Τονωτικές ενέσεις χρειάζεται το μετρό της Αθήνας, αλλά και ο ιστορικός ΗΣΑΠ, σε μία περίοδο όπου η επιβατική κίνηση και οι επικυρώσεις κινούνται με θετικό πρόσημο, καθώς τα μέσα σταθερής τροχιάς έχουν φτάσει να εξυπηρετούν ημερησίως περισσότερους από 800.000 επιβάτες. Αν και το δίκτυο της γραμμής 3 του μετρό (Αεροδρόμιο – Δ. Πλακεντίας – Δημοτικό Θέατρο) έχει επεκταθεί τα τελευταία χρόνια προς τον Πειραιά, προσθέτοντας έξι νέους σταθμούς, το τροχαίο υλικό δεν έχει ανανεωθεί –οι τελευταίοι συρμοί παραδόθηκαν το 2014– με συνέπεια πλέον οι συρμοί να καταπονούνται και να φτάνουν σταδιακά στα όριά τους, έχοντας διανύσει πολλά οχηματοχιλιόμετρα.
Επιβάτες διαπιστώνουν «αρρυθμίες» στη συχνότητα των δρομολογίων. Η εταιρεία ΣΤΑΣΥ λέει ότι δεν υπάρχει μεταβολή, τονίζει ωστόσο την ανάγκη για προμήθεια νέων συρμών που θα συμβάλουν στη μείωση των χρονοαποστάσεων.
Χειρότερη είναι η εικόνα στον ηλεκτρικό, όπου ο στόλος διαθέτει ακόμη και συρμούς που εντάχθηκαν στην κυκλοφορία πριν από περισσότερα από 40 χρόνια, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν καθημερινές βλάβες, ενώ άλλοι παραμένουν παροπλισμένοι λόγω ελλείψεων στην αγορά ανταλλακτικών. Πιο προβληματική ακόμη, όπως λένε εργαζόμενοι στην «Κ», είναι η διαθεσιμότητα των συρμών του ΗΣΑΠ το καλοκαίρι, αφού οι 4 «γαλλικοί» συρμοί που δεν έχουν εκ κατασκευής κλιματισμό αξιοποιούνται λιγότερο και συγκεκριμένες ώρες ώστε να μη «σκάνε» οι επιβάτες από τη ζέστη.
Γεμάτα βαγόνια
«Τις πρωινές αλλά και μεσημεριανές ώρες το Σαββατοκύριακο στην κόκκινη γραμμή του μετρό (γραμμή 2) προς Σύνταγμα τυχαίνει να περιμένω 9 με 12 λεπτά», αναφέρει στην «Κ» ο Στάθης, ιδιωτικός υπάλληλος, που μετακινείται με το μετρό και τα Σαββατοκύριακα. «Αλλά και στη γραμμή 3 τις καθημερινές, τις ώρες αιχμής, περνάει κάθε 4 λεπτά. Μπορεί ο χρόνος αναμονής να μην είναι μεγάλος, όμως επειδή συγκεντρώνεται πολύς κόσμος, οι διελεύσεις θα έπρεπε να είναι συχνότερες. Οι συρμοί γεμίζουν από κόσμο». Από την πλευρά της η Νάνσυ, η οποία χρησιμοποιεί καθημερινά το μετρό και τον ηλεκτρικό, σημειώνει πως «ορισμένες ημέρες υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις. Σε σχέση με πέρυσι έχω δει διαφορά στη συχνότητα των δρομολογίων. Το μεγαλύτερο πρόβλημα το παρατηρώ στην πράσινη γραμμή», αναφέρει στην «Κ».
Αρρυθμίες στα δρομολόγια διαπιστώσαμε και εμείς. Ενδεικτικά, σε αυτοψία της «Κ» στο δίκτυο του μετρό πρωινό Δευτέρας, στην μπλε γραμμή στον σταθμό του Συντάγματος με κατεύθυνση προς Δημοτικό Θέατρο, ο συρμός έφτασε στις 9.27, έπειτα στις 9.37, στις 9.39, στις 9.43 και στις 9.46. «Το μετρό και η συχνότητά του εξαρτώνται από τον αριθμό των διαθέσιμων τρένων και από τις τεχνολογίες που υπάρχουν για τη διαχείριση των χρονοαποστάσεων. Το μετρό της Αθήνας είναι σχετικά καινούργιο και αντέχει πιο μικρές χρονοαποστάσεις. Ωστόσο το ζήτημα είναι ότι το μετρό επεκτάθηκε χωρίς να υπάρχει επαρκής αριθμός τρένων, η προμήθεια των οποίων χρειάζεται χρόνο. Το Παρίσι και το Λονδίνο διαθέτουν επαρκή αριθμό τρένων, τεχνολογία, ενώ έχουν και πάρα πολλούς επιβάτες, με αποτέλεσμα να φθάνουν συρμοί σχεδόν κάθε λεπτό κατά τις ώρες αιχμής», σχολιάζει στην «Κ» ο Γιώργος Γιαννής, καθηγητής ΕΜΠ, διευθυντής του τομέα μεταφορών και συγκοινωνιακής υποδομής.
Σύμφωνα με τις ΣΤΑΣΥ (λειτουργεί μετρό, τραμ, ΗΣΑΠ), οι συχνότητες είναι αμετάβλητες από το 2023 στα 4,5 λεπτά τις ώρες αιχμής στη γραμμή 2 και στα 4 λεπτά στη γραμμή 3, με εξαίρεση τα περιστατικά τεχνικών βλαβών. «Στο μετρό πετυχαίνουμε το 99% του αριθμού των δρομολογίων μέσα στην ημέρα. Παρακολουθούμε βέβαια και την κανονικότητα των χρονοαποστάσεων, εάν δηλαδή έρχεται σε έξι λεπτά και μετά σε δύο λεπτά, ο μέσος όρος είναι 4 λεπτά. Αυτό δεν μας ικανοποιεί», αναφέρουν ανώτατες πηγές του οργανισμού.
Στις γραμμές 2 και 3, το 2019 σε λειτουργία ήταν 40 από τους 66 συρμούς και σήμερα λειτουργικοί είναι 56 (εκ των οποίων 4 είναι παλιοί γαλλικοί συρμοί πρώτης γενιάς χωρίς κλιματισμό, που έχει δανειστεί ο ΗΣΑΠ). Τα τελευταία χρόνια έχουν αναταχθεί και επανακυκλοφορούν 16 συρμοί που ήταν παροπλισμένοι στα αμαξοστάσια, ενώ η ΣΤΑΣΥ υπέγραψε με την Alstom σύμβαση για την ανάταξη 5 συρμών που βρίσκονται εκτός λειτουργίας. «Στόχος με τις ανατάξεις των συρμών είναι να πέσει η χρονοαπόσταση μισό λεπτό», αναφέρουν από την εταιρεία. Οπως εξηγούν, με την προσθήκη των 6 νέων σταθμών στη γραμμή 3 προς Πειραιά (Αγία Βαρβάρα, Κορυδαλλός, Νίκαια, Μανιάτικα, Πειραιάς, Δημοτικό Θέατρο) καλύπτονται μεγαλύτερες αποστάσεις με το υπάρχον τροχαίο υλικό, το οποίο χρόνο με τον χρόνο επιβαρύνεται. Εχει δοθεί, λοιπόν, έμφαση στην εξυπηρέτηση των επιβατών κατά τις ώρες αιχμής και γίνεται αναπροσαρμογή των δρομολογίων ανάλογα με την επιβατική κίνηση και τις επικυρώσεις ώστε να μην καταπονούνται και οι συρμοί. «Εχουμε ανάγκη από την προμήθεια νέων συρμών», διαμηνύουν από την εταιρεία, εκτιμώντας πως η έλευσή τους –την οποία ομολογουμένως αναμένουμε εδώ και χρόνια– θα συμβάλει γενικώς στη μείωση των χρονοαποστάσεων.
Ανακατανομή
«Για καλύτερη συχνότητα χρειάζεσαι δύο πράγματα: στόλο και κόσμο. Κάνουμε προσπάθειες προς αυτήν τη κατεύθυνση με ανατάξεις και προμήθεια συρμών, ώστε να βγαίνουν περισσότεροι διαθέσιμοι συρμοί και να έχουμε και περισσότερους εφεδρικούς», αναφέρουν. Ενδεικτικά, το 2024, στις γραμμές 2 και 3 οι επιβιβάσεις ξεπέρασαν τα 170 εκατομμύρια από 158,6 εκατομμύρια το 2023, ωστόσο, το συγκοινωνιακό έργο μειώθηκε, αφού εκτελέστηκαν 254.166 δρομολόγια από 270.758 το 2023. Η μείωση οφείλεται στην ανακατανομή των δρομολογίων που έκανε το 2024 η ΣΤΑΣΥ. Προχώρησε στην ενίσχυση των δρομολογίων τις ώρες αιχμής, ενώ μεγάλωσαν οι χρονοαποστάσεις κατά τις ώρες που οι συρμοί δεν έχουν πολύ κόσμο.
Ακόμη βέβαια ο διαγωνισμός για την αγορά 15 νέων συρμών (7 αεροδρομιακών και 8 συμβατικών για τις γραμμές 2 και 3) δεν έχει προκηρυχθεί, ωστόσο, πλέον, το νομοσχέδιο του υπουργείου Μεταφορών παρέχει τη δυνατότητα στη ΣΤΑΣΥ ως εταιρεία λειτουργίας των μέσων σταθερής τροχιάς να αναλάβει την προμήθεια νέων συρμών, αρμοδιότητα που μέχρι σήμερα έχει η «Ελληνικό Μετρό». «Δουλεύουμε τώρα τις τεχνικές προδιαγραφές», αναφέρουν από την εταιρεία, λέγοντας πως πιο κοντά βρίσκονται στην προκήρυξη του έργου της αναβάθμισης 12 γαλλικών συρμών από τους 28 πρώτης γενιάς, στους οποίους θα μπει κλιματισμός. Αυτοί κάθε καλοκαίρι βράζουν και μαζί τους βράζουν και οι επιβάτες.
Στο μεταξύ, στο τραπέζι έχει πέσει η πρόταση για επαναφορά της χρονοαπόστασης στα 30 λεπτά από τα 36 λεπτά για όσους επιβάτες της γραμμής 3 παίρνουν μετρό από και προς το αεροδρόμιο. Αφού όμως δεν υπάρχουν πρόσθετοι αεροδρομιακοί συρμοί για να “ρίξουν” τη χρονοαπόσταση, το σκεπτικό της πρότασης είναι να “σπάσει” το δρομολόγιο και οι συρμοί να σταματούν Αιγάλεω, ώστε μετά οι επιβάτες που επιβαίνουν στον αεροδρομιακό συρμό με προορισμό τον Πειραιά να μετεπιβιβάζονται σε επόμενο συρμό της ίδιας γραμμής. Πρόκειται για μία παρέμβαση που ενδέχεται να ξεκινήσει να “τρέχει” δοκιμαστικά τον Μάρτιο, με τους εργαζομένους ωστόσο να κάνουν λόγο για “μπαλώματα”, τονίζοντας ότι το σύστημα πιέζεται και ότι υπάρχει έλλειψη συρμών και οδηγών.
Τι συμβαίνει στον ΗΣΑΠ; Αραιά δρομολόγια, καθημερινές και συχνές βλάβες λόγω παλαιότητας των συρμών, αλλά και εικόνα υποβάθμισης με βρώμικα καθίσματα και γκράφιτι χαρακτηρίζουν τον ιστορικό ηλεκτρικό. Εκεί σε κυκλοφορία βρίσκονται συρμοί 8ης, 10ης και 11ης παραλαβής (γενιάς) που εντάχθηκαν στην κυκλοφορία τις περιόδους 1983-1985, 1993-1995 και 2002-2004 αντίστοιχα. Λόγω όμως παλαιότητας, εμφανίζουν βλάβες και ενίοτε βγαίνουν νοκ άουτ. «Εκτός από την παλαιότητα των συρμών που έχει ως αποτέλεσμα να παρουσιάζονται βλάβες, τα τελευταία 10-12 χρόνια δεν είχαν γίνει και προσλήψεις. Εφευγε κόσμος στη σύνταξη, δεν ανανεωνόταν το προσωπικό και οι δουλειές δεν τελείωναν γρήγορα», εξηγεί στην «Κ» ο Σταμάτης Γιαννόπουλος, πρόεδρος του Σωματείου Εργαζομένων ΣΤΑΣΥ. «Δηλαδή στο αμαξοστάσιο στον Πειραιά είχαμε περισσότερους τεχνίτες και έβγαινε πιο γρήγορα η δουλειά. Βέβαια πρόκειται για προβλήματα που έχουν συσσωρευθεί την τελευταία 15ετία λόγω αποεπένδυσης στις συγκοινωνίες. Τώρα γίνονται προσπάθειες για προσλήψεις, ενώ αναμένουμε και την αναβάθμιση συρμών, που είναι όμως χρονοβόρος διαδικασία», επισημαίνει. Ιδανικά ο ΗΣΑΠ θα μπορούσε να έχει 22 συρμούς διαθέσιμους, ωστόσο, εδώ και καιρό με το ζόρι έχει 19. «Οσους δηλαδή χρειαζόμαστε για να βγάλουμε την κυκλοφορία. Αυτό γιατί έχουμε συχνές βλάβες», αναφέρουν από τη ΣΤΑΣΥ.
Αναβάθμιση
Ανάσα θα δώσει στην καταπονημένη γραμμή 1 η αναβάθμιση 14 συρμών (8ης παραλαβής), έργο που υλοποιεί η ισπανική CAF, παρουσιάζοντας όμως τεράστιες καθυστερήσεις. Στόχος πλέον είναι ο πρώτος ανακαινισμένος συρμός να κυκλοφορήσει στο δίκτυο τον Ιούλιο, ενώ θα ακολουθήσει και η τμηματική παράδοση των υπόλοιπων 13. Παράλληλα, η ΣΤΑΣΥ έχει καταθέσει αίτημα χρηματοδότησης στο ΕΣΠΑ για την αναβάθμιση 10 συρμών (10ης παραλαβής), ενώ σε εξέλιξη είναι και η ανάταξη 8 συρμών (11ης παραλαβής) που είναι παροπλισμένοι από το 2012 λόγω βλάβης του στατικού μετατροπέα. Οι εργασίες έχουν ολοκληρωθεί σε δύο συρμούς που επανακυκλοφορούν.
