Κάποτε οι κόρες φτωχών οικογενειών από το χωριό έμπαιναν εσωτερικές σε μια καλοστεκούμενη οικογένεια στην Αθήνα για να βοηθήσουν τη νοικοκυρά. Επειτα ήρθαν οι κυρίες από το πρώην ανατολικό μπλοκ, οι οποίες, με σχετικά χαμηλό μισθό και την εξασφάλιση στέγης και τροφής, αναλάμβαναν τη φροντίδα ηλικιωμένων 24 ώρες το 24ωρο. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει και, καθώς όλη η Ευρώπη γερνάει και εργάζεται με εντατικούς ρυθμούς, η βοήθεια στο σπίτι δεν είναι καθόλου πολυτέλεια αλλά ανάγκη. Το 83,5% όσων χρησιμοποιούν οικιακή βοήθεια είναι μικροί εργοδότες, όχι δηλαδή πλούσιοι που έχουν προσωπικό, αλλά άνθρωποι που προσλαμβάνουν κάποιον να τους βοηθήσει.
Οι αναγκαίες προσαρμογές
Τα βασικά στοιχεία της οικιακής φροντίδας ως εργασιακού κλάδου όπως έχει διαμορφωθεί στην Ευρώπη, αλλά και τις αναγκαίες προσαρμογές που χρειάζεται να γίνουν ώστε εργαζόμενοι και εργοδότες να επωφεληθούν, καταγράφει η 2η Εκθεση Παρακολούθησης της Απασχόλησης στον Τομέα των Υπηρεσιών προς τα Ατομα και τα Νοικοκυριά (PHS) – 2026 που δημοσιοποιήθηκε χθες. Στα ερωτηματολόγια για να συνταχθεί η έκθεση της έρευνας απάντησαν πάνω από 8.000 εργοδότες και εργαζόμενοι από όλη την Ευρώπη.
Είναι χαρακτηριστικό ότι δύο στις τρεις γυναίκες (67,3%) που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι οι ίδιες θα έπρεπε να αναλάβουν τις εργασίες που σήμερα εκτελούν οι εργαζόμενοι PHS. Μόλις το 5,4% απάντησε ότι θα τις αναλάμβανε ο σύζυγός τους. Ακόμη περισσότερο, όμως, όπως δήλωσαν, η αναγκαστική επιστροφή τους στο σπίτι θα σήμαινε σημαντική υποβάθμιση των εσόδων του νοικοκυριού και κατά συνέπεια του επιπέδου ζωής. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει την επιδραστικότητα ενός κλάδου που έχουν ταυτίσει με την αλλοδαπή, «μαύρη» εργασία. Οκτώ στους δέκα που απασχολούν ανθρώπους στο σπίτι τους απάντησαν στη συγκεκριμένη έρευνα ότι βρήκαν το άτομο που προσέλαβαν μέσω γνωστού, από πληροφορίες φίλων. Eνα μικρό ποσοστό χρησιμοποίησε σχετικές πλατφόρμες που έχουν δημιουργηθεί και ακόμη πιο λίγοι απευθύνθηκαν σε πιστοποιημένο γραφείο έτσι ώστε να μπορούν να ζητήσουν κάποιες εγγυήσεις για αυτόν που θα βάλουν στο σπίτι τους.
Στα ερωτηματολόγια απάντησαν πάνω από 8.000 εργοδότες και εργαζόμενοι από όλη την Ευρώπη.
Περισσότερο από 10 εκατ. άνθρωποι, το 5% των εργαζομένων στην Ευρώπη, δουλεύουν στο σπίτι άλλων εργαζομένων φροντίζοντας παιδιά, ηλικιωμένους και νοικοκυριό. Oσο ο μέσος όρος ζωής αυξάνεται και οι γυναίκες –παραδοσιακοί φροντιστές για δεκαετίες– βγαίνουν ολοένα και περισσότερο στην αγορά εργασίας, ακόμη και στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου, τόσο οι ανάγκες για οικιακούς φροντιστές αυξάνονται. Οι εργαζόμενοι στην οικιακή φροντίδα προσλαμβάνονται για να απασχοληθούν με το καθάρισμα, το σίδερο, το μαγείρεμα, τη φροντίδα των ηλικιωμένων και των παιδιών και ενίοτε την κηπουρική.
Τα κονδύλια
Η Ευρωπαϊκή Eνωση, προκειμένου να στηρίξει τα κράτη-μέλη στη φροντίδα της οικογένειας και των ηλικιωμένων, έχει προβλέψει κονδύλια. Συγκεκριμένα, το 2025 μοιράστηκαν 8,1 δισ. ευρώ σε 15 κράτη-μέλη μέσω προγραμμάτων μακροχρόνιας φροντίδας, από τα οποία η Ελλάδα δεν εισέπραξε ούτε ένα ευρώ, παρά την αύξηση των αναγκών με βάση τα πληθυσμιακά δεδομένα. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat, περίπου το 23,7% του πληθυσμού της Ελλάδας είναι ηλικίας 65 ετών και άνω, ενώ ο μέσος όρος της Ε.Ε. είναι στο 22%.
Oπως δείχνουν τα στοιχεία της έκθεσης, το 35,4% των ανθρώπων που χρησιμοποιούν βοήθεια στο σπίτι είναι άνω των 65 ετών και το 22% είναι από 55-64 ετών. «Στην Ελλάδα για το 39,56% των πολιτών το κόστος για τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων αλλά και για τις δουλειές του σπιτιού είναι ένα μείζον πρόβλημα. Ενα επιπλέον 47,25% το θεωρεί μικρότερο πρόβλημα αλλά και πάλι πρόβλημα. Δηλαδή σχεδόν 9 στους 10 ελληνες δηλώνουν ότι το κόστος για τη φροντίδα τους είναι πρόβλημα. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη» . Αυτό κυρίως συμβαίνει γιατί δεν υπάρχει οικονομική στήριξη όσον αφορά τη φροντίδα των ηλικιωμένων. «Αντιθέτως στο Βέλγιο, για παράδειγμα, έχει προβλεφθεί σχετικό voucher για τη φροντίδα των ηλικιωμένων από το κράτος.
Αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος μπορεί να πάρει περισσότερα, η οικογένεια να πληρώσει λιγότερα και επιπλέον και το κράτος να επωφεληθεί από τις εισφορές, αφού συμφέρει να δηλωθεί ο εργαζόμενος», επισημαίνει εκπρόσωπος γραφείου για την PHS που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.
