ΣΤΗ ΧΩΡΑ που η μόνη ασφαλής λύση για να μπεις στα social media είναι η χρήση VPN και που εδώ και έναν μήνα βιώνει (άλλο ένα) ιντερνετικό μπλακ άουτ, ο πόλεμος δεν γίνεται μόνο στο πεδίο της μάχης αλλά… και στα βίντεο τεχνητής νοημοσύνης και τα memes. Μπορεί κάτι τέτοιο να μοιάζει οξύμωρο για μια χώρα σαν το Ιράν, που έχει απαρνηθεί με σθένος τα δυτικά μίντια, ωστόσο, όπως φαίνεται από το viral περιεχόμενο που παράγεται κατά κόρον κατά τη διάρκεια του πολέμου της χώρας με τις ΗΠΑ, η τεχνητή νοημοσύνη και τα social media έχουν γίνει ένα πολύ ισχυρό εργαλείο πολιτικής προπαγάνδας.
Είναι η σελίδα Explosive Media αυτή που έχει ανοίξει όσο καμία το τελευταίο διάστημα την παραπάνω συζήτηση και έχει δει το περιεχόμενό της να κατεβαίνει από τις διάφορες πλατφόρμες, μόνο για να εμφανιστεί εκ νέου σε αυτές από άλλους λογαριασμούς και να μοιραστεί ως «content» από ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, που πιθανώς το μοναδικό που τους ενώνει είναι ένα αίσθημα αντιτραμπισμού/αντιαμερικανισμού.
Damn. Iran just dropped an A+ level troll on Trump in this new LEGO movie.
I’m no fan of Iran at all… but this one actually nails him. 😂😂 pic.twitter.com/0NxAsaRyco
— Jon Cooper 🇺🇸 (@joncoopertweets) April 10, 2026
Η Explosive Media, ενεργή τον τελευταίο χρόνο, έχει αναδυθεί στο προσκήνιο ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, όταν και ξέσπασε ο πόλεμος ανάμεσα σε ΗΠΑ και Ιράν. Τι παράγει; Βίντεο που εκ πρώτης όψεως μοιάζουν με αποσπάσματα από κάποια ταινία της Lego, αλλά με μια πιο προσεκτική ματιά, είναι σύντομα προπαγανδιστικά ταινιάκια, παραγόμενα με τη βοήθεια της ΑΙ, που συνήθως καυτηριάζουν τον Ντόναλντ Τραμπ. Σε ένα από αυτά, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσιάζεται μεταξύ άλλων να… αφοδεύει γύρω από βαρέλια με πετρέλαιο, όσο περιμένει να δει την αύξηση της μετοχής στο κινητό του. Σε άλλο, διαμαρτυρόμενοι έξω από τον Λευκό Οίκο τού ζητούν με πανό και συνθήματα να σταματήσει τον πόλεμο στο Ιράν.
ΣΤΑ ΑΔΥΤΑ ΤΗΣ SLOPAGANDA
Είναι βέβαια βίντεο που υποστηρίζουν πως προάγουν μια αληθινή και καθαρή ματιά, μα, ούτε λίγο-ούτε πολύ, εκπρόσωπος της ομάδας παραδέχτηκε σε πρόσφατη συνέντευξή του στο BBC πως η ιρανική κυβέρνηση είναι «πελάτης» τους. Πριν από λίγες μέρες, το YouTube κατέβασε τον λογαριασμό της Explosive Media «λόγω παραβίασης των πολιτικών μας σχετικά με το spam, τις παραπλανητικές πρακτικές και τις απάτες», όπως γράφτηκε επίσημα.
Ψάχνοντας βέβαια θα βρει κανείς το εν λόγω περιεχόμενο να επιβιώνει εδώ και εκεί, και με μαθηματική ακρίβεια θα συνεχίσει να παράγεται και να βάζει ένα ακόμα λιθαράκι στη λεγόμενη slopaganda. Πίσω από τον νεολογισμό βρίσκεται το ΑΙ περιεχόμενο που δεν κοστίζει πολύ χρόνο και χρήμα, υπηρετεί ένα συγκεκριμένο πολιτικό αφήγημα και έχει τα φόντα να γίνει viral.
Είναι λοιπόν το πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης αυτό στο οποίο θα «παίζεται» πλέον ο εκάστοτε πόλεμος; Ο τρόπος που, σε συνέχεια των κραταιών social media, των memes και των στρατευμένων influencers, η ιδεολογία και τα στρατόπεδα θα διαμορφώνονται από εδώ και πέρα; Θα πρέπει αρχικά να ορίσουμε τι εννοούμε τεχνητή νοημοσύνη στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Φυσικά, δεν πρέπει να θεωρούμε τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης κάτι νέο, μιας και σε διάφορες μορφές της ζούμε μαζί της εδώ και δύο δεκαετίες. «Η συζήτηση έχει εντατικοποιηθεί με την έλευση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και λόγω της ανθρωπομορφικής αλληλεπίδρασής τους, αλλά και λόγω του ισχυρού μάρκετινγκ πίσω από αυτά», εξηγεί ο Πέτρος Πετρίδης, επίκουρος καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ψηφιακής Εκπαίδευσης στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου.
Ο ακαδημαικός μάς υπενθυμίζει λοιπόν πως η ΑΙ χρησιμοποιείται προπαγανδιστικά εδώ και χρόνια με διαφορετικούς τρόπους, φέρνοντας το παράδειγμα του σκανδάλου της Cambridge Analytica, της εταιρείας που χρησιμοποίησε τα δεδομένα χρηστών του Facebook για την προεκλογική καμπάνια των αμερικανικών εκλογών του 2016.
Φαίνεται πως υπάρχει μια πολύ καλή γνώση των ανθρώπων που παράγουν το συγκεκριμένο περιεχόμενο, όχι μόνο τεχνική αλλά έχουν και μια πολύ καλή εικόνα των πολιτισμικών διαστάσεων της Δύσης. Ξέρουν ποια σημεία να ενισχύσουν μέσα στις αναπαραστάσεις που δημιουργούν.
Η εντατικοποίηση ωστόσο της χρήσης της δημιουργικής τεχνητής νοημοσύνης που παράγεται από τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα για πολιτικούς/προπαγανδιστικούς σκοπούς αρχίζει με τη δεύτερη πλέον νίκη του Ντόναλντ Τραμπ, το 2025, οπότε και βλέπουμε σχετικό περιεχόμενο να αναρτάται από τις επίσημες σελίδες του Λευκού Οίκου και τον λογαριασμό του Αμερικανού προέδρου στο Truth.
Στην πραγματικότητα, όταν μιλάμε για τη slopaganda της ΑΙ δεν μπορούμε να τη διακρίνουμε και απόλυτα από τα memes, μιας και στην ουσία και αυτά τα βίντεο στο τέλος λειτουργούν με τους ίδιους κώδικες. «Είναι αμφότερα ένας τρόπος επικοινωνίας και επιχειρηματολογίας πολυτροπικής μορφής», θα πει και ο καθηγητής.
Επιπλέον, μια μεγάλη δύναμη αυτού του περιεχομένου είναι ότι μπορεί να πλησιάσει με απλό και εκλαϊκευμένο τρόπο μεγάλες μάζες ανθρώπων και μάλιστα σε ένα κομμάτι όπως είναι η πολιτική, που παραδοσιακά δεν διακρίνεται για την ψυχαγωγική της διάσταση.
«ΕΧΕΙ ΠΟΛΥ ΜΕΓΑΛΗ ΔΥΝΑΜΗ»
Την εποχή, ωστόσο, που τα πάντα μάς απασχολούν μερικά δευτερόλεπτα, μέχρι δηλαδή να σύρουμε την οθόνη του κινητού στο επόμενο reel, πόση δύναμη έχει τελικά «ένα ακόμα βιντεάκι»; «Εχει πολλή μεγάλη δύναμη», θα πει χωρίς δισταγμό ο Πέτρος Πετρίδης. «Δεν ξέρω αν μπορεί να αλλάξει την πολιτική θέση και κοσμοαντίληψη κάποιων ανθρώπων. Σίγουρα όμως μπορεί να ενισχύσει τις ήδη υπάρχουσες αντιλήψεις και να συγκροτήσει δίκτυα και κοινότητες ανθρώπων γύρω από συγκεκριμένα πολιτικά ιδεώδη».
Φυσικά, όπως συμβαίνει με όλο το ιντερνετικό περιεχόμενο, η επαναληψιμότητα στην κατανάλωση αυτού του περιεχομένου είναι βασικό κλειδί στην αποτελεσματικότητά αυτής της προπαγάνδας. Ο,τι δηλαδή συμβαίνει και με τα memes: «Επανάληψη, διάδοση και εντατικοποίηση της διάχυσής τους, ακόμα και αν αναπαράγονται με κριτική διάσταση».
Για να επιστρέψουμε πάντως στην περίπτωση της Explosive Media, στην προκειμένη έχουμε το «παράδοξο» πως μιλάμε για μια προπαγάνδα που δεν στοχεύει στους κόλπους του Ιράν αλλά στη Δύση. Σε αντίθεση με το περιεχόμενο που αναρτά ο Τραμπ και απευθύνεται σχεδόν αποκλειστικά στους δικούς του ψηφοφόρους. Αλλωστε, ανατρέχοντας κανείς και σε σελίδες από πρεσβείες του Ιράν σε διάφορες χώρες, θα διαπιστώσει πως συχνά καταφεύγουν σε προπαγανδιστικά memes ή παράγουν και αυτές ΑΙ βίντεο. Οπως η ιρανική πρεσβεία της Νότιας Αφρικής, που μετέτρεψε τον Ντόναλντ Τραμπ… σε μουσικό των 80s, να τραγουδάει μια παραλλαγμένη εκδοχή της επιτυχίας της Desireless «Voyage, voyage» με στίχους για τα Στενά του Ορμούζ.
And today’s popular music: “blockade” by Trump. pic.twitter.com/7EYQ1nSTm7
— Iran Embassy SA (@IraninSA) April 13, 2026
Επομένως, το εν λόγω περιεχόμενο, μιλάει αντίστοιχα με δυτικούς κώδικες: «Φαίνεται πως υπάρχει μια πολύ καλή γνώση των ανθρώπων που παράγουν το συγκεκριμένο περιεχόμενο, όχι μόνο τεχνική αλλά έχουν και μια πολύ καλή εικόνα των πολιτισμικών διαστάσεων της Δύσης. Ξέρουν ποια σημεία να ενισχύσουν μέσα στις αναπαραστάσεις που δημιουργούν». Μια στρατηγική που ο Π. Πετρίδης εκτιμά τελικά ως πιο αποτελεσματική, απέναντι στην αντίστοιχη του Τραμπ.
Και τα τεχνολογικά μεγαθήρια μπορούν να περιορίσουν το προπαγανδιστικό περιεχόμενο; Μέχρι πριν από μία δεκαετία, οι αμερικανικές πλατφόρμες δεν παρενέβαιναν καθόλου στο αναρτώμενο περιεχόμενο στο όνομα της ελευθερίας της έκφρασης. Κάτι που οδηγούσε φυσικά και σε εργαλειοποίηση του περιεχομένου. Κατά κανόνα και σήμερα «οι πλατφόρμες τείνουν να διατηρούν μια στάση αναμονής, και, αν τα πράγματα δεν γίνουν εξαιρετικά επικίνδυνα, δεν περιστέλλουν τη ροή του περιεχομένου. Και τότε συνήθως παρεμβαίνουν χωρίς σαφείς εξηγήσεις», σχολιάζει ο Π. Πετρίδης. Κάτι που βλέπουμε και στη γενικόλογη θέση του YouTube με το οποίο αιτιολόγησε το κλείσιμο του καναλιού της Explosive Media.
Τελικά, πάντως, η slopaganda των memes/της ΑΙ αυτή τη στιμή αποδεικνύεται «πανίσχυρη», ως μια μορφή επικοινωνίας πιο εύπεπτη, που απευθύνεται κυρίως στο θυμικό και μπορεί να αποδειχθεί αποτελεσματική ως ένα νέο «πεδίο μάχης» δίπλα στα αληθινά χαρακώματα ή στις προεκλογικές καμπάνιες.
