά και της εκπαίδευσης των επαγγελματιών υγείας. Η ευαισθητοποίηση του κοινού. Η ενίσχυση των συστημάτων επιτήρησης. Και τέλος, η προώθηση της πρόληψης των λοιμώξεων και της διεπιστημονικής συνεργασίας». Σχολιάζοντας την έρευνα και τι θα ακολουθήσει, τόνισε ότι «από τα συμπεράσματα της έρευνάς μας ξεχωρίζουμε το πόσο σημαντική είναι η υποχρεωτική ηλεκτρονική συνταγογράφηση των αντιβιοτικών και η επιτήρησή τους από τη στιγμή που περίπου το 40% δεν καταγραφόταν μέχρι τη σχετική νομοθετική ρύθμιση. Η χορήγηση όλων των φαρμάκων μόνο με ηλεκτρονική συνταγή θα βοηθήσει να διερευνήσουμε τις μεταβολές στο πρότυπο συνταγογράφησης και στις λοιπές κατηγορίες φαρμάκων. Σε μια εποχή που οι αποφάσεις για την υγεία πρέπει να βασίζονται σε αξιόπιστα δεδομένα και επιστημονικές αποδείξεις ως ΙΕΕ προσανατολιζόμαστε στη συνεργασία με την ιατρική κοινότητα, ώστε να διαμορφώσουμε τεκμηριωμένες προτάσεις προς όφελος του πολίτη».
