Ο ΚΥΡΙΟΣ ΓΚΡΙ

«Ο πατέρας μου εγκατέλειψε τη μητέρα μου λίγο μετά τη γέννησή μου», γράφει ο Ρομέν Γκαρί στο ερεθιστικό «Η υπόσχεση της αυγής» (εκδ. Στερέωμα, στην έξοχη μετάφραση της Μαρίας Παπαδήμα). Ιδιαίτερη περίπτωση ο Γκαρί.

Παραμονή Πρωτοχρονιάς, κατευθυνόμενοι προς το σπίτι της Μαρίας στο Γουδί για το ρεβεγιόν, περνάμε έξω από το «Αγία Σοφία». Κοιτάμε την είσοδο· το δρομάκι που οδηγεί στην παιδογκολογική κλινική «Ελπίδα-Μαριάννα Β. Βαρδινογιάννη».

Ο κύριος Γκρι περιδιαβαίνει το Μουσείο Μουσικών Οργάνων των Βρυξελλών. Εχει φορέσει τα ακουστικά του και μπροστά σε κάθε έκθεμα που έχει το ειδικό σήμα, πληκτρολογεί τον κωδικό που βλέπει στο μηχάνημα που του έδωσαν στην είσοδο του μουσείου: για ένα-δύο λεπτά ακούει τον ήχο κάθε οργάνου.

Το προσωπικό αφιέρωμα του κυρίου Γκρι στον Αντζελο Μπανταλαμέντι, που μας άφησε πριν από λίγες ημέρες: δύο τραγούδια και τρία ορχηστρικά κομμάτια του, όλα από ταινίες του Ντέιβιντ Λιντς. «Ο Μπανταλαμέντι μας απενοχοποίησε: μας έκανε να αποδεχθούμε ότι ακόμα και ένα γλυκερό κομμάτι μπορεί να σε συνεπάρει.

«Εκείνη, διάσημη ηθοποιός, ελεύθερη και ασυμβίβαστη, που θεωρείται αυταρχική, οξύθυμη. Εκείνος, διάσημος συγγραφέας, στρατευμένος, επαναστάτης, το έργο του οποίου διακατέχεται από μια ηθική αξίωση και μια υψηλή ιδέα της δικαιοσύνης, παντρεμένος με κάποια άλλη».

«Θυμάσαι τον πρίγκιπα Ροστισλάβ;» με ρώτησε. Ναι, τον θυμάμαι. Το νεανικό συμφωνικό ποίημα του Ραχμάνινοφ, εμπνευσμένο από την ομότιτλη μπαλάντα του Αλεξέι Κονσταντίνοβιτς Τολστόι (δεύτερου ξαδέλφου του Λέοντος), άνοιξε δρόμους: από τον «Βράχο» στις «Καμπάνες» του Πόε και από τη Δεύτερη Συμφωνία στο Δεύτερο Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα.

Τον Νοέμβριο κάποιο έντομο τον τσίμπησε στην πλάτη. Τον Δεκέμβριο το αίμα του μολύνθηκε. Και κάπως έτσι, απλά όσο και παράλογα, πέθανε. Στα πενήντα του. Παραμονές Χριστουγέννων του 1935, σε ένα νοσοκομείο της Βιέννης, ένας άνδρας ξέρει πως το τέλος πλησιάζει.

«Γεια σας, δρ Τάισον. Η ερώτηση που θέλω να σας κάνω… είναι αν πιστεύετε σε ένα υπερφυσικό ον όπως ο Θεός και αν υπάρχουν προοπτικές για μια μετά θάνατον ζωή».

«Ξεφυλλίζοντας τα καμπαλιστικά βιβλία, ανακάλυψα πως μπορεί εκεί στα ουράνια να μελετούσαν τόσο πολύ την Τορά, ταυτόχρονα όμως επιδίδονταν και σε φλογερούς έρωτες. Για την ακρίβεια, στους ουρανούς, Τορά και έρωτας είναι οι δύο πλευρές της ίδιας οντότητας.

Τον Αύγουστο του 1519 αναχώρησαν από τη Σεβίλλη πέντε πλοία. Ανοίχτηκαν στον Ατλαντικό και πολύ σύντομα χάθηκε από τα μάτια των ναυτών ακόμα και το αχνό περίγραμμα της στεριάς. Με σημερινούς όρους, ήταν λες κι ένα διαστημόπλοιο άφηνε πίσω του το όριο του ηλιακού μας συστήματος. Επικρατούσε φόβος.

Την έλεγαν Φρειδερίκη. Φρεντερίκε ή απλώς Φριντλ. Φριντλ Ράιχλερ. Τη γνώρισε το 1919, όταν εκείνος ήταν είκοσι πέντε κι εκείνη μόλις δεκαεννιά. Πανέμορφη, γλυκιά Πολωνοεβραία, γεννημένη το 1900. Την ερωτεύτηκε αμέσως και έκανε κι εκείνη να τον ερωτευτεί. Επειτα από παλινωδίες, την παντρεύτηκε.

Η είδηση έκανε τον κύριο Γκρι να χαμογελάσει. Βρέθηκε, λέει, ο χαμένος κατάλογος των άστρων του Ιππάρχου. Hταν κρυμμένος πίσω από μεσαιωνική περγαμηνή της ελληνορθόδοξης Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά (η σχετική δημοσίευση έγινε στο περιοδικό Journal for the History of Astronomy).