Το σχέδιο για τη βιοκλιματική αναβάθμιση του πάρκου Χαλικάκι στην Ηλιούπολη έγινε η αιτία για να χαθεί ο έλεγχος στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου που έγινε το απόγευμα της Τρίτης και να καταλήξει η έντονη συζήτηση σε απρεπείς εκφράσεις και χειροδικίες.
Η έκρηξη στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου είναι το πιο πρόσφατο κεφάλαιο μιας ιστορίας που ξεκινά στο πολύ μακρινό παρελθόν, έχει άμεση σχέση με την ανάπτυξη της Ηλιούπολης και αφορά διεκδικήσεις δεκαετιών από την πλευρά του δήμου. Τελικά, ήταν η παρουσία των ψυχραιμότερων που μπήκαν στη μέση και απέτρεψαν τα χειρότερα.
Η ανάπλαση θα γίνει στον αδιαμόρφωτο χώρο του πάρκου, ο οποίος έχει έκταση περίπου 30 στρέμματα και θα χρηματοδοτηθεί με 5,1 εκατ. ευρώ από την Περιφέρεια Αττικής. Στο πλαίσιο του έργου, θα γίνουν εκτεταμένες δενδροφυτεύσεις, τοποθέτηση περίφραξης και αστικού εξοπλισμού, διαμορφώσεις διαδρομών, χώρων στάσης, αναψυχής και πολιτιστικών δραστηριοτήτων, εγκαταστάσεις νέων κερκίδων, φωτιστικών και υδάτινων συστημάτων, αναψυκτήριο και υπαίθριοι χώροι παιχνιδιού, καθώς και οριοθέτηση υπαίθριου χώρου στάθμευσης 37 θέσεων με θέσεις ΑμεΑ και σταθμό φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων.
Ο χώρος του πάρκου, ο οποίος ανήκει στο ελληνικό Δημόσιο, παραχωρήθηκε από την ΕΤΑΔ στον Δήμο Ηλιούπολης για τη συγκεκριμένη χρήση για 30 χρόνια και με αρχικό αντίτιμο 1.500 ευρώ τον μήνα. Και αυτό ακριβώς είναι το σημείο τριβής.
Το επίδικο δεν είναι το ίδιο το έργο της βιοκλιματικής αναβάθμισης του πάρκου, αλλά αν με τη δημιουργία του και την καταβολή ενοικίου στην ΕΤΑΔ ο δήμος απεμπολεί το δικαίωμά του να διεκδικήσει την οριστική παραχώρηση της έκτασης στο Χαλικάκι και περίπου 150 άλλων οικοπέδων σε διάφορα σημεία της Ηλιούπολης.
Για να εξηγηθεί τι έχει συμβεί στην Ηλιούπολη, θα πρέπει να γυρίσουμε πολλά χρόνια πίσω, στην περίοδο μετά το τέλος της Ελληνικής Επανάστασης. Το 1830, Τούρκοι ιδιοκτήτες πούλησαν το «τσιφλίκι Καρά» στον Νικόλαο Καπετανάκη και στον Γαετάνο Μοράλια.
Η διεκδίκηση 10.000 στρεμμάτων
Στις αρχές του 1920, και κατόπιν διαδοχικών μεταβιβάσεων, ένας μεγαλοκτηνοτρόφος της εποχής αγόρασε το «κτήμα Καρά» από τον Μιλτιάδη Σκουφή που φέρεται ως ο τότε ιδιοκτήτης του. Με το πέρασμα των ετών, ο μεγαλοκτηνοτρόφος, και αργότερα οι κληρονόμοι του, ισχυρίστηκαν ότι το κτήμα είχε έκταση περίπου 10.000 στρεμμάτων, κάτι που ουσιαστικά αντιστοιχεί σε ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του σημερινού Δήμου Ηλιούπολης. Μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του 1980 οικοπεδοποίησαν μεγάλες εκτάσεις τις οποίες πούλησαν στους κατοίκους της πόλης.
Η απόφαση του Εφετείου
Η πρώτη κίνηση για την ανατροπή αυτού του καθεστώτος ήταν η υπ’ αριθμόν 4910/1977 απόφαση του Εφετείου Αθηνών σύμφωνα με την οποία ο μεγαλοκτηνοτρόφος «διά της μεθόδου της επεκτάσεως της αρχικής περιουσίας του των “τεσσάρων ζευγαριών”, δηλαδή 320-520 κατ’ ανώτατο όριο στρεμμάτων, επέτυχε να σφετεριστεί χιλιάδες στρεμμάτων γης κάτωθεν των προπόδων της δυτικής πλευράς του Υμηττού».
Από τη δεκαετία του 1980, ο δήμος ξεκίνησε πολιτικό και δικαστικό αγώνα για να διεκδικήσει περίπου 150 οικόπεδα εντός του αστικού ιστού της Ηλιούπολης –μεταξύ των οποίων και το Χαλικάκι.
Μάλιστα τους απέδωσε διάφορες κοινωφελείς χρήσεις τις οποίες χρηματοδότησε ο ίδιος, θεωρώντας ότι οι εκτάσεις του ανήκουν. Η διαμάχη ολοκληρώθηκε με την υπ’ αριθμόν 826/2018 απόφαση του Αρείου Πάγου, κατά την οποία κρίθηκε πως τα οικόπεδα αυτά βρίσκονται στην κυριότητα του ελληνικού Δημοσίου και συνεπώς έπρεπε να περάσουν στην ΕΤΑΔ. Εκτοτε, ο Δήμος Ηλιούπολης διεκδικεί τη μόνιμη παραχώρηση των οικοπέδων, καθώς θεωρεί ότι στην πράξη αποτελούν περιουσία του και ότι πέρασαν στο ελληνικό Δημόσιο μόνο νομικοτεχνικά.
O δήμαρχος Ηλιούπολης Στάθης Ψυρρόπουλος τονίζει ότι υπάρχουν δύο δρόμοι για ό,τι αφορά το μέλλον του πάρκου στο Χαλικάκι. «Ο ένας είναι να δεχτούμε την πρόταση της Περιφέρειας για τη βιοκλιματική ανάπλαση. Πολλοί θεωρούν ότι θα έπρεπε να γίνει χωρίς ανταλλάγματα, αλλά οι εκτάσεις δεν δίνονται χωρίς αντίτιμο από την ΕΤΑΔ. Ο άλλος δρόμος είναι η διεκδίκηση του χώρου από την ΕΤΑΔ. Ομως αν αρνηθούμε την παραχώρηση θα κινδυνεύσουμε να χάσουμε το Χαλικάκι το οποίο θα μπορούσε να δοθεί για ιδιωτική χρήση», λέει στην «Κ» και προσθέτει ότι εκτός από τον χώρο του πάρκου ο δήμος θα πάρει και οικόπεδα που βρίσκονται περιμετρικά τα οποία θα γίνουν σχολεία. «Θεωρούμε ότι είναι μια επωφελής πρόταση και ότι ενδυναμώνεται η ισχύς του δήμου με αυτό το έργο», λέει στην «Κ».
«Θέλουμε να αξιοποιήσουμε το Χαλικάκι»
Οπως τονίζει, η αποδοχή της πρότασης παραχώρησης δεν σημαίνει παραίτηση από τη διεκδίκηση της δημόσιας περιουσίας ούτε εγκατάλειψη του στόχου της οριστικής μεταβίβασης της κυριότητας στον δήμο. «Σημαίνει ότι η πόλη εξασφαλίζει σήμερα τη χρήση και την αναβάθμιση του χώρου, ενώ συνεχίζει να διεκδικεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα για το μέλλον. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θέλουμε το Χαλικάκι δημόσιο. Αυτό είναι δεδομένο. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν η πόλη θα επιλέξει να αξιοποιήσει σήμερα το Χαλικάκι ως ένα μεγάλο δημόσιο χώρο πρασίνου, συνεχίζοντας παράλληλα τη διεκδίκηση της οριστικής παραχώρησης με πολιτικά και νομικά μέσα, ή αν θα παραμείνει στην αβεβαιότητα που χαρακτηρίζει την περιοχή εδώ και περισσότερες από τρεις δεκαετίες».
Στην αντίπερα όχθη βρίσκονται οι δημοτικές παρατάξεις που εκτιμούν ότι αν ο δήμος δεχθεί την πρόταση για τη δημιουργία του βιοκλιματικού πάρκου στο Χαλικάκι, τότε θα ανοίξει ο δρόμος για να τεθεί εν αμφιβόλω η διαχείριση δεκάδων άλλων οικοπέδων που στο παρελθόν διεκδικήθηκαν από τους κληρονόμους της οικογένειας του μεγαλοκτηνοτρόφου και στη συνέχεια πέρασαν στο ελληνικό Δημόσιο.
Ο επικεφαλής της παράταξης «ΗΛΙΟΥ-πολις – Ανθρώπινη Πόλη», Θοδωρής Παπαδάτος, λέει ότι σε αυτά τα οικόπεδα ο δήμος έχει αποδώσει κοινωφελείς χρήσεις στεγάζοντας εθνοτοπικούς και αθλητικούς συλλόγους, φτιάχνοντας πάρκα, όπως το Πάρκο Κυκλοφοριακής Αγωγής και δημιουργώντας τον δημοτικό κινηματογράφο που λειτουργεί έως σήμερα. Μάλιστα, για τη συντήρησή τους προβαίνει ο ίδιος σε έξοδα, θεωρώντας ότι αυτά του ανήκουν.
«Δεν μπορούμε να δούμε το πάρκο αποσπασματικά»
«Στην πραγματικότητα αυτό που πρόκειται να συμβεί έχει μακρά ιστορία γιατί αφορά το σύνολο της πολεοδόμησης της Ηλιούπολης όπως έχει διαμορφωθεί τα τελευταία 40-50 χρόνια. Δεν μπορούμε να δούμε αποσπασματικά το Χαλικάκι», εξηγεί στην «Κ».
Ο κ. Παπαδάτος τονίζει ότι η συμφωνία με την ΕΤΑΔ για παραχώρηση έναντι καταβολής ενοικίου, έστω κι αν πρόκειται για ένα συμβολικό ποσό όπως τα 1.500 ευρώ, θα έχει ως αποτέλεσμα ο δήμος να απεμπολήσει το παραπάνω δικαίωμά του, να στερηθεί κρίσιμων νομικών εργαλείων που έχει για τη διεκδίκησή τους από το ελληνικό Δημόσιο και να ανοίξει την κερκόπορτα και για άλλα περίπου 150 οικόπεδα εντός της πόλης που βρίσκονται υπό παρεμφερές καθεστώς.
«Ομοίως, μια τέτοια “συμφωνία” παραγνωρίζει την ιστορική πολεοδομική ιδιομορφία της Ηλιούπολης, και γι’ αυτόν τον λόγο αντίστοιχη πρόταση είχε απορριφθεί το 2019 από το Δημοτικό Συμβούλιο», λέει και προσθέτει ότι υπάρχει και το προηγούμενο του Ασυρμάτου, όπου με ειδική νομοθετική ρύθμιση, και ενώ είχε περάσει στην ΕΤΑΔ, περιήλθε στον Δήμο Αγίου Δημητρίου το 2019.
Αυτό στο οποίο συμφωνούν όλοι είναι ότι η σημερινή εικόνα που παρουσιάζει το Χαλικάκι είναι πολύ μακριά από την επιθυμητή. Πρόκειται για ένα χώρο εμφανώς αφημένο στην τύχη του, που έχει μετατραπεί σε ένα από τα βασικά σημεία παραβατικότητας της Ηλιούπολης. Ο κ. Ψυρρόπουλος λέει ότι το πάρκο είναι υποφωτισμένο, η παιδική χαρά και το πάρκο των σκύλων είναι κατεστραμμένα, ενώ η διαχείριση του πρασίνου απαιτεί μεγάλα ποσά. «Επιπλέον, το πάρκο έχει μετατραπεί σε χώρο συγκέντρωσης χρηστών ναρκωτικών και άλλων παραβατικών. Εχουμε λάβει επιστολές από δημότες που μιλούν για συμμορίες, ξυλοδαρμούς και ανταλλαγή και χρήση ναρκωτικών. Είναι μια περιοχή που εδώ και 30 χρόνια είναι παρατημένη και αυτή είναι μια καλή ευκαιρία να αναβαθμιστεί», προσθέτει.
