Την εμπιστοσύνη τους στις ΗΠΑ έχουν χάσει οι Ευρωπαίοι σε ό,τι αφορά την πρόθεση της Ουάσιγκτον να τηρήσει τις δεσμεύσεις της έναντι του ΝΑΤΟ, σύμφωνα με νέα μεγάλη έρευνα του ινστιτούτου ECFR (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων – European Council on Foreign Relations), με την Ευρώπη να προετοιμάζεται για μεγαλύτερη αυτονομία σε θέματα άμυνας και ασφάλειας.
Η σφυγμομέτρηση σε 15 χώρες αποκαλύπτει σειρά ρηγμάτων μεταξύ Ουάσιγκτον και ευρωπαϊκών πρωτευουσών, οι οποίες συνεχίζουν όμως να μην επιθυμούν οριστικό διαζύγιο με το ΝΑΤΟ. Σε κάθε χώρα της δημοσκόπησης η επικρατούσα άποψη θέλει τις ευρωαμερικανικές σχέσεις να αποκαθίστανται με την αποχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ από τον Λευκό Οίκο.
Παρά την οικονομική πίεση ύστερα από τέσσερα και πλέον χρόνια πολέμου στην Ουκρανία, οι Ευρωπαίοι πολίτες παραμένουν δεσμευμένοι στην παροχή βοήθειας στο Κίεβο και στη διατήρηση του εμπάργκο στα ρωσικά ενεργειακά προϊόντα. Παρ’ όλα αυτά, οι ερωτηθέντες δεν στηρίζουν στην πλειονότητά τους τη διεύρυνση της Ε.Ε. προς τα ανατολικά.
Πτώση 11%
Δραματική υποχώρηση σημειώνει η εμπιστοσύνη των Ευρωπαίων απέναντι στις ΗΠΑ, εν μέσω αμερικανικής επιθετικότητας στη Μέση Ανατολή και αμερικανικών ανακοινώσεων για μείωση του στρατεύσιμου προσωπικού σε αμερικανικές βάσεις στην Ευρώπη. Την ίδια ώρα, οι ασαφείς δηλώσεις του Τραμπ για τη μελλοντική βιωσιμότητα του ΝΑΤΟ συνέβαλαν στην κατακόρυφη πτώση της εμπιστοσύνης των Ευρωπαίων, με 11% να θεωρεί πλέον τις ΗΠΑ «σύμμαχο», από 22% τον Νοέμβριο του 2024. Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζεται πια ως «αναγκαίος εταίρος» και όχι ως σύμμαχος. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε Αυστρία, Βουλγαρία, Βρετανία, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Εσθονία, Ιταλία, Ουγγαρία, Ολλανδία, Πολωνία, Πορτογαλία, Ισπανία, Σουηδία και Ελβετία.
Παρά τη βαθιά καχυποψία των Ευρωπαίων και την απορριπτική στάση του Τραμπ απέναντι σε ΝΑΤΟ και Ε.Ε., οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται αισιόδοξοι σε ό,τι αφορά το μέλλον του ΝΑΤΟ, ενόψει της λήξης της θητείας του Τραμπ το 2028. Παρ’ όλα αυτά συνειδητοποιούν την ανάγκη ενίσχυσης των αμυντικών δαπανών, περιορισμού της εξάρτησης από τα αμερικανικά οπλικά συστήματα και σύναψης συμφώνων αμοιβαίας άμυνας μεταξύ γειτονικών χωρών.
Η δημοσκόπηση αποκαλύπτει επίσης ότι παρά την αύξηση των τιμών ενέργειας, ποσοστό 44% των Ευρωπαίων εκτιμά ότι η αποκατάσταση των εμπορικών συναλλαγών με τη Ρωσία θα ήταν «κακή» ή «πολύ κακή» ιδέα, με μόλις 27% να θεωρεί την επανάληψη της τροφοδοσίας της ηπείρου με ρωσικό πετρέλαιο και αέριο «αρκετά καλή» ή «πολύ καλή» ιδέα.
Η επικρατούσα άποψη θέλει τις ευρωαμερικανικές σχέσεις να αποκαθίστανται με την αποχώρηση του Ντόναλντ Τραμπ από τον Λευκό Οίκο.
Οι συντάκτες της έρευνας, Γιάνα Κόπτσοβα και Πάβελ Ζέρκα, επισημαίνουν ότι αν και η κοινή γνώμη προσφέρει ευκαιρία στις ευρωπαϊκές ηγεσίες να προωθήσουν την αμυντική και την ενεργειακή αυτονομία, αυτή η αποδοχή δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Για να αιτιολογήσουν αυξημένη αμυντική χρηματοδότηση, οι πολιτικές ηγεσίες θα πρέπει να αποδείξουν ότι αυτές οι δαπάνες δεν θα επιβαρύνουν την ήδη δυσχερή οικονομική κατάσταση.
Αλληλοβοήθεια
Η κατάρρευση της ευρωπαϊκής εμπιστοσύνης προς τις ΗΠΑ κάνει τους Ευρωπαίους να εξετάζουν με μεγαλύτερη προσοχή την αμοιβαία άμυνα. Οι ερωτηθέντες στην πλειονότητά τους –με εξαίρεση τη Βουλγαρία– εξέφρασαν την πεποίθηση ότι τουλάχιστον κάποιες ευρωπαϊκές χώρες θα σπεύσουν σε βοήθειά τους εάν δεχθούν επίθεση. Αυτή η πεποίθηση ήταν πιο ισχυρή στη Δανία (88%), στην Ολλανδία (82%) και στη Σουηδία (81%). Εντύπωση προκαλεί ότι πολλοί ψηφοφόροι ακροδεξιών κομμάτων σε Ιταλία, Ολλανδία, Πορτογαλία, Σουηδία και Γαλλία εξέφρασαν τη βεβαιότητα ότι οι Ευρωπαίοι γείτονές τους θα προσφέρουν βοήθεια σε περίπτωση κρίσης.
Διαδεδομένη είναι πλέον η απαίτηση μεταξύ των Ευρωπαίων για πολιτική αμυντικής αυτονομίας, με τη στήριξη για αύξηση των αμυντικών δαπανών να ενισχύεται τον τελευταίο χρόνο. Η μετατόπιση της κοινής γνώμης στο θέμα αυτό ήταν σημαντικότερη στην Ισπανία. Μόνο η Ιταλία συνεχίζει να διαφωνεί, με 58% να αντιτίθενται στην πρόταση και 28% να τη στηρίζουν.
Κοινό χρέος
Ποσοστό 47% των Ευρωπαίων στηρίζουν την ανάληψη νέου κοινού χρέους για τη χρηματοδότηση της άμυνας, με την Πορτογαλία (59%), τη Δανία (56%), την Ολλανδία (55%) και την Ισπανία (53%) να καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά αποδοχής. Ακόμη και ψηφοφόροι κομμάτων στην εξουσία, γνωστών για τη δημοσιονομική πειθαρχία τους, όπως στη Δανία, στην Ολλανδία, στη Σουηδία, στην Αυστρία και στη Γερμανία, στηρίζουν στην πλειονότητά τους την πρόταση.
Ελάχιστη διάθεση έχουν, όμως, οι Ευρωπαίοι πολίτες για δημιουργία ευρωπαϊκής εναλλακτικής στο ΝΑΤΟ. Μόλις 29% των ερωτηθέντων είπαν ότι αυτό είναι «πολύ καλή ιδέα» ή «αρκετά καλή», ενώ σε καμία χώρα το ποσοστό αποδοχής δεν ξεπέρασε το 50%. Η στήριξη προς την Ουκρανία παραμένει ωστόσο σταθερή, με τη χώρα να χαρακτηρίζεται «σύμμαχος» ή «αναγκαίος εταίρος». Οι Βορειοευρωπαίοι και οι κάτοικοι της Δυτικής Ευρώπης εκφράζουν τις πιο θετικές απόψεις για την Ουκρανία, με 52% των ερωτηθέντων στη Σουηδία, 45% στη Δανία, 39% στην Ολλανδία και 37% στην Πορτογαλία να λένε ότι το Κίεβο είναι «σύμμαχος».
Στο ερώτημα εάν η ανάπτυξη ευρωπαϊκού στρατού με ειρηνευτική αποστολή στην Ουκρανία θα ήταν καλή ιδέα, αντίθετοι εμφανίζονται το 75% των Βουλγάρων, το 59% των Αυστριακών, το 56% των Ελβετών και το 55% των Πολωνών. Εξίσου καχύποπτοι εμφανίζονται οι Ευρωπαίοι και σε ενδεχόμενη διεύρυνση της Ε.Ε. προς Ανατολάς προκειμένου να ενταχθεί η Ουκρανία, με μεγάλα ποσοστά ερωτηθέντων να θεωρούν κακή ιδέα την ένταξη της Ουκρανίας στην Ενωση.
