Ο ΚΥΡΙΟΣ ΓΚΡΙ

Π​​έθανε όπως έζησε: αθόρυβα, διακριτικά. Αλλά αυτή είναι η μία πλευρά της ιστορίας της – και του εαυτού της εν τέλει. Κάποιος έχει πει ότι ζούμε τρεις ζωές: μία δημόσια, μία ιδιωτική και άλλη μία που δεν ξέρει κανένας άλλος. Ή σχεδόν κανένας άλλος.

Υ​​πάρχει ένα διήγημα στη συλλογή του Χέμινγουεϊ «Στην εποχή μας» που τιτλοφορείται: «Οταν κάτι τελειώνει». Είναι η ιστορία ενός χωρισμού: ο Νικ Ανταμς (το νεανικό alter ego του «Χεμ»), κάνει πικνίκ στις όχθες μιας λίμνης με τη φίλη του. Είναι κάτι που το νεαρό ζευγάρι συνηθίζει.

Υ​​​​πήρξε κάποια στιγμή πάνω στη Σελήνη που να νιώσατε έστω και λίγο μαγεμένος από όλα όσα συνέβαιναν;» ρωτούν τον Νιλ Αρμστρονγκ οι δημοσιογράφοι κατά την πρώτη συνέντευξη Τύπου που έδωσαν οι τρεις αστροναύτες (Αρμστρονγκ, Ολντριν και Κόλινς) μετά την ολοκλήρωση της αποστολής Απόλλων 11, που περιλάμβανε φυσικά την προσσελήνωση. Βρισκόμαστε στο καλοκαίρι του 1969.

Ο​​ι πάντες θυμούνται τον Σαρλ Αζναβούρ –που μας άφησε χρόνους την περασμένη εβδομάδα– για τα τραγούδια του. Και δικαίως. Ο κύριος Γκρι, πάλι, τον θυμάται για κάτι άλλο: για τη συμμετοχή του στην ταινία «Αραράτ» (2002) του Ατόμ Εγκογιάν. «Λίγοι ξέρουν ή θυμούνται ότι ο Αζναβούρ ήταν Αρμένιος και ότι το πραγματικό του όνομα ήταν Σαχνούρ Αζναβουριάν», λέει ο κύριος Γκρι.

Π​​εριδιαβαίνοντας την έκθεση του Γιάννη Μόραλη στο Μουσείο Μπενάκη, ο κύριος Γκρι στέκεται μπροστά στις γυμνές μαγνητικές γυναικείες φιγούρες του.

Μ​​ε ρωτάει ο κύριος Γκρι: «Τι βλέπεις στη σημερινή φωτογραφία που συνοδεύει το σημείωμά μας;».

Π​​έντε χρόνια κλείνουν από τότε που ο κύριος Γκρι εμφανίστηκε σε αυτές τις σελίδες και φρόντισε να με φέρει σε δύσκολη θέση. «Επειτα από περίπου διακόσια πενήντα σημειώματα, δεν έχεις γράψει τίποτα για έναν μεγάλο συγγραφέα: τον Ισαάκ Μπάσεβις Σίνγκερ (1902-1991, Νομπέλ Λογοτεχνίας το 1978), ο οποίος είναι πολυμεταφρασμένος στην Ελλάδα. Γράψε κάτι»!

Y​​​​πάρχουν τρεις τύποι συναισθηματικών τραυμάτων: αυτά που θεραπεύονται γρήγορα, αυτά που παίρνουν χρόνο και αυτά που μένουν μαζί σου μέχρι να πεθάνεις. Νομίζω ότι ένας από τους μεγάλους ρόλους της μυθοπλασίας είναι να εξερευνά όσο πιο βαθιά γίνεται και με όσο το δυνατόν περισσότερες λεπτομέρειες τα τραύματα που παραμένουν.

Ρ​​ωτάω τον κύριο Γκρι αν άκουσε κάτι καλό τον Αύγουστο. Μου παρουσίασε ένα κομψό, γαλάζιο box set της harmonia mundi με τίτλο: «Ο Ντεμπισί… και η τζαζ» στην ερμηνεία του Κουαρτέτου Ντεμπισί. Το περιεργάστηκα γεμάτος περιέργεια. Τον ρώτησα τι ακριβώς είναι αυτό: Ντεμπισί ή τζαζ; «Και τα δύο», απάντησε, «κατά κάποιον τρόπο».

Ε​​​​κλεισαν τρεις μήνες από τον θάνατο του Φίλιπ Ροθ (22 Μαΐου), γράψε κάτι για τις μουσικές του αναφορές», παραγγέλνει ο κύριος Γκρι. Ο Ροθ δεν έχει πολλές μουσικές αναφορές στα βιβλία του, ωστόσο, υπάρχουν δύο μυθιστορήματά του με καίριες αναφορές στην «ελαφρά» τζαζ των δεκαετιών του ’30 και του ’40, στις Big Bands και στο σουίνγκ: το «Θέατρο του Σάμπαθ» (1995) και το «Ανθρώπινο στίγμα» (2000), αμφότερα από τις εκδόσεις Πόλις.

Μ​​​​οιάζει με λουλούδι, μα δεν είναι λουλούδι, / Μοιάζει με ομίχλη μα δεν είναι ομίχλη. Ερχεται τα μεσάνυχτα, / φεύγει το πρωί. / Ο ερχομός του είναι σαν ανοιξιάτικο όνειρο που δεν διαρκεί πολύ, / Η αναχώρησή του είναι σαν το πρωινό σύννεφο. Δεν θα το βρεις πουθενά». Ζεν ποίημα του Κινέζου ποιητή Μπάι Τσουγί (772-846) με τον ερωτηματικό τίτλο «Λουλούδι;», μεταφρασμένο από τα αγγλικά.

Σ​​το Πίσω Λιβάδι της Πάρου, πέρα από τη Μάρπησσα, υπάρχει ένας μικρός ναός του Αη Νικόλα, περίπου στο έμπα του χωριού. Βρίσκεται σε ύψωμα. Ανεβαίνεις μερικά σκαλοπάτια, περνώντας μέσα από αραχτές γάτες που λιάζονται ή χαϊδεύονται στο χώμα. Το γνωστό ποίημα του Σεφέρη γράφεται κάθε μέρα στις Κυκλάδες, χειμώνα-καλοκαίρι.