«Καλημέρα, είμαι ο κ. Παπαδόπουλος από το τμήμα ασφαλείας της τράπεζάς σας. […] Εχουμε εντοπίσει μια ύποπτη συναλλαγή στην κάρτα σας. Θέλει κάποιος να τραβήξει 1.200 ευρώ από ένα ηλεκτρονικό κατάστημα στο εξωτερικό. […] Για να μην μπλοκάρουμε την κάρτα σας θα πρέπει να κάνουμε μία επιβεβαίωση αλλά θα χρειαστώ τον αριθμό της κάρτας σας και τον κωδικό σας». Λίγο πριν το υποψήφιο θύμα της παραπάνω τηλεφωνικής απάτης απαντήσει, ακούει το προειδοποιητικό ηχητικό μήνυμα της εφαρμογής Cyberaspis, που τον συμβουλεύει να μην αποκαλύψει κωδικούς, αριθμούς καρτών ή άλλα προσωπικά δεδομένα. Ο χρήστης αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο και κλείνει το τηλέφωνο.
Το Cyberaspis, που διέγνωσε το κίνδυνο, αποτελεί μια καινοτόμα εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης, που ανέπτυξαν το Εργαστήριο Διαδραστικών Τεχνολογιών στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πάτρας σε συνεργασία με τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ και εταιρείες πληροφορικής και συμβουλευτικής στο πλαίσιο των Συμπράξεων Ερευνητικής Αριστείας με χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης.
Πώς λειτουργεί
Αυτό που κάνει την εφαρμογή να ξεχωρίζει είναι πως ανιχνεύει σε πραγματικό χρόνο αν μια τηλεφωνική επικοινωνία είναι απάτη, εκφοβισμός ή σεξουαλική παρενόχληση. Οταν εντοπίσει ύποπτα στοιχεία, προειδοποιεί μέσω ηχητικού μηνύματος τον χρήστη που είναι στη γραμμή, και παράλληλα ενημερώνει μέσω μηνύματος συγγενικό πρόσωπο που του έχει υποδειχθεί εξαρχής. Ο Χρήστος Φειδάς, αναπληρωτής καθηγητής στον τομέα Ηλεκτρονικής και Υπολογιστών του Πανεπιστημίου Πατρών που συμμετείχε στο ερευνητικό πρόγραμμα παρομοίασε την εφαρμογή με τα antivirus που εγκαθιστούμε τους υπολογιστές για την προστασία από κακόβουλα λογισμικά. «Είναι ένα antivirus κατά των τηλεφωνικών απατών», τόνισε.
Φαίνεται πως στο μέλλον οι απάτες θα αυξηθούν εκθετικά και το χειρότερο είναι ότι θα δούμε τηλεφωνικές απάτες που θα κάνουν χρήση τεχνητής νοημοσύνης και μπορεί να είναι πιο επικίνδυνες.
Η ιδέα πίσω από τη δημιουργία του προϊόντος ήρθε μέσα από την ανησυχία, όπως επισήμανε ο καθηγητής, για το κοινωνικό σύνολο καθώς οι τηλεφωνικές απάτες παρουσιάζουν ραγδαία εξάπλωση. «Φαίνεται μάλιστα πως στο μέλλον θα αυξηθούν εκθετικά, και το χειρότερο είναι ότι θα δούμε τηλεφωνικές απάτες που θα κάνουν χρήση τεχνητής νοημοσύνης και μπορεί να είναι πιο επικίνδυνες». Σύμφωνα με στοιχεία που έχει δημοσιεύσει ανά διαστήματα η ελληνική αστυνομία, οι τηλεφωνικές απάτες είναι χιλιάδες και έχουν κοστίσει εκατομμύρια ευρώ σε απλούς πολίτες.
Ο αλγόριθμος
Ο αλγόριθμος της Cyberaspis εκπαιδεύτηκε μέσα από δεκάδες χιλιάδες συνομιλίες που αναπτύχθηκαν μέσω τεχνητής νοημοσύνης με βάση την υπάρχουσα βιβλιογραφία, δελτία Τύπου της αστυνομίας και δημοσιεύματα. Δημιουργήθηκαν διαφορετικά σενάρια στα οποία κάθε φορά ο επιτιθέμενος χρησιμοποιεί διαφορετικές μεθόδους πειθούς και τεχνικές απόσπασης χρημάτων, κωδικών ή κοσμημάτων. Σύμφωνα με τον κ. Φειδά, τα αποτελέσματα της μέχρι τώρα αξιολόγησης είναι πολύ ενθαρρυντικά καθώς τα ποσοστά επιτυχίας στην ορθή ανίχνευση πραγματικής επίθεσης φτάνουν το 95%.
Πότε θα είναι διαθέσιμο
Το πρόγραμμα εφαρμόζεται πιλοτικά. Το Πανεπιστήμιο Πατρών και το ΑΠΘ αναπτύσσουν τη δική τους εταιρεία – τεχνοβλαστό (spin off) ώστε να το εκμεταλλευτούν εμπορικά στοχεύοντας εταιρείες, όπως παρόχους τηλεφωνικής επικοινωνίας, τράπεζες και δημόσιους οργανισμούς. «Σε έξι μήνες υπολογίζουμε να είναι διαθέσιμο», τόνισε ο κ. Φειδάς.
«Το πλεονέκτημα της εφαρμογής είναι πως μπορεί να υιοθετηθεί σε διάφορους τομείς καθώς εκπαιδεύεται εύκολα και προσαρμόζεται σε διαφορετικές ανάγκες. Μπορούμε να παραγάγουμε χιλιάδες σενάρια απατών στα οποία θα διαφέρει κάθε φορά η επιδίωξη του επιτιθέμενου», σημείωσε ο Δημήτρης Κουκόπουλος, καθηγητής Πληροφορικής με έμφαση σε πολιτισμική τεχνολογία στο Πανεπιστήμιο Πατρών.
Η ευελιξία αυτή επιτυγχάνεται και χάρη στη συμμόρφωση της εφαρμογής στα ισχύοντα εθνικά και ευρωπαϊκά πλαίσια προστασίας των προσωπικών δεδομένων, έργο το οποίο ανέλαβε ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, Γιάννης Ιγγλεζάκης, που εξειδικεύεται στο Δίκαιο και την Πληροφορική.
