Η θλιβερή πρωτιά και τα εύσημα του ΠΟΥ
Με βαθιά ανακούφιση η Ελλάδα απαγκιστρώνεται σταδιακά από μια «πρωτιά», που μόνο περήφανη δεν την έκανε- αυτή της πρώτης θέσης στην ευρωπαϊκή κατάταξη για την παιδική παχυσαρκία. Η Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας, που υλοποίησε το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με την UNICEF από τον Νοέμβριο του 2023 έως και τώρα, απέδωσε καρπούς, μετρήσιμους και απτούς. Το φιλόδοξο εγχείρημα πήρε σάρκα και οστά στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης «Ελλάδα 2.0» με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είχε ως αποδέκτη το παιδί, την οικογένεια του αλλά και ολόκληρη τη σχολική κοινότητα. Αν λάβουμε υπόψη μας τους αριθμούς- που ποτέ δεν ψεύδονται- το μήνυμα «ελήφθη» από τους αποδέκτες, οι οποίοι φαίνεται να αλλάζουν διατροφικές συνήθειες. Αρκεί να αναλογιστούμε, ότι βάσει σχετικής σφυγμομέτρησης, το ποσοστό των γονέων που ενημερώθηκαν για τις συστάσεις του ΠΟΥ (Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας) σχετικά με την υγιεινή διατροφή των ανηλίκων αυξήθηκε κατά 16,3 ποσοστιαίες μονάδες και του γενικού πληθυσμού κατά 14,1 ποσοστιαίες μονάδες. Ως εκ τούτου δεν προκαλούν έκπληξη τα εύσημα που ο ίδιος ο ΠΟΥ δίνει στην Ελλάδα για το εν λόγω εθνικό πρόγραμμα. Ο ΠΟΥ έκρινε, λοιπόν, το ελληνικό μοντέλο κατά της παιδικής παχυσαρκίας ως επιτυχημένο χαρακτηρίζοντας τη χώρα μας ως υπόδειγμα και αναγνώρισε τον ηγετικό ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει στη χάραξη πολιτικών επί του θέματος στη Νότια Ευρώπη.
«Για χρόνια, η χώρα μας βρισκόταν αντιμέτωπη με μια πραγματικότητα που δεν τιμούσε κανέναν μας. Οι αρνητικές πρωτιές της Ελλάδας στην Ευρώπη δεν ήταν απλώς απογοητευτικά νούμερα σε κάποιες εκθέσεις. Ήταν μια ξεκάθαρη προειδοποίηση για την υγεία της επόμενης γενιάς» υπενθύμισε η Αναπληρώτρια Υπουργός Υγείας, κ. Ειρήνη Αγαπηδάκη μιλώντας στην τελετή ολοκλήρωσης της Εθνικής Δράσης. «Αποφασίσαμε να μην μείνουμε με σταυρωμένα τα χέρια. Σχεδιάσαμε με τη UNICEF μια στρατηγική που βγήκε από τα γραφεία, μπήκε στα σχολεία και άλλαξε νοοτροπία».
Δωρεάν διαιτολόγος, φρούτα και αθλήματα
Η Πολιτεία μέσω του προγράμματος στάθηκε πλάι στα παιδιά και τις οικογένειες τους, αναγνωρίζοντας την πολυπλοκότητα του προβλήματος χωρίς να τους κρίνει για τον τρόπο ζωής τους. Έτσι, προσφέρθηκε σε πάνω από 1.900 ανήλικους, υπέρβαρους ή παχύσαρκους, περισσότερες από 13.000 ατομικές συνεδρίες με διαιτολόγους- διατροφολόγους. Η συμβολή των ειδικών είχε άμεσα αποτελέσματα, καθώς 8 στα 10 παιδιά έχασαν βάρος και πλέον έχουν φυσιολογικό για την ηλικία τους δείκτη μάζας σώματος. Από το εν λόγω δείγμα, 4 στα 10 παιδιά είχαν παχυσαρκία και κάποιο κλινικό νόσημα (π.χ. διαβήτη) και κατόρθωσαν μέσω της συμβουλευτικής με επαγγελματίες υγείας όχι μόνο να βελτιώσουν τους δείκτες υγείας αλλά και να περιορίσουν τη φαρμακευτική τους αγωγή. Αντίστοιχα, στα «θρανία» έκατσαν συνολικά 1.214 παιδίατροι και επαγγελματίες υγείας, ώστε να εμβαθύνουν τις γνώσεις τους γύρω από το θέμα αλλά και να αποκτήσουν νέα όπλα στη φαρέτρα τους. Μεταξύ των νέων συνηθειών που υιοθέτησαν οι γιατροί, άρχισαν να καταγράφουν συχνότερα το ύψος και το βάρος των ασθενών κατά την επίσκεψη τους, δηλαδή από 69% σε 72.5%. Επιμόρφωση γονέων και εκπαιδευτικών έγινε και διαδικτυακά με το πρόγραμμα «Τροφή για Δράση» στα Σχολεία. Συνολικά, 7.656 άτομα εγγράφησαν στις ψηφιακές εργαλειοθήκες και τα σεμινάρια. Σε 31 σχολεία καθιερώθηκε η λειτουργία «Health Hubs», στα οποία έδωσαν το «παρών» 3.492 μαθητές και 1.390 γονείς. Οι γυμναστές, μια τόσο κρίσιμη ειδικότητα, δεν θα μπορούσαν να απουσιάζουν από την εθνική προσπάθεια- επιμορφώθηκαν έτσι ώστε να αναδείξουν την άσκηση ως ένα μέσο για τη διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής των μαθητών. Για τους ανήλικους με αναπηρίες σχεδιάστηκαν και διανεμήθηκαν κατάλληλες εργαλειοθήκες, ώστε να μπορούν να ωφεληθούν ισότιμα από όλους τους πυλώνες της Εθνικής Δράσης.
Παράλληλα, διανεμήθηκαν 130.00 και πλέον υγιεινά γεύματα και φρούτα σε μαθητές της πρωτοβάθμιας, ενώ 99.328 μαθητές της δευτεροβάθμιας συμμετείχαν σε εργαστήρια και επισκέφθηκαν λαϊκές αγορές σε 23 δήμους διαλέγοντας 20 τόνους πλεοναζόντων τροφίμων που δόθηκαν σε οικονομικά ευάλωτες οικογένειες. Το πρόγραμμα ενθάρρυνε εξίσου τους ανήλικους να ασκηθούν και έτσι εξασφάλισε σε 135.000 παιδιά δωρεάν συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες, αυξάνοντας έτσι τη συμμετοχή των παιδιών σε δομημένη άσκηση από 52.5% σε 60% και τον αριθμό των ανηλίκων που είναι δραστήριοι για μια ώρα από 49.9% σε 52.8%. Η Εθνική Δράση ολοκληρώθηκε πανηγυρικά με τις Γιορτές Άσκησης και Διατροφής, στις οποίες συμμετείχαν 18.345 ανήλικοι από τον Έβρο μέχρι τη Ρόδο και την Κρήτη.
Οι παρεμβάσεις που εφαρμόστηκαν στο διάστημα αυτό άφησαν ισχυρό αποτύπωμα. Ενδεικτικά, η συχνή κατανάλωση φρούτων αυξήθηκε κατά 3 μονάδες και η συχνή κατανάλωση λαχανικών κατά 5 μονάδες. Παράλληλα, μειώθηκε η συχνή κατανάλωση σφολιατοειδών από 20,7% σε 17,9% και η κατανάλωση γλυκών ή σοκολάτας από 17% σε 15,1%. Το 73,5% των γονέων δηλώνει ότι έχει κάποια εμπλοκή λαμβάνοντας κάποια υπηρεσία της Εθνικής Δράσης για την Παιδική Παχυσαρκία, αποδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την ευρεία διάχυση του προγράμματος.
Η επόμενη ημέρα
Το τέλος, όμως, στην προκειμένη περίπτωση, σηματοδοτεί μια νέα αρχή. Οι πρωτεργάτες του Εθνικού Προγράμματος παραδίδουν μια δέσμη 19 νομοθετικών προτάσεων, που δύνανται να υλοποιηθούν στην υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική προστασία έτσι ώστε ο δείκτης μάζας σώματος των παιδιών στην Ελλάδα να κυμαίνεται στο εξής σε φυσιολογικά όρια. Επίσης, για πρώτη φορά στην ιστορία η Ελλάδα αποκτά εθνικές συστάσεις για τη διατροφή και τη σωματική άσκηση για όλες τις ηλικιακές ομάδες- βρέφη, νήπια, παιδιά, εφήβους, ενήλικες. Ακόμα, όλα τα ψηφιακά εργαλεία που δημιουργήθηκαν και η διαδραστική εφαρμογή “Healthy Kids” ενσωματώνονται μόνιμα στις υποδομές του Υπουργείου Υγείας και της ΗΔΙΚΑ. Παραμένουν δε ενεργές και οι 13 Περιφερειακές Ομάδες Δράσης, η συμμαχία δηλαδή ανάμεσα σε πανεπιστήμια, δήμους, σχολεία και τοπικούς φορείς. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι, αν συνεχίσει η λειτουργία των δομών ελέγχου και διαχείρισης, τα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας στην Ελλάδα θα παρουσιάσουν σταθερή πτώση μέχρι το 2040. «Η σημερινή μέρα κλείνει έναν κύκλο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί το τέλος του δρόμου», κατέληξε η Ειρήνη Αγαπηδάκη. «Οι βάσεις μπήκαν και είναι στέρεες. Τα εργαλεία που αναπτύξαμε με τη UNICEF είναι πλέον ο μόνιμος οδικός μας χάρτης. Όταν επενδύουμε στην υγεία των παιδιών μας, επενδύουμε στην Ελλάδα του αύριο».
