ΚΡΙΤΙΚΗ

Η φιλόσοφος-λογοτέχνις Αλεξάνδρα Δεληγιώργη επανέρχεται στον ποιητή, κριτικό και θεωρητικό της τέχνης Νικόλα Κάλας (1907-1988), 21 χρόνια μετά τη βραβευμένη μελέτη της για τον ίδιο (1997).

Λίγοι γνωρίζουν πόσα έργα ενέπνευσε ο αγώνας των Ελλήνων για ανεξαρτησία σε μουσουργούς από κάθε γωνιά της Ευρώπης, ειδικά δε στη γειτονική Ιταλία. Ο θάνατος του Μάρκου Μπότσαρη, η άλωση του Μεσολογγίου, τα ηρωικά γεγονότα στο Σούλι, εκτός από ποιητές, λογοτέχνες και ζωγράφους, συγκίνησαν επίσης πλήθος συνθετών σε ολόκληρη την ήπειρο.

Δεν είναι καινούργιο φαινόμενο να εξανίστανται οργισμένοι καλλιτέχνες για το έργο των οποίων γράφτηκαν αρνητικές κριτικές. Aλλοτε, όταν οι εφημερίδες ήταν κραταιές, η θεατρική αγορά ζωντάνευε όταν ένας καλλιτέχνης διαμαρτυρόταν με επιστολή του για τον ρόλο του κριτικού (που μπορεί να λειτουργούσε και ως «παράγων» στον χώρο) και ο κριτικός ανταπαντούσε.

Διονύσης Ταλλανδιανός. Μεγαλόπρεπο όνομα για μια μεγαλόσχημη αφήγηση. Ο βίος και η πολιτεία του Ταλλανδιανού, εκ του «τάλας», είναι μια σειρά οδυρμών και καταποντισμών. 

Ο Γιάννης Παλαβός επανέρχεται στην πεζογραφία με δώδεκα διηγήματα, όπου ανθοβολεί μια φύση ευδαίμων και δαιμονική. Ουράνια τόξα αιωρούνται πάνω από αστραποβόλα ποτάμια, κοιλάδες λαμποκοπούν κάτω από τον ήλιο, πλαγιές κατάφυτες με πλατάνια κατρακυλούν προς το νερό, μαντριά ασπρίζουν πάνω από γκρεμούς, πουλιά φτεροκοπούν κελαηδώντας προς το σούρουπο, σπαρτά γέρνουν κατάφορτα στο φύσημα του ανέμου, ξωκλήσια προβάλλουν σε γήλοφους.

Μία ημέρα πριν από την 26η Απριλίου του 1986, όταν έγινε η έκρηξη στον πυρηνικό σταθμό του Τσερνομπίλ, οι ήρωες του Ακη Παπαντώνη, κάτοικοι μιας γειτονικής πόλης, βρίσκονται έγκλειστοι σε ιδιωτικά αδιέξοδα.

Στην Ελλάδα η φαντασία και η ποικιλία των τραγουδιών του Φραντς Λιστ είναι γνωστή σε σχετικά περιορισμένο κοινό. Η εποχή μας μάλλον δεν ευνοεί τη μουσική του Ούγγρου συνθέτη, που συχνά αντιμετωπίζεται ως υπερβολικά φορτωμένη. Ταυτόχρονα, ανάλογα έργα Γερμανών συναδέλφων του, του 19ου αιώνα, παραμένουν περισσότερο προβεβλημένα.

Η απόπειρα να παρουσιαστεί ένα έργο του 1666 στη σύγχρονη σκηνή (ο «Μισάνθρωπος» του Μολιέρου στο Εθνικό Θέατρο σε σκηνοθεσία Γιάννη Χουβαρδά) είναι μια καθ’ όλα ερεθιστική υπόθεση ισορρόπησης ομόρροπων και αντίρροπων δυνάμεων.

Πάει περίπου μία εικοσαετία από τότε που η Μοραβή μεσόφωνος Μαγκνταλένα Κόζενα εμφανίστηκε στην αίθουσα «Δημήτρης Μητρόπουλος» στο πλαίσιο του κύκλου «ανατέλλοντα αστέρια», δροσερή, ακτινοβολώντας νιάτα και αυτοπεποίθηση.

Ο Εμίλ Ζολά (1840-1902) έγραψε την «Τερέζ Ρακέν», το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημά του, το 1867. Οι κριτικοί αντέδρασαν έντονα: το ανεξέλεγκτο πάθος που οδηγεί δύο εραστές (μάλιστα χαμηλής κοινωνικής τάξης) στον φόνο δεν μπορούσε παρά να είναι «σάπια φιλολογία» και «πορνογράφημα».

Παρότι δεν απέχει πολύ από σταθμούς του μετρό και στην περιοχή υπάρχουν αρκετοί χώροι στάθμευσης, ο «Παρνασσός» βρίσκεται σε σημείο του κέντρου, που σήμερα είναι δυσπρόσιτο για αρκετούς. Η αίθουσα συναυλιών του, όμως, παραμένει μία από τις καλύτερες για μουσική δωματίου και συχνά φιλοξενεί ορισμένες από τις πιο ενδιαφέρουσες συναυλίες της πρωτεύουσας.

Ο Γκίγε λατρεύει τη Μαίρη Πόπινς, όμως αυτό που ανησυχεί τη δασκάλα του δεν είναι ότι του αρέσει να χορεύει και να τραγουδά φορώντας το παλτό της μητέρας του, ούτε πως έχει μόνο μία φίλη, αλλά πως ονειρεύεται να μεταμορφωθεί στην αγαπημένη του ηρωίδα.