Για κάθε παιδί, το πέρασμα από το Νηπιαγωγείο στο Δημοτικό είναι μία από τις πρώτες μεγάλες μεταβάσεις της ζωής του —μια πορεία, όπως τη χαρακτηρίζουν οι παιδαγωγοί, «από το οικείο στο άγνωστο». Νέο περιβάλλον, νέοι δάσκαλοι, νέοι κανόνες, νέοι συμμαθητές. Για τους γονείς που το ζουν για πρώτη φορά, τα ερωτήματα είναι πολλά: Είναι έτοιμο το παιδί μου; Πώς θα το βοηθήσω; Πώς να το προετοιμάσω για την Α΄ δημοτικού;
Οι απαντήσεις βρίσκονται στην έννοια της σχολικής ετοιμότητας. Δεν πρόκειται απλώς για το αν το παιδί γνωρίζει γράμματα και αριθμούς. Είναι, όπως επισημαίνει η διεθνής βιβλιογραφία (Fabian & Dunlop, Rimm-Kaufman & Pianta), μια «συνολική ωριμότητα» που χτίζεται σταδιακά: κοινωνικο-συναισθηματική (αυτονομία, τήρηση κανόνων, αυτενέργεια, αυτοπεποίθηση, κ.ά.), κινητική και γνωστική (μνήμη, συγκέντρωση, κατανόηση της γλώσσας και των οδηγιών, κ.ά.).
Δεν είναι τυχαίο ότι η Πολιτεία αναγνωρίζει πλέον τη βαρύτητα αυτής της περιόδου: στην Ελλάδα η διετής φοίτηση στο Νηπιαγωγείο είναι από το 2021 υποχρεωτική. Άλλωστε ο ΟΟΣΑ, στη διεθνή μελέτη Starting Strong, χαρακτηρίζει ακριβώς αυτά τα πρώτα σχολικά χρόνια ως «Θεμέλιο της Διά Βίου Μάθησης» —την περίοδο που επηρεάζει περισσότερο από κάθε άλλη τη μετέπειτα ακαδημαϊκή και κοινωνική πορεία του παιδιού!
Σημαντικό να θυμόμαστε: η σχολική ετοιμότητα δεν είναι προϋπόθεση για να ξεκινήσει το παιδί το Δημοτικό, αλλά μια διαδικασία που αρχίζει στην οικογένεια, καλλιεργείται κυρίως στο Νηπιαγωγείο και συνεχίζει να εξελίσσεται κατά τη φοίτηση στο Δημοτικό. Η είσοδος σε αυτό φέρνει σημαντικές αλλαγές: περισσότερα παιδιά στην τάξη, μεγαλύτερη διάρκεια διδακτικής ώρας, συγκεκριμένα διδακτικά αντικείμενα και ωρολόγιο πρόγραμμα, υψηλότερες προσδοκίες για ατομική εργασία. Είναι απολύτως φυσιολογικό τα παιδιά να εκδηλώνουν, συχνά, άγχος αποχωρισμού ή αλλαγές στη διάθεση.
Ο ρόλος του γονέα είναι σημαντικός. Η παιδαγωγική έρευνα, ωστόσο, μας δείχνει ότι η ομαλή μετάβαση χτίζεται όταν υπάρχει πραγματική γέφυρα ανάμεσα στις δύο βαθμίδες: συνέχεια στη μάθηση, στενή συνεργασία νηπιαγωγών και δασκάλων, σταδιακή προετοιμασία των παιδιών και ουσιαστική εμπλοκή των οικογενειών.
Αυτές ακριβώς τις αρχές υπηρετεί στην πράξη με ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα, και στην πόλη των Ιωαννίνων, το Αρσάκειο Νηπιαγωγείο Ιωαννίνων σε στενή συνεργασία με το Αρσάκειο Δημοτικό, με δράσεις σχεδιασμένες με επιστημονικά, παιδαγωγικά και ψυχοσυναισθηματικά κριτήρια. Δεν είναι τυχαίο: η Φιλεκπαιδευτική Εταιρεία υπήρξε πρωτοπόρος της προσχολικής αγωγής στην Ελλάδα, ιδρύοντας Νηπιαγωγεία ήδη από το 1840. Αυτή η παράδοση σχεδόν δύο αιώνων, με τη συσσωρευμένη γνώση, την εμπειρία και ακολουθώντας πρωτοποριακές παιδαγωγικές μεθόδους, συνεχίζεται μέχρι σήμερα σε κάθε τάξη των Αρσακείων Σχολείων ξεκινώντας από την προσχολική εκπαίδευση.
Στο Αρσάκειο Νηπιαγωγείο Ιωαννίνων, τα παιδιά ξεκινούν το εμπλουτισμένο, διευρυμένο Πρόγραμμα Σπουδών των Αρσακείων: δίπλα στις νηπιαγωγούς διδάσκουν και εκπαιδευτικοί ειδικοτήτων θεατρική αγωγή, μουσική προπαιδεία, ξένες γλώσσες, νέες τεχνολογίες κ.ά. ανοίγοντας από νωρίς ορίζοντες. Κι επειδή στο ίδιο συγκρότημα λειτουργεί και το Δημοτικό, η πορεία του παιδιού δεν διακόπτεται· συνεχίζεται ομαλά στην επόμενη βαθμίδα, μέσα σε ένα ήδη οικείο περιβάλλον.
Επιπλέον, η μετάβαση γίνεται βιωματικά. Λίγο πριν κλείσει η χρονιά, τα νήπια κρατούν το χέρι ενός μεγαλύτερου μαθητή, διασχίζουν τον διάδρομο προς την Α’ Δημοτικού, κάθονται στα θρανία και παρακολουθούν μαθήματα με εκπαιδευτικούς του Δημοτικού. Έτσι το «άγνωστο» έχει ήδη γίνει οικείο πριν χτυπήσει το πρώτο κουδούνι του Σεπτεμβρίου.
Γύρω από αυτή τη γέφυρα υφαίνεται ένα πλέγμα κοινών δράσεων: προγράμματα φιλαναγνωσίας, όπου νήπια και μαθητές/-τριες του Δημοτικού μοιράζονται την αγάπη για το βιβλίο· εορταστικές εκδηλώσεις και γιορτές που φέρνουν κοντά όλες τις ηλικίες· δράσεις εθελοντισμού και κοινωνικής προσφοράς που καλλιεργούν την ενσυναίσθηση. Μέσα από αυτές, το παιδί νιώθει από την πρώτη στιγμή μέλος μιας ευρύτερης μαθητικής κοινότητας —κι αυτό το αίσθημα του «ανήκειν» είναι ίσως το πιο δυνατό εφόδιο για τη μετάβαση.
Στο πλευρό των παιδιών βρίσκονται και οι γονείς. Η Ψυχολογική Υπηρεσία του Σχολείου στηρίζει παιδιά και οικογένειες σε όλη τη διαδρομή, ενώ μέσα από ημερίδες και βιωματικά workshops με γονείς η εμπλοκή της οικογένειας γίνεται ουσιαστική: οι γονείς δεν παρακολουθούν σαν παρατηρητές, αλλά συμμετέχουν ενεργά στην προετοιμασία του παιδιού.
Και κάτι που συχνά ξεχνιέται: η μετάβαση δεν τελειώνει την πρώτη μέρα της Α’ Δημοτικού. Συνεχίζεται και στις επόμενες τάξεις του Δημοτικού, με τους εκπαιδευτικούς να στηρίζουν κάθε νέο βήμα, ώστε το παιδί να ωριμάζει με ασφάλεια και χαρά.
Έτσι, τα παιδιά που ολοκληρώνουν το Νηπιαγωγείο του Αρσακείου Ιωαννίνων δεν φτάνουν απλώς στην πόρτα του Δημοτικού· φτάνουν έτοιμα —με αυτοπεποίθηση, με δεξιότητες συνεργασίας και με χαρά για τη μάθηση. Η ομαλή μετάβαση δεν είναι θέμα τύχης· είναι αποτέλεσμα συστηματικής συνεργασίας ανάμεσα σε γονείς, εκπαιδευτικούς και σχολείο.
***
Για πληροφορίες: https://www.arsakeio.gr/arsakeio-ioanninon/
Για ενημερωτική συνάντηση: https://www.arsakeio.gr/enimerotiki-synantisi/
Επικοινωνία:
Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο: [email protected]
Τηλέφωνο: 26510 52055
