ΠΤΥΧΕΣ

Δύο παλιές φωτογραφίες από την οδό Χαριλάου Τρικούπη, στη Νεάπολη, με οδήγησαν με νέο βλέμμα σε αυτήν τη γειτονιά της Αθήνας.

Στην οδό Χίου, σε μια παλιά αθηναϊκή συνοικία, κοντά στο στούντιο της Φίνος Φιλμ και στο πατρικό του Αλέκου Φασιανού, κάτω από τη Λιοσίων και πάνω από τον σταθμό Λαρίσης, ορθώνεται για παραπάνω από έναν αιώνα ο ναός του Αγίου Παύλου.

Σε ένα κομμάτι της Αθήνας που προ πολλού έχει αποσυνδεθεί από τη συγκροτημένη αστική ζωή, στη λοβοτομημένη οδό Αχιλλέως, κάτω από την πλατεία Καραϊσκάκη, συναντά ο περιπατητής αυτά τα αξιοπερίεργα ξέφτια μιας πρότερης συνθήκης.

Πίσω από τη Συγγρού, εκεί όπου σβήνει λίγο-λίγο ο θόρυβος των αυτοκινήτων και βγαίνουν πιο καθαρές οι φόρμες των σπιτιών, που εκείνη τη μέρα ήταν λουσμένες στον ήλιο, συνάντησα τα λείψανα ενός αστικού θησαυρού.

Οταν περπατάς στην 3ης Σεπτεμβρίου, έχοντας ήδη γεμίσει από τις ριπές αστικής ιστορίας και την παλαιοαθηναϊκή αύρα της Πατησίων, αναρωτιέσαι: για ποιον λόγο δεν είναι αυτός ο δρόμος, γεμάτος με τόσα αρχοντικά κτίρια, η προθήκη της Αθήνας; 

Οι όψεις της Αγίου Κωνσταντίνου –στις παλιές φωτογραφίες– από την Ομόνοια προς το Μεταξουργείο δείχνουν έναν ήσυχο δρόμο με ως επί το πλείστον διώροφα νεοκλασικά σπίτια, το Εθνικό Θέατρο, τον ναό του Αγίου Κωνσταντίνου και ολόγυρα στην ευρύτερη περιοχή μια πυκνή ακτίνα με μικρομάγαζα […]

Η οδός Βερανζέρου, μετά τη διασταύρωση με την οδό Μάρνη, συνεχίζει ως Βίκτωρος Ουγκώ, ένας δρόμος με ποιητικό όνομα που προχωράει βαθιά ώς το Μεταξουργείο και τις κοιλότητές του.

Το βλέμμα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, στην πλατεία που φέρει το όνομά του, στα Πατήσια, θυμίζει κάπως τη φωτογραφία του 1908. Αυτήν τη σπάνια λήψη είχε τραβήξει ο ζωγράφος Γεώργιος Χατζόπουλος (1859-1935) και την είχε δημοσιεύσει στο περιοδικό «Νέα Ζωή» της Αλεξάνδρειας.

Ενα μικρό σπίτι στο Θησείο, που συνάντησα περπατώντας στην οδό Ερυσίχθονος, έμοιαζε να έχει τη δύναμη να συμπυκνώσει την ιστορία χιλιάδων ακόμη μικρών σπιτιών της Αθήνας που χάθηκαν για πάντα… Είναι ένα μονώροφο σπίτι στον αριθμό 7 της Ερυσίχθονος, ανάμεσα στην Επταχάλκου και στην Πουλοπούλου.

Eνα σπίτι σε έναν δρόμο του σύγχρονου Βύρωνα στέκει μονάχο σαν αποκύημα της φαντασίας. Είναι όμως γερό και από κάθε άποψη ενδιαφέρον, ωραίο μέσα στη σιωπή του, με έναν αέρα μιας άλλης εποχής.

Απ’ άκρη σ’ άκρη η οδός Ιπποκράτους είναι από μόνη της ένα μνημείο αστικής κατοίκησης. Εχοντας απολέσει τα περισσότερα κατάλοιπα του 19ου αιώνα στα κοντινά προς την οδό Σόλωνος και Ακαδημίας οικοδομικά τετράγωνα, η Ιπποκράτους είναι ένας δρόμος βαθύτατων αστικών βιωμάτων και ταυτόχρονα μια συμπύκνωση της διαδρομής του 20ού αιώνα.

Η Καλλιθέα ανοίγει σαν όστρακο κάθε φορά που θα αποφασίσεις να την εξερευνήσεις. Γεμάτη αντιθέσεις, απλωμένη μέσα στον πυκνό αστικό ιστό της Αθήνας, με ένα κομμάτι της προς τον Ταύρο και με ένα άλλο προς τις Τζιτζιφιές, αφήνει στον επίμονο διαβάτη τα δικά της ίχνη από μια ιστορία που πηγαίνει πίσω στα τελευταία χρόνια του 19ου αιώνα.