Δέκα ημέρες μετά τον σεισμό που συγκλόνισε τη Βενεζουέλα, η ημέρα ξεκινά πριν ακόμη χαράξει. Η σκόνη από τα κατεστραμμένα κτίρια εξακολουθεί να αιωρείται στην ατμόσφαιρα, οι σειρήνες ηχούν σχεδόν αδιάκοπα και εκατοντάδες άνθρωποι παραμένουν γύρω από τα ερείπια, αρνούμενοι να εγκαταλείψουν την ελπίδα ότι κάποιος δικός τους βρίσκεται ακόμη ζωντανός κάτω από τόνους μπετόν.
Η διεθνής επιχείρηση διάσωσης συνεχίζεται υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Οι διασώστες δίνουν πλέον μάχη όχι μόνο με τον χρόνο, αλλά και με την εξάντληση, τις ελλείψεις σε εξοπλισμό και τον αυξανόμενο κίνδυνο εκδήλωσης ασθενειών.
Ανάμεσά τους βρίσκονται και δύο Ελληνες εθελοντές, ο Μίλτος Μπενάκης από τη Θεσσαλονίκη και ο Γιώργος Χατζηνικολάου χειριστής drone από τη Θήβα. Εφτασαν στη Βενεζουέλα με δική τους πρωτοβουλία, μαζί με ακόμη τέσσερις εθελοντές, με τη στήριξη της οργάνωσης «Πράξη Αγάπης» και τη βοήθεια της ελληνικής κοινότητας, η οποία φρόντισε για τη σίτιση και τη φιλοξενία τους. Οπως περιγράφουν στην «Κ», από την πρώτη στιγμή βρέθηκαν αντιμέτωποι με μια καταστροφή που «ξεπερνά κάθε εικόνα».
Δύσκολος συντονισμός
«Είχαμε πολλά προβλήματα. Δεν είχαν φτάσει ακόμη τα πράγματά μας, ούτε ο εξοπλισμός μας. Δουλεύαμε με μηχανήματα άλλων ομάδων. Μία μέρα με τους Γάλλους, άλλη μέρα με τους Τούρκους. Προσπαθούσαμε απλώς να είμαστε μέσα στον γενικό σχεδιασμό της έρευνας και διάσωσης», λέει στην «Κ» ο Μίλτος Μπενάκης από το μέτωπο της καταστροφής στο Καράκας. Οι διεθνείς αποστολές έχουν αναπτυχθεί σε ολόκληρη την πληγείσα περιοχή, ωστόσο ο συντονισμός παραμένει δύσκολος. «Δεν υπάρχει ένα ενιαίο κέντρο. Οι μεγάλες ομάδες έχουν στήσει τα δικά τους επιχειρησιακά κέντρα. Εμείς, επειδή έχουμε πρωτόκολλο συνεργασίας με τους Τούρκους, δουλεύουμε μαζί τους, αλλά υποστηρίζουμε όπου χρειάζεται», εξηγεί.
Οι άνθρωποι ψάχνουν απελπισμένα τους δικούς τους, ενώ παντού υπάρχει ο στρατός που εποπτεύει τα πάντα. Είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα.
Η εικόνα που μεταφέρει είναι αυτή μιας πόλης που εξακολουθεί να ζει ανάμεσα στην ελπίδα και στην απόγνωση. Η παρουσία του στρατού είναι διαρκής σε όλες σχεδόν τις περιοχές όπου επιχειρούν οι διεθνείς ομάδες διάσωσης. Οι μετακινήσεις ελέγχονται αυστηρά και η πρόσβαση στα σημεία των ερευνών γίνεται μόνο ύστερα από συνεχείς ελέγχους. «Οι άνθρωποι ψάχνουν απελπισμένα τους δικούς τους, ενώ παντού υπάρχει ο στρατός που εποπτεύει τα πάντα. Είναι πολύ δύσκολα τα πράγματα. Για να φτάσεις σε ένα σημείο μπορεί να σε σταματήσουν δέκα φορές για έλεγχο», περιγράφει ο Μίλτος Μπενάκης.
Πέτρα πέτρα
Παρότι ο στρατός έχει αναλάβει την ασφάλεια και τον έλεγχο των πληγεισών περιοχών από τις πρώτες ώρες, ο Μ. Μπενάκης εκτιμά ότι οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης απαιτούν πολύ εξειδικευμένη εμπειρία. «Ο στρατός κάνει το κομμάτι του ελέγχου. Ομως η έρευνα στα χαλάσματα είναι κάτι διαφορετικό. Πρέπει να ανοίγεις πέτρα πέτρα, να δημιουργείς ασφαλείς διόδους, να ξέρεις πώς θα προσεγγίσεις έναν εγκλωβισμένο χωρίς να προκαλέσεις νέα κατάρρευση. Αυτή είναι δουλειά εκπαιδευμένων ομάδων διάσωσης», λέει.
Η ελπίδα δεν σταματάει ποτέ. Μπορεί κάποιος να έχει εγκλωβιστεί χωρίς να έχουν τραυματιστεί ζωτικά όργανα και να καταφέρει να κρατηθεί στη ζωή.
Παρά τις δυσκολίες, οι στιγμές που κάποιος εντοπίζεται ζωντανός δίνουν δύναμη σε όλους. Οι δύο Ελληνες διασώστες βρίσκονταν στο σημείο όταν ένας 44χρονος άνδρας ανασύρθηκε ζωντανός αρκετές ημέρες μετά τον σεισμό. «Η ελπίδα δεν σταματάει ποτέ. Μπορεί κάποιος να έχει εγκλωβιστεί χωρίς να έχουν τραυματιστεί ζωτικά όργανα και να καταφέρει να κρατηθεί στη ζωή. Οσο περνούν οι ώρες, αρχίζει μια αντίστροφη μέτρηση, αλλά ποτέ δεν σταματάς να ψάχνεις», τονίζει ο Μίλτος Μπενάκης.
«Με τα σόναρ προσπαθούμε να εντοπίσουμε παλμό ή φωνή. Μόλις υπάρξει ένδειξη ζωής, στήνονται αμέσως οι ομάδες που ανοίγουν πέτρα πέτρα τα χαλάσματα, για να δημιουργήσουν την πρώτη δίοδο επικοινωνίας με τον εγκλωβισμένο», εξηγεί. Οι διασώστες βρίσκονται αντιμέτωποι και με νέους κινδύνους. Οι υγειονομικές αρχές προειδοποιούν για εξάπλωση λοιμωδών νοσημάτων, ενώ η ζέστη και οι έντονες βροχοπτώσεις δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο τις επιχειρήσεις. «Eχεις τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες, μετά έρχεται δυνατή βροχή, η σκόνη γίνεται λάσπη και πολλές φορές αναγκάζεσαι να βγεις από το πεδίο. Είναι δυσκολίες που πρέπει να ξεπεράσεις για να συνεχίσεις», λέει.
Εναέρια χαρτογράφηση
Ο Γιώργος Χατζηνικολάου έχει διαφορετική αποστολή. Ως χειριστής drone καταγράφει από αέρος την έκταση της καταστροφής, ώστε οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων να γνωρίζουν ποια σημεία έχουν ήδη ερευνηθεί και ποια όχι. «Η δική μου δουλειά ήταν να πετάω το drone και να βοηθήσω στη χαρτογράφηση της περιοχής, για να δούμε το εύρος της ζημιάς. Δεν υπάρχουν λόγια για να περιγράψεις αυτό που αντικρίζεις. Είναι πάρα πολύ δύσκολα τα πράγματα», λέει στην «Κ». Οι εικόνες από ψηλά αποκαλύπτουν μια καταστροφή πολύ μεγαλύτερη από αυτήν που αντιλαμβάνεται κανείς στο έδαφος. «Τα κτίρια είναι τεράστια. Μπορεί ένα μόνο κτίριο να έχει 50 διαμερίσματα σε κάθε όροφο. Αυτό σημαίνει ότι από μία κατάρρευση μπορεί να υπάρχουν ακόμη και 300 άνθρωποι νεκροί ή και ζωντανοί. Αυτό αλλάζει εντελώς την κλίμακα της καταστροφής», εξηγεί.
Η εναέρια χαρτογράφηση αποδεικνύεται πολύτιμη για τον συντονισμό των επιχειρήσεων. «Συγκρίνουμε την εικόνα που υπήρχε πριν με αυτήν που υπάρχει τώρα. Ετσι, το κέντρο επιχειρήσεων μπορεί να δει ποια κτίρια έχουν ήδη ελεγχθεί και πού πρέπει να κατευθυνθούν οι επόμενες ομάδες», σημειώνει. Παράλληλα, οι δύο Ελληνες συμμετείχαν και σε διακομιδές τραυματιών προς πρόχειρες υγειονομικές δομές που δημιουργήθηκαν, επειδή τα νοσοκομεία αδυνατούσαν να διαχειριστούν τον τεράστιο αριθμό των θυμάτων.
Απολογισμός
Ο Μίλτος Μπενάκης έχει συμμετάσχει σε μεγάλες επιχειρήσεις έπειτα από σεισμούς στην Ελλάδα, την Αλβανία και στην Τουρκία. Κι όμως, όπως λέει, κάθε αποστολή αφήνει το ίδιο συναίσθημα. «Οταν φεύγεις από το πεδίο, πάντα αισθάνεσαι πως άφησες κάτι πίσω σου. Αυτό είναι που σε κάνει να θέλεις να ξαναγυρίσεις. Πάντα πιστεύεις ότι κάτι ακόμη μπορούσες να κάνεις καλύτερα, ότι κάποιος άνθρωπος μπορεί να σε χρειάζεται ακόμη. Ακόμη κι όταν πας να ξεκουραστείς, το μυαλό σου μένει εκεί», λέει. Στην ερώτηση γιατί συνεχίζει να επιστρέφει σε τόσο δύσκολες αποστολές, η απάντησή του είναι σχεδόν αυτονόητη. «Ξεκίνησα από τους προσκόπους. Μετά ήρθαν οι ελληνικοί σεισμοί, οι ορεινές διασώσεις, οι εκπαιδεύσεις. Σιγά σιγά γίνεται τρόπος ζωής. Δεν το σκέφτεσαι πια. Απλώς, όταν χρειαστεί, φεύγεις».
Οταν φεύγεις από το πεδίο, πάντα αισθάνεσαι πως άφησες κάτι πίσω σου. Αυτό είναι που σε κάνει να θέλεις να ξαναγυρίσεις. Πάντα πιστεύεις ότι κάτι ακόμη μπορούσες να κάνεις καλύτερα, ότι κάποιος άνθρωπος μπορεί να σε χρειάζεται ακόμη.
Για τον Γιώργο Χατζηνικολάου η συγκεκριμένη αποστολή είναι μια εμπειρία που δύσκολα περιγράφεται. «Είναι ένα φαινόμενο που προσωπικά δεν έχω ξανασυναντήσει. Ηρθαμε με δική μας πρωτοβουλία για να βοηθήσουμε όσο μπορούσαμε. Oταν βλέπεις αυτή την καταστροφή από ψηλά, αντιλαμβάνεσαι πραγματικά το μέγεθός της».
Καθώς οι διεθνείς αποστολές ολοκληρώνουν σταδιακά το έργο τους, η επιχείρηση περνά πλέον σε μια νέα, πιο σκληρή φάση. Οι πιθανότητες να εντοπιστούν ζωντανοί μειώνονται και η προσπάθεια στρέφεται ολοένα και περισσότερο στον εντοπισμό των αγνοουμένων. Οι ημέρες περνούν και η αγωνία μετατοπίζεται από την αναζήτηση επιζώντων στον απολογισμό της τραγωδίας. Οι διασώστες εκτιμούν ότι ο αριθμός των νεκρών θα αυξηθεί σημαντικά, καθώς ολόκληρα συγκροτήματα πολυκατοικιών δεν έχουν ακόμη ερευνηθεί πλήρως και πολλοί αγνοούμενοι παραμένουν εγκλωβισμένοι κάτω από τα συντρίμμια. «Για εμένα ο αριθμός θα είναι μεγάλος. Πού ακριβώς θα φτάσει δεν ξέρω. Δεν μπορούμε να βασιστούμε στις ειδήσεις, μόνο σε όσα βλέπουμε στο πεδίο», λέει ο Μίλτος Μπενάκης.
