ΠΤΥΧΕΣ

Στα χρόνια της Κατοχής αυτή η πολυκατοικία την οποία σήμερα αντίκριζα, παρατημένη στα μισά μιας προβληματικής ανακαίνισης, κλειστή και μανταλωμένη, θα ήταν μια από τις καινούργιες εκείνες κατασκευές που έφερναν τη μοντέρνα ζωή στην πλατεία Αμερικής.

Η συνάντηση με ένα από τα πολύ παλιά σπίτια του Πειραιά γεννάει συναισθήματα οικειότητας, αν και δεν υπάρχει προϊστορία.

Ενα παλιό απόκομμα κολλημένο σε σπιράλ τετράδιο μεγάλων διαστάσεων από τον «Πάλλη» με οδήγησε πίσω στις τελευταίες ημέρες του «Μαγγιώρου», του ονομαστού καταστήματος παιχνιδιών, που για πολλές δεκαετίες (από τα τέλη του 19ου αιώνα) βρισκόταν στην οδό Ερμού.

Η κλίμακα της πόλης είχε αλλάξει ή μήπως ήταν τα μάτια τα παιδικά που τα έβλεπαν όλα μεγάλα; Ολα του φαίνονταν πιο μικρά απ’ ό,τι τα θυμόταν. Αυτό εξιστορούσε με την επιστροφή του στην Αθήνα, έπειτα από συνεχή απουσία 12 ετών στη Νότια Αφρική και στο Ιράκ, ο αρχιτέκτων Βασίλης Σγούτας.

Δύο παλιές φωτογραφίες από την οδό Χαριλάου Τρικούπη, στη Νεάπολη, με οδήγησαν με νέο βλέμμα σε αυτήν τη γειτονιά της Αθήνας.

Στην οδό Χίου, σε μια παλιά αθηναϊκή συνοικία, κοντά στο στούντιο της Φίνος Φιλμ και στο πατρικό του Αλέκου Φασιανού, κάτω από τη Λιοσίων και πάνω από τον σταθμό Λαρίσης, ορθώνεται για παραπάνω από έναν αιώνα ο ναός του Αγίου Παύλου.

Σε ένα κομμάτι της Αθήνας που προ πολλού έχει αποσυνδεθεί από τη συγκροτημένη αστική ζωή, στη λοβοτομημένη οδό Αχιλλέως, κάτω από την πλατεία Καραϊσκάκη, συναντά ο περιπατητής αυτά τα αξιοπερίεργα ξέφτια μιας πρότερης συνθήκης.

Πίσω από τη Συγγρού, εκεί όπου σβήνει λίγο-λίγο ο θόρυβος των αυτοκινήτων και βγαίνουν πιο καθαρές οι φόρμες των σπιτιών, που εκείνη τη μέρα ήταν λουσμένες στον ήλιο, συνάντησα τα λείψανα ενός αστικού θησαυρού.

Οταν περπατάς στην 3ης Σεπτεμβρίου, έχοντας ήδη γεμίσει από τις ριπές αστικής ιστορίας και την παλαιοαθηναϊκή αύρα της Πατησίων, αναρωτιέσαι: για ποιον λόγο δεν είναι αυτός ο δρόμος, γεμάτος με τόσα αρχοντικά κτίρια, η προθήκη της Αθήνας; 

Οι όψεις της Αγίου Κωνσταντίνου –στις παλιές φωτογραφίες– από την Ομόνοια προς το Μεταξουργείο δείχνουν έναν ήσυχο δρόμο με ως επί το πλείστον διώροφα νεοκλασικά σπίτια, το Εθνικό Θέατρο, τον ναό του Αγίου Κωνσταντίνου και ολόγυρα στην ευρύτερη περιοχή μια πυκνή ακτίνα με μικρομάγαζα […]

Η οδός Βερανζέρου, μετά τη διασταύρωση με την οδό Μάρνη, συνεχίζει ως Βίκτωρος Ουγκώ, ένας δρόμος με ποιητικό όνομα που προχωράει βαθιά ώς το Μεταξουργείο και τις κοιλότητές του.

Το βλέμμα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, στην πλατεία που φέρει το όνομά του, στα Πατήσια, θυμίζει κάπως τη φωτογραφία του 1908. Αυτήν τη σπάνια λήψη είχε τραβήξει ο ζωγράφος Γεώργιος Χατζόπουλος (1859-1935) και την είχε δημοσιεύσει στο περιοδικό «Νέα Ζωή» της Αλεξάνδρειας.