Σελίδα επιχειρούν να αλλάξουν τα πανεπιστήμια ως προς τις φοιτητικές εστίες τους, προωθώντας νέα ήθη: κανονισμό λειτουργίας με υποχρεώσεις για τους φοιτητές και «έξωση» στους μη δικαιούχους. Στόχος να βάλουν τέρμα σε ένα καθεστώς ασυδοσίας που υπάρχει για δεκαετίες, με ευθύνη των ίδιων των ΑΕΙ αλλά και του Ιδρύματος Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης (ΙΝΕΔΙΒΙΜ). Ενδεικτική είναι η έκθεση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) που έκανε έλεγχο νομιμότητας της διαχείρισης των δωματίων φοιτητικών εστιών πανεπιστημίου, την περίοδο από το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021 έως και το 2024-2025. Η έκθεση είναι κόλαφος για το ίδρυμα. Ουσιαστικά δεν λειτουργούσε όπως έπρεπε το Τμήμα Φοιτητικής Μέριμνας του πανεπιστημίου, με αποτέλεσμα η εστία να μοιάζει με… ξέφραγο αμπέλι. Χαρακτηριστικό είναι ότι δηλώνονταν κενά δωμάτια με αιτιολογικό την έλλειψη ενδιαφέροντος από φοιτητές, αλλά στην πραγματικότητα τα δωμάτια είχαν καταληφθεί από άσχετους, μη δικαιούχους, που αρνούνταν να τα παραδώσουν.
Παραλείψεις και στάση ανοχής
Ιδού τι ανακάλυψαν, μεταξύ άλλων, οι επιθεωρητές της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, όπως τα καταγράφει η έκθεση, για το Τμήμα Φοιτητικής Μέριμνας του πανεπιστημίου:
• Παρέλειπε, συστηματικά, να προχωρήσει στην υπογραφή του απαραίτητου συμφωνητικού διαμονής μεταξύ του πανεπιστημίου και των φοιτητών που παραλάμβαναν το δωμάτιο των φοιτητικών εστιών, διάρκειας ενός ακαδημαϊκού έτους τη φορά, ακόμη και για περιπτώσεις φοιτητών που ήδη διέμεναν στις φοιτητικές εστίες πριν από το 2020 και ζητούσαν εκ νέου διαμονή, ενώ δεν είχαν συνάψει ποτέ έως τότε σχετικό συμφωνητικό.
• Παρέλειπε, συστηματικά, να προβεί στην υπογραφή νέου συμφωνητικού διαμονής, διάρκειας έως το τέλος του ακαδημαϊκού έτους, για τους φοιτητές που μεταφέρονταν/μετακινούνταν για διάφορους λόγους σε άλλο δωμάτιο, περιλαμβάνοντας κάθε φορά τα στοιχεία του νέου δωματίου.
• Παρέλειπε να ελέγχει τα συμφωνητικά διαμονής ως προς το αν έφεραν υπογραφή του διαμένοντος φοιτητή, ενώ συχνά τα τηρούμενα συμφωνητικά δεν έφεραν υπογραφή του οικοτρόφου και συνεπώς δεν είχαν ισχύ.
• Παρέλειπε, συστηματικά, να προωθεί τα συμφωνητικά διαμονής που είχαν συνταχθεί και υπογραφεί για πρωτοκόλληση.
Ως προς τα δωμάτια των φοιτητικών εστιών, τα οποία, κατά δήλωση του ιδρύματος, όπως λέει η έκθεση, είχαν παραμείνει «κενά λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος από φοιτητές», δεν τεκμηριώθηκε η αιτιολόγηση, αλλά προέκυψαν ενδείξεις ότι μέρος αυτών ήταν υπό κατάληψη από μη δικαιούχους, που αρνούνταν να τα παραδώσουν, δημιουργώντας προβλήματα διαθεσιμότητας για τους νεοεισερχόμενους δικαιούχους.
Καταπέλτης είναι η έκθεση και για τα αρμόδια όργανα που επιδείκνυαν ανοχή σε μη δικαιούχους, φοιτητές ή μη. «To Τμήμα Φοιτητικής Μέριμνας / Ακαδημαϊκών Θεμάτων της Διεύθυνσης Ακαδημαϊκών Θεμάτων, η Επιτροπή Στέγασης και το Συμβούλιο Φοιτητικής Μέριμνας του ΑΕΙ επέτρεπαν να συνεχίζουν να διαμένουν σε δωμάτια των φοιτητικών εστιών άτομα (πιθανόν φοιτητές που είχαν εισαχθεί σε δωμάτια των εστιών σε παλαιότερα έτη πριν από το ελεγχόμενο διάστημα από 2020-2021 έως 2024-2025), χωρίς να προκύπτει ότι είχαν υποβάλει ποτέ αίτηση ή/και δικαιολογητικά, και συχνά χωρίς να έχουν δικαίωμα υποβολής σχετικής αίτησης, λόγω υπέρβασης του χρονικού ορίου διαμονής και χωρίς να περιλαμβάνονται στις καταστάσεις δικαιούχων της Επιτροπής Στέγασης, όπως επικυρώθηκαν από το Συμβούλιο Φοιτητικής Μέριμνας».
Ως προς τα δωμάτια των φοιτητικών εστιών, τα οποία, κατά δήλωση του πανεπιστημίου, παρέμειναν «κενά λόγω ακαταλληλότητας», δεν κατέστη δυνατή η τεκμηρίωση, διότι δεν είχαν συνταχθεί σχετικά πρωτόκολλα ακαταλληλότητας από τον αρμόδιο μηχανικό – ανάδοχο συντήρησης του ΙΝΕΔΙΒΙΜ Η έκθεση της ΕΑΔ διαβιβάστηκε στον πρύτανη του πανεπιστημίου, ως πειθαρχικώς προϊστάμενο των υπαλλήλων των ελεγχόμενων Διευθύνσεων και τμημάτων, για την αναζήτηση πειθαρχικών ευθυνών.
Παράλληλα, οι επιθεωρητές απευθύνονται στην ηγεσία του ΙΝΕΔΙΒΙΜ και της ζητούν να φροντίσει ώστε στις περιπτώσεις που μηχανικοί του ιδρύματος – υπεύθυνοι για την ασφάλεια και τη συντήρηση των δωματίων των φοιτητικών εστιών κρίνουν ότι ορισμένα από αυτά πρέπει να παραμείνουν κλειστά λόγω ακαταλληλότητας, να συντάσσουν σχετικά πρωτόκολλα ακαταλληλότητας και να ενημερώνουν εγγράφως το αρμόδιο τμήμα του πανεπιστημίου, ώστε να μην τα παραχωρεί σε φοιτητές με γνώμονα την ασφάλειά τους.
Δηλώνονταν κενά δωμάτια σε εστία ΑΕΙ με αιτιολογικό την έλλειψη ενδιαφέροντος από φοιτητές, ενώ είχαν καταληφθεί από μη δικαιούχους.
«Η εικόνα αυτή είναι γνωστή στην πανεπιστημιακή κοινότητα, ιδίως των μεγάλων, κεντρικών ΑΕΙ. Πρόκειται για ένα καθεστώς που ισχύει επί δεκαετίες», ανέφερε στην «Κ» πανεπιστημιακός, αρμόδιος για τη φοιτητική μέριμνα σε ελληνικό ΑΕΙ.
Αλλαγή μοντέλου διαχείρισης
Η αυστηροποίηση των ελέγχων εκ μέρους της πολιτείας, σε συνδυασμό με το πιεστικό αίτημα για φοιτητική στέγη εν μέσω αύξησης των τιμών των ενοικίων, έχει οδηγήσει στην αλλαγή στάσης των ΑΕΙ και του υπουργείου Παιδείας τόσο ως προς τη διαχείριση και τη βελτίωση των υπαρχουσών εστιών όσο και ως προς την κατασκευή καινούργιων.
Ενδεικτικό είναι ότι το ένα μετά το άλλο τα ΑΕΙ καταρτίζουν κανονισμό λειτουργίας των εστιών τους, τον οποίο καλούνται να υπογράφουν και να τηρούν οι δικαιούχοι φοιτητές. Βέβαια το στοίχημα είναι στα κεντρικά ΑΕΙ, όπου υπάρχουν αντιδράσεις (π.χ. πρόσφατα στο ΑΠΘ) από φοιτητικές παρατάξεις και μειοψηφικές ομάδες ως προς τους όρους του κανονισμού. Στον αντίποδα, πολλά περιφερειακά ΑΕΙ έχουν προσαρμοστεί στα νέα ήθη προ καιρού. Χαρακτηριστικά, με απόφαση της Συγκλήτου οι πρωτοετείς του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας από το ακαδημαϊκό έτος 2022-2023 υπογράφουν συμφωνητικό να καταβάλλουν «ενοίκιο» 100 ευρώ τον χρόνο, να πληρώσουν τυχόν καταστροφές όταν αποχωρήσουν, να έχουν περάσει έναν ελάχιστο αριθμό μαθημάτων για να διατηρήσουν το δωμάτιο καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών τους.
Από την άλλη, όπως επισήμανε μιλώντας στην «Κ» η πρόεδρος του Ιδρύματος Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης Αννα Ροκοφύλλου, μελετάται η αλλαγή του μοντέλου διαχείρισης των φοιτητικών εστιών. «Σήμερα παρουσιάζεται σύγχυση των αρμοδιοτήτων, καθώς το ΙΝΕΔΙΒΙΜ έχει την οικονομική διαχείριση των εστιών και τα ιδρύματα είναι αρμόδια για τα θέματα λειτουργίας τους. Μελετάμε να αναλάβει όλες τις αρμοδιότητες ένας φορέας. Ομως υπενθυμίζω πως όταν το 2011 επιχειρήθηκε τα ΑΕΙ να είναι αποκλειστικά αρμόδια στο πλαίσιο της οικονομικής αυτοτέλειάς τους, υπήρξε απροθυμία εκ μέρους των ιδρυμάτων», δήλωσε.
Μίσθωση δωματίων σε ξενοδοχεία
Το Ιδρυμα Νεολαίας και Διά Βίου Μάθησης σε συνεργασία με τα πανεπιστήμια προχώρησε σε καταγραφή των αναγκών σε πόλεις με αυξημένη ζήτηση στέγης και, για το ακαδημαϊκό έτος 2025-2026, έχει ήδη προχωρήσει σε διαγωνιστική διαδικασία για τη μίσθωση δωματίων σε ξενοδοχεία, με στόχο την κάλυψή τους. Σήμερα, με βάση τα στοιχεία του ΙΝΕΔΙΒΙΜ, το σύνολο των διαθέσιμων κλινών στις φοιτητικές εστίες των ΑΕΙ είναι 7.525. Συνολικά θεωρείται ότι οι κλίνες καλύπτουν περί το 10% των φοιτητών που σπουδάζουν μακριά από το πατρικό τους (το ποσοστό υπολογίζεται χωρίς να εξετάζεται εάν το οικογενειακό εισόδημα μπορεί να καλύψει ένα φοιτητικό ενοίκιο). Η κυβέρνηση, παράλληλα, προωθεί στεγαστικό πρόγραμμα μέσω Συμπράξεων ∆ημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, στα Πανεπιστήμια Κρήτης, Θράκης, ∆υτικής Μακεδονίας και ∆υτικής Αττικής. Το πρόγραμμα αναμένεται να υπερδιπλασιάσει τον αριθμό των κλινών στις φοιτητικές εστίες. Ο αριθμός των φοιτητικών κλινών θα προσεγγίσει στο τέλος των έργων τις 10.000, όπως σημείωσε στην «Κ» η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη.
Δημιουργίανέων υποδομών
Τα πανεπιστήμια σχεδιάζουν να αντιμετωπίσουν τις ελλείψεις στη φοιτητική στέγη μέσω αξιοποίησης της περιουσίας τους. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τις πρυτανικές αρχές που μίλησαν στην «Κ», το Πολυτεχνείο Κρήτης υπολογίζει ότι μέχρι το 2030 θα είναι έτοιμο το συγκρότημα με καταλύματα, το οποίο θα διατεθεί για φοιτητές, ερευνητές και επισκέπτες, σε έκταση ιδιοκτησίας του Πολυτεχνείου. Το συγκρότημα θα χτιστεί σε οικόπεδο 80 στρεμμάτων στην περιοχή Κουνουπιδιανά στα Χανιά και προβλέπονται και η δημιουργία συνεδριακού κέντρου και η ανάπτυξη ενός σύγχρονου student centre. Επίσης προγραμματίζεται η αξιοποίηση –δεν έχει οριστικοποιηθεί ο τρόπος– γεωτεμαχίου ιδιοκτησίας του Πολυτεχνείου Κρήτης στην περιοχή Κόκκινη Χαλέπα. Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου θα χτίσει φοιτητικές κατοικίες στη Λήμνο, σε έκταση 55 στρεμμάτων που κατέχει από δωρεά. Ηδη οι νομικές διαδικασίες έχουν ολοκληρωθεί για την κατασκευή των εστιών. Για τον ίδιο σκοπό, το ίδρυμα θα αγοράσει από την τοπική Μητρόπολη σε χαμηλή τιμή –στην αντικειμενική αξία της– έκταση 20 στρεμμάτων κοντά στη Μυτιλήνη, ενώ στη Χίο το πανεπιστήμιο θα αγοράσει, και πάλι από την τοπική Μητρόπολη σε χαμηλή τιμή, έκταση στο παλαιό Λωβοκομείο. Στη Ρόδο έχει πάρει οικόπεδο, αξιοποιώντας χρηματοδοτικά εργαλεία από το υπουργείο Παιδείας, και σκοπεύει να αγοράσει ακόμη ένα με κεφάλαια από το αποθεματικό του πανεπιστημίου. Στη Σάμο θα αγοραστεί έκταση για επέκταση των υπαρχουσών εστιών στο Καρλόβασι, ενώ στη Σύρο γίνονται συζητήσεις με τον δήμο για την παραχώρηση μέρους της έκτασης παλαιού στρατοπέδου.
Τέλος, το Ιόνιο Πανεπιστήμιο διαθέτει εκτάσεις στην Κεφαλονιά, στην Κέρκυρα και στη Λευκάδα, ενώ δρομολογεί την αγορά έκτασης στη Ζάκυνθο. Η πιο ώριμη επένδυση είναι στην Κεφαλονιά, σε έκταση 45 στρεμμάτων στο Αργοστόλι.
