«Δεν υπάρχει πιο όμορφο συναίσθημα από το να ακούς έναν άνθρωπο να σου λέει ότι ταξίδεψε μέχρι τη Δαδιά όχι μόνο για να δει τους γύπες, αλλά για να στηρίξει έναν τόπο που προσπαθεί να ξανασταθεί στα πόδια του».
Η Φιλιώ Τσιατάλτζιαλη εργάζεται εδώ και 33 χρόνια στην υποδοχή – ενημέρωση της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Εβρου και Δαδιάς του ΟΦΥΠΕΚΑ. Μέσα σε αυτά τα χρόνια έχει υποδεχθεί χιλιάδες επισκέπτες από κάθε γωνιά του κόσμου. Οπως περιγράφει στην «Κ», μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023 που έκαψε περίπου το 58% της έκτασης του Εθνικού Πάρκου της Δαδιάς, βλέπει -τουλάχιστον τα τελευταία δύο χρόνια- κάτι να αλλάζει. Δίπλα στους φυσιολάτρες και τους παρατηρητές πουλιών, άρχισαν να φτάνουν άνθρωποι που έρχονται με έναν συγκεκριμένο σκοπό: να δουν από κοντά πώς ένα από τα σημαντικότερα δάση της Ευρώπης ξαναγεννιέται χρόνο με τον χρόνο.
«Φέτος ήρθε ένας ηλικιωμένος κύριος από τη Σουηδία, ο οποίος είχε ξαναεπισκεφθεί τη Δαδιά με τη σύζυγό του πριν από 30 χρόνια. Αυτή τη φορά επέστρεψε με την κόρη του. Μας είπε ότι η γυναίκα του δεν ζει πια, όμως ήθελε να δείξει στο παιδί τους το δάσος που είχε γνωρίσει μαζί της τότε. Είχε μάθει για την πυρκαγιά και ήθελε να δει πώς είναι η κατάσταση σήμερα. Ηταν από τις στιγμές που πραγματικά σε αγγίζουν», περιγράφει η κ. Τσιατάλτζιαλη.
Ταξιδεύουν από μακριά
Ιστορίες όπως αυτές, λέει, πληθαίνουν, ειδικά τον τελευταίο χρόνο που άρχισε να λειτουργεί ξανά το παρατηρητήριο. Ανάμεσα στους επισκέπτες δεν είναι μόνο οι διαχρονικοί, αλλά κι εκείνοι που έρχονται για να δουν από κοντά τη σημερινή κατάσταση.
«Ερχονται και μας λένε: “Ηθελα χρόνια να επισκεφθώ τη Δαδιά, αλλά μετά τη φωτιά αποφάσισα ότι είχε έρθει η στιγμή”», αφηγείται η κ. Τσιατάλτζιαλη. Μας περιγράφει την ιστορία με πρωταγωνιστές ένα ζευγάρι ηλικιωμένων που έφτασε εκεί από τη Νότια Αφρική:
«Μας επισκέφθηκαν πριν από λίγες μέρες και ανέβηκα μαζί τους στο Παρατηρητήριο για να τους κάνω τη σχετική ενημέρωση. Εκείνη την ώρα μού είπαν πως είχαν παρακολουθήσει τις εικόνες της καταστροφής στην τηλεόραση και αποφάσισαν να έρθουν για να δουν από κοντά τι συμβαίνει σήμερα εδώ. Σκέφτηκα πόσο συγκινητικό είναι άνθρωποι να ταξιδεύουν τόσες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά για να αντικρίσουν έναν τόπο που γνώρισαν μέσα από τόσο δύσκολες εικόνες».
Οι πέντε χώρες με τους περισσότερους επισκέπτες στη Δαδιά
| Χώρα | Επισκέπτες |
| Γερμανία | 160 |
| Τουρκία | 70 |
| Βουλγαρία | 57 |
| Βέλγιο | 47 |
| Γαλλία | 44 |
| Στοιχεία για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Οι αριθμοί αφορούν μεμονωμένους επισκέπτες και όχι οργανωμένα γκρουπ, ενώ η προσέλευση καταγράφηκε κυρίως τους μήνες Μάιο – Ιούνιο. | |
Είναι ενδεικτικό ότι το πρώτο εξάμηνο του 2026 οι ξένοι επισκέπτες αυξήθηκαν κατά 17% σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο, ενώ μόνο τον Ιούνιο η Δαδιά υποδέχθηκε επισκέπτες από 19 διαφορετικές χώρες. Μεταξύ αυτών, συγκαταλέγονται η Γερμανία, η Τουρκία, η Βουλγαρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, αλλά και χώρες όπως η Αυστραλία, η Αυστρία, η Δανία, η Ελβετία και η Ουαλία.
«Αντί για γαμήλια δώρα, ήθελαν να διαθέσουν τα χρήματα στην ενίσχυση του δάσους».
Ταυτόχρονα, αρκετοί άνθρωποι από διάφορα σημεία της Ελλάδας εξακολουθούν να επισκέπτονται τo δάσος προκειμένου να στηρίζουν με όποιον τρόπο μπορούν την προσπάθεια της αναγέννησής του.
Η Τσιατάλτζιαλη μας διηγείται την ιστορία ενός νεαρού ζευγαριού από τα Ιωάννινα που είχε γνωρίσει τη Δαδιά το 2022 και έναν χρόνο μετά, όταν ο γάμος του συνέπεσε με τη φωτιά, επικοινώνησε με τη Μονάδα Διαχείρισης με μια ασυνήθιστη πρόταση.
«Αντί για γαμήλια δώρα, ήθελαν να διαθέσουν τα χρήματα στην ενίσχυση του δάσους. Ηταν μία ευχάριστη έκπληξη διότι συνειδητοποίησα ότι υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν έναν τόπο ακόμη κι αν τον έχουν επισκεφθεί μόνο μία φορά στη ζωή τους. Αυτό είναι πραγματικά απίστευτο», λέει.
Επιστρέφουν οι εθελοντές
Ανάμεσα σε όσους επιστρέφουν σήμερα στη Δαδιά είναι και οι ίδιοι οι εθελοντές που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της μεγάλης πυρκαγιάς. Η Τσιατάλτζιαλη θυμάται το καλοκαίρι του ’23 ανθρώπους από κάθε γωνιά της Ελλάδας να φτάνουν στην περιοχή, να μαγειρεύουν μέρα και νύχτα για πυροσβέστες και διασώστες, να μεταφέρουν τρόφιμα για τα ζώα.
«Πολλοί από τους πυροσβέστες και τους εθελοντές εκείνων των ημερών είχαν έναν λόγο για να επιστρέψουν αργότερα. Αυτή τη φορά ήρθαν μαζί με τις οικογένειες και τους φίλους τους, για να τους δείξουμε πώς είναι σήμερα ο τόπος στον οποίο έζησαν εκείνες τις τραγικές μέρες», τονίζει και αναφέρεται στη συγκίνηση που νιώθουν οι ίδιοι οι κάτοικοι του Εβρου για αυτή την ανταπόκριση.
«Νιώθουν υπερήφανοι για τον τόπο τους. Είναι πολύ γλυκό να βλέπεις ότι άνθρωποι που δεν σε ξέρουν νοιάζονται για τη δική σου περιοχή και για εσένα».
«Πολλοί έρχονται, έχοντας στο μυαλό τους τις εικόνες που είχαν δει στις ειδήσεις το 2023. Περιμένουν να αντικρίσουν ένα καμένο τοπίο. Αυτό που βλέπουν, όμως, είναι κάτι διαφορετικό. Βλέπουν αρκετό πράσινο, βλέπουν τη φυσική αναγέννηση να εξελίσσεται, βλέπουν ότι δεν κάηκε ολόκληρο το δάσος».
Στον δρόμο προς το Παρατηρητήριο, ο επισκέπτης έρχεται σε επαφή με δύο διαφορετικές εικόνες. Από τη μία πλευρά, βλέπει τις εκτάσεις όπου η χαμηλή βλάστηση έχει ήδη αρχίσει να καλύπτει το έδαφος, ενώ, από την άλλη, τμήματα του ώριμου δάσους τα οποία σώθηκαν από τις φλόγες.
«Πολλοί έρχονται, έχοντας στο μυαλό τους τις εικόνες που είχαν δει στις ειδήσεις το 2023. Περιμένουν να αντικρίσουν ένα καμένο τοπίο. Αυτό που βλέπουν, όμως, είναι κάτι διαφορετικό. Βλέπουν αρκετό πράσινο, βλέπουν τη φυσική αναγέννηση να εξελίσσεται, βλέπουν ότι δεν κάηκε ολόκληρο το δάσος. Και φυσικά βλέπουν τους γύπες να συνεχίζουν να πετούν πάνω από τη Δαδιά».
Η ίδια τονίζει ότι αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη παρανόηση που άφησε πίσω της η πυρκαγιά.
«Την επόμενη ημέρα, ανεβήκαμε στο Παρατηρητήριο για να δούμε την καταστροφή. Το Παρατηρητήριο είχε καεί. Οι γύπες όμως ήταν εκεί και μας περίμεναν. Ηταν ίσως η πρώτη στιγμή που μας έδωσε ελπίδα μέσα σε όλη αυτή τη θλίψη».
Μία από τις μεγαλύτερες αγωνίες ήταν αν μετά την πυρκαγιά τα αρπακτικά πουλιά θα εγκατέλειπαν σταδιακά τον τόπο τους.
«Περιμέναμε με αγωνία την επόμενη αναπαραγωγική περίοδο. Θέλαμε να δούμε αν τα είδη που φωλιάζουν εδώ θα επέστρεφαν. Τελικά, όλα τα αρπακτικά συνέχισαν να φωλιάζουν κανονικά. Αυτό σημαίνει ότι εξακολουθούσαν να βρίσκουν τροφή και κατάλληλους χώρους για να αναπαραχθούν».
Τα στοιχεία που συγκεντρώνει η Μονάδα Διαχείρισης επιβεβαιώνουν αυτή την εικόνα. Το 2025 καταγράφηκαν περίπου δέκα περισσότερες φωλιές μαυρόγυπα σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, ενώ και φέτος οι πληθυσμοί κινούνται στα ίδια επίπεδα.
«Το δάσος άλλαξε, αλλά δεν χάθηκε»
Τη σημερινή ενθαρρυντική εικόνα επιβεβαιώνουν και οι επιστήμονες που παρακολουθούν συστηματικά την εξέλιξη του οικοσυστήματος. Οπως εξηγεί στην «Κ» ο δασάρχης Αλεξανδρούπολης Γιώργος Πιστόλας, η επιστροφή των επισκεπτών έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τους δίνει την ευκαιρία να παρακολουθήσουν από κοντά μια διαδικασία που σπάνια έχει κανείς τη δυνατότητα να δει να εξελίσσεται στη φύση.
«Είναι ένα μεγάλο μάθημα για όλους μας. Δεν υπάρχει τέλος. Κάθε τέλος είναι η αρχή για κάτι καινούργιο», μας λέει. Σύμφωνα με τον ίδιο, στις χαμηλότερες ζώνες της καμένης έκτασης, όπου κυριαρχούν τα αείφυλλα πλατύφυλλα, η φυσική αναγέννηση έχει ήδη φτάσει περίπου στο 30%-40%. «Η εξέλιξη αυτή μας κάνει ιδιαίτερα αισιόδοξους, γιατί η φύση ανακτά σταδιακά τον χώρο της».
Για την Τσιατάλτζιαλη, που έχει αφιερώσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες στη γνωριμία των επισκεπτών με τη Δαδιά, το σημαντικότερο μήνυμα είναι αυτό που στέλνει το ίδιο το δάσος.
«Το δάσος άλλαξε, αλλά δεν χάθηκε. Και μέσα από όλες αυτές τις ιστορίες ανθρώπων συνεχίζει να εμπνέει, να διδάσκει και να ενώνει».
