Για τους δήμους, είναι ένας πολύ αποτελεσματικός και περιβαλλοντικά σωστός τρόπος για να μειώσουν τα απορρίμματα. Για τους πολίτες, είναι μια διέξοδος: τόσο για όσους επιθυμούν να χαρίσουν κάποια πράγματα αντί να τα πετάξουν, όσο και για αυτούς που προτιμούν να καλύψουν κάποιες ανάγκες με ελάχιστο ή μηδενικό κόστος, αντί να αγοράσουν νέα πράγματα. Οι οργανωμένοι χώροι επαναχρησιμοποίησης ρουχισμού και αντικειμένων, ένα μοντέλο ιδιαίτερα διαδεδομένο στην υπόλοιπη Ευρώπη, κάνουν τα πρώτα τους δειλά βήματα στη χώρα μας αποτελώντας πεδίο πειραματισμού, στην αναζήτηση για το κατάλληλο μοντέλο.
Ο πρώτος που δημιούργησε μια τέτοια δομή (για την ακρίβεια, τρεις) σε οργανωμένο χώρο ήταν η Διαχείριση Απορριμμάτων Δυτικής Μακεδονίας (ΔΙΑΔΥΜΑ), ο συλλογικός φορέας που ίδρυσαν για τη διαχείριση των απορριμμάτων τους οι 13 δήμοι των ενοτήτων Κοζάνης, Καστοριάς, Γρεβενών και Φλώρινας. Ακολούθησε ο Δήμος Βόρειας Κέρκυρας, που έκανε σημαντική δουλειά με τις πράσινες γωνιές, με τη βοήθεια και εθελοντών (βλ. «Οι κάτοικοι της Κέρκυρας δείχνουν τον δρόμο για την ανακύκλωση», 9.5.2023).
Στη Δυτική Μακεδονία, οι χώροι ονομάστηκαν «Κέντρα Δημιουργικής Επαναχρησιμοποίησης Υλικών και βρήκαν στέγη σε κτίρια που δημιουργήθηκαν για τον σκοπό. Σταδιακά απέκτησαν και τρία «αδελφάκια», χώρους σε κοντέινερ στο Αμύνταιο, στη Σιάτιστα και στην περιοχή Βελβεντού – Σερβίων. Οπως εξηγεί η Αναστασία Γιαννουλούδη, εργαζόμενη στη ΔΙΑΔΥΜΑ, οι χώροι δέχονται ρούχα και παπούτσια, λευκά είδη, έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές, παιχνίδια και διακοσμητικά αντικείμενα. Ολα τα είδη διατίθενται δωρεάν. Συλλέγονται είτε απευθείας από πολίτες, που τα φέρνουν στα κέντρα, ή σε ειδικές περιπτώσεις (λ.χ. ανθρώπων που δεν μπορούν οι ίδιοι να μεταφέρουν κάποιο έπιπλο) έπειτα από συνεννόηση.
Είναι χαρακτηριστικό ότι, όπως αναφέρει η Ευαγγελία Ζιώγα, εργαζόμενη στο κέντρο των Γρεβενών, το 99% όσων πραγμάτων μπήκαν στο κέντρο το 2025 διατέθηκε μέσα στην ίδια χρονιά. «Υπάρχει ακόμα μια αμηχανία από αρκετούς ανθρώπους, αισθάνονται ότι μπορεί κάποιος να τους δει και να τους σχολιάσει αρνητικά», λέει η κ. Γιαννουλούδη. «Για τον λόγο αυτό κάνουμε εκστρατείες επικοινωνίας, προσπαθούμε να καταλάβει ο κόσμος τη σημασία της επαναχρησιμοποίησης». Η ΔΙΑΔΥΜΑ έχει δημιουργήσει και ενότητα στην ιστοσελίδα της (reuse.diadyma.gr) όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να δουν τι υπάρχει διαθέσιμο στα κέντρα. Το μόνο μειονέκτημα των χώρων αυτών είναι η απόστασή τους από τα αστικά κέντρα, καθώς τα κέντρα κατασκευάστηκαν στους χώρους μεταφόρτωσης απορριμμάτων, που βρίσκονται σε εξωαστικές περιοχές.
Κυκλική οικονομία
Στην Αττική, βήματα στην επαναχρησιμοποίηση κάνουν οι Δήμοι Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης (3Β) και Παλλήνης. Ο Δήμος 3Β, εταίρος του προγράμματος LIFE IP CEI Greece για την κυκλική οικονομία, έχει δρομολογήσει καλές πρακτικές στη διαχείριση απορριμμάτων, ανάμεσα στις οποίες και η δημιουργία του Κέντρου Τέχνης και Αναπαλαίωσης Επίπλων. Εμπνευστής της ιδέας ήταν ο διευθυντής Κλιματικής Αλλαγής στον δήμο, Μιλτιάδης Καβράκος. «Πρόκειται για ένα χώρο που έχει ως στόχο να δίνει δεύτερη ζωή στα έπιπλα», εξηγεί.
Το κέντρο στεγάζεται σε μια αποθήκη 400 τ.μ. στη Βάρη. Εκεί οδηγούνται έπιπλα που συλλέγει ο δήμος έπειτα από συνεννόηση με τους κατοίκους. «Εκεί γίνεται μια πρώτη διαλογή, ποια από αυτά είναι από καλύτερα υλικά και έχουν κάποια αισθητική αξία. Μετά γίνεται μια δεύτερη αξιολόγηση από έναν ξυλουργό με τον οποίο είμαστε συμβεβλημένοι, ο οποίος και τα επισκευάζει.
»Στόχος είναι τα έπιπλα αυτά να πωλούνται ή να ανταλλάσσονται. Για τον λόγο αυτό, θα δημιουργήσουμε στον χώρο μας μια μόνιμη έκθεση, η οποία θα λειτουργήσει τον Σεπτέμβριο», τονίζει ο κ. Καβράκος. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από το Πράσινο Ταμείο αλλά και τον δήμο, ο οποίος ανέλαβε το κόστος ανακαίνισης της αποθήκης (που παραχωρήθηκε από τις Κτιριακές Υποδομές). «Την περίοδο αυτή κάνουμε μελέτη βιωσιμότητας. Πολλοί δημότες που έχουν ζήσει στο εξωτερικό είναι συνηθισμένοι σε τέτοιες υποδομές και τις αγκαλιάζουν θετικά», λέει ο κ. Καβράκος. «Πιστεύω ότι σταδιακά θα πείσουμε και τους υπόλοιπους».
