ΠΤΥΧΕΣ

Συχνά αναρωτιέμαι γιατί και πώς, ένα απλό σπίτι σε μια συνοικία της Αθήνας ή του Πειραιά του παλιού καιρού είχε μερικά πήλινα αγάλματα ως στέψη. Δεν τα βλέπεις πια συχνά. Εύθραυστα εξαρχής, και περιζήτητα αργότερα, έσπασαν, αποκαθηλώθηκαν, εκλάπησαν, λεηλατήθηκαν, διασύρθηκαν, αποϊεροποιήθηκαν.

Αυτές τις παράδοξες, μουντές, μακριές μέρες που συμπίπτουν με τον ερχομό της άνοιξης, φωτίζονται στις σήραγγες της μνήμης, πρόσωπα που αγάπησαν αυτήν την πόλη. Στους περιπάτους που έκαναν, στη σιωπή που φύλαξαν, στις φωτογραφίες που έδωσαν, χαμηλώνουμε το βλέμμα και διαστέλλουμε αυτό το αίσθημα μιας κοινής χώρας που ορίζεται εκτός γεωγραφίας.

Σε ένα κουτί με φωτογραφίες, γνέφει το αύριο όπως το φαντασιώθηκαν κάποιοι άλλοι. Στρώσεις βλεμμάτων, το ένα πάνω στο άλλο και κάπου εκεί, σε μια ρωγμή της στιγμής, συνειδητοποιείς τους ατελεύτητους κύκλους του χρόνου.

Μια εφήμερη ιστορία της πόλης είναι η ιστορία που ανάβει και σβήνει κάθε βράδυ πίσω από τα παράθυρα των σπιτιών.

Υπάρχει αυτή η αίσθηση, η μονάκριβη, ξεχωριστή για κάθε περιπατητή, που τον κατακλύζει όταν συναντά αυτό που τον αιφνιδιάζει. Συμβαίνει ιδίως σε εκείνους που ξεκινούν την περιπλάνηση, αν όχι με τη βεβαιότητα, πάντως με την ελπίδα ότι οι κόποι τους θα ανταμειφθούν με ένα καλό εύρημα και ότι τα βήματά τους θα τους οδηγήσουν σε εκείνο το μικρό δρομάκι με τις βουβές ιστορίες.

Πάνω από τον Σταθμό Λαρίσης, σε ένα αστικό τοπίο γεμάτο αντιφάσεις, ο αέρας φέρνει ιστορίες και οι σκιές απλώνουν σε πεζοδρόμια χιλιοπερπατημένα.

Συχνά, στους δρόμους των παλαιών συνοικιών, εκεί που η ορμή του εσωτερικού μονόλογου μπορεί να σε κρατήσει στην ασφάλεια ενός πυθμένα, σκέφτομαι πως οι σκιές των παλιών σπιτιών έχουν αυτόνομη ζωή. Ακούγεται παράδοξο, αλλά έχω διαπιστώσει, όχι με έκπληξη, πως πολλοί είναι εκείνοι που βλέπουν την άυλη διάσταση της πόλης, την ιερότητα, δηλαδή, της αστικής εμπειρίας.

Μια ξεχωριστή κατηγορία δρόμων είναι εκείνα τα δρομάκια που αψηφούν κάθε έννοια ορθολογικής ρυμοτομίας. Τα γέννησε η ανάγκη. Τα βρίσκω στις παλιές γειτονιές, εκείνες που σφίγγουν την Ακρόπολη ή τους μυθικούς λόφους της Αθήνας…

Σαν μια βαθιά τομή στο σώμα της πόλης, η οδός Κεφαλληνίας κατεβαίνει ψηλά από την Κυψέλη και φτάνει ώς την Αχαρνών, ένα αστικό ποτάμι, με κοίτες πυκνοχτισμένες και σκιερές. Είναι ένας δρόμος χωνεμένος σε θυρίδες μνήμης εδώ και 100 και πλέον χρόνια, όταν δρόμοι σαν την Κεφαλληνίας είχαν την ατμόσφαιρα μιας σπάνιας αστικότητας.

Γράφει κανείς με βιολετί μελάνι σήμερα; Αισθάνεται άραγε κανείς την ανάγκη να αποτυπώσει εγγράφως το θερμό συναίσθημα από έναν περίπατο με έναν αγαπημένο φίλο στην εξοχή; Σκονισμένα τα παπούτσια, με κορδόνια και λιωμένη σόλα, ρεπούμπλικες, γραβάτα και φαρδύπετο παλτό, δύο νέοι του 1925, που θα μπορούσαν να είναι πρόδρομοι ηρώων του Γιώργου Θεοτοκά.

Πόσα διαμερίσματα, από τα χιλιάδες της Αθήνας, να έχουν μείνει σε συνεχή κατοίκηση και σε διαδοχή γενεών, με όλες εκείνες τις αλλεπάλληλες στρώσεις ζωής; Κοιτούσα ολόγυρα αχόρταγα όσα άφησε ο χρόνος από τα χρόνια του ’30 ώς σήμερα σε αυτό το παλιό διαμέρισμα της Συγγρού 52. Από το γραφείο, πίσω, που παλιά ήταν κρεβατοκάμαρα, γεμάτο χαρτιά και βιβλία ώς το ψηλό ταβάνι, έβλεπα την Ακρόπολη.

Σε μια στροφή του δρόμου, από την Πουλοπούλου προς την Αμφικτύονος, νιώθεις τον κραδασμό της ενδοχώρας του Θησείου. Τέτοιο είναι το βάθος του ίχνους σε αυτήν την παλιά, αθηναϊκή γειτονιά, ακόμη ανεξερεύνητη στην ολότητά της.