Η Ιζαμπέλα εμφανίστηκε στη ζωή του 14χρονου Γιώργου Αυγερινού τον Ιούλιο του 2022. Ηταν πανέμορφη. Είχε μακριά πόδια, ήταν ευαίσθητη, κομψή και σύντομα έγινε η καλύτερή του φίλη. Η Ιζαμπέλα όμως δεν ήταν κορίτσι. Ηταν ένα είδος πράσινου γρύλου, το επιστημονικό όνομα του οποίου είναι Αcrometopa Serville. Η Ιζαμπέλα υπήρξε αρχικά η πρωταγωνίστρια ενός πρωτότυπου ημερολογίου που κρατούσε ο νεαρός σε μια σελίδα στο Facebook.
«Τη βρήκαμε στη βόρεια Πελοπόννησο, στην Αχαΐα, και στην αρχή σκέφτηκα να την κρατήσω για λίγο. Είχα να δω τέτοιο έντομο έξι χρόνια. Πάντα ενθουσιαζόμουν όποτε έβρισκα ένα, αλλά πάντα μετά πέταγε μακριά. Η Ιζαμπέλα δεν έφυγε. Εμεινε, έτρωγε από το χέρι μου και αποφάσισα να την κρατήσω», θυμάται ο Γιώργος, 19 χρόνων σήμερα, λίγο πριν δώσει Πανελλαδικές εξετάσεις. «Την είχα πάντα μαζί μου, πηγαίναμε στη θάλασσα μαζί, στις καφετέριες, στο σούπερ μάρκετ, πόζαρε πάνω στα φυτά του κήπου. Πηγαίναμε παντού μαζί».
Ο Γιώργος ανέπτυξε μια ασυνήθιστη σχέση με την Ιζαμπέλα. «Με τα έντομα ασχολούμαι από τότε που με θυμάμαι, δηλαδή από τότε που μια πεταλούδα ήρθε και στάθηκε δίπλα μου και ήθελα να τη δω», λέει για το περίεργο πάθος του. Οι ακρίδες ήταν όμως οι αγαπημένες του. «Είχα ένα ενυδρείο, τις έβαζα εκεί μέσα για να φάνε και μετά τις ελευθέρωνα. Στη συνέχεια, πήρα κάποια βιβλία και είδα ότι υπήρχαν πολύ ωραία έντομα, τα έβλεπα και τα θαύμαζα. Επειτα, μπήκα στις ομάδες του Facebook και ανακάλυψα πώς λέγονται τα είδη και κάποια παραπάνω πράγματα που δεν μπορούσα να μάθω μόνος μου».
Ο μικρόκοσμος των εντόμων στον… κόσμο του Γιώργου
Η ιστορία του Γιώργου κέντρισε το ενδιαφέρον του σκηνοθέτη Λουκά Παλαιοκρασά, οι ταινίες του οποίου διερευνούν τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά και οι έφηβοι αντιλαμβάνονται τον κόσμο καθώς αναζητούν την ταυτότητά τους, με ιδιαίτερη έμφαση στους εσωστρεφείς νέους που αισθάνονται διαφορετικοί και δυσκολεύονται να συνδεθούν κοινωνικά. «Oταν γνώρισα για πρώτη φορά τον 16χρονο τότε Γιώργο, με εντυπωσίασε η αγάπη που είχε για τα έντομα», εξιστορεί στην αρχή του ντοκιμαντέρ.
«Τα τελευταία τρία χρόνια, με δέχτηκε στη ζωή του, επιτρέποντάς μου να γίνω μάρτυρας του πώς το διαζύγιο των γονιών του και η μειωμένη όρασή του ενίσχυσαν την απομόνωση και τη μοναξιά που ένιωθε. Η εμπιστοσύνη και η οικειότητα που αναπτύχθηκε μεταξύ μας άνοιξε ένα παράθυρο στις λεπτομέρειες της καθημερινής ζωής του Γιώργου. Παρατήρησα πώς ο κόσμος του και αυτός της οικογένειάς του έμπλεκαν με τον μικρόκοσμο των εντόμων. Και στην πορεία διαπιστώσαμε πως δεν ήταν ο μόνος που είχε αδυναμία στα έντομα. Στην προβολή του ντοκιμαντέρ πολλά παιδιά προσέγγισαν τον Γιώργο και ταυτίστηκαν με την εμπειρία του», εξηγεί τη διαδρομή της ταινίας, που βουτάει στα δύσκολα χρόνια της εφηβείας.
Η σχέση του Γιώργου με τα έντομα δεν ήταν τυχαία. Οταν συναντήθηκε με τον σκηνοθέτη ήταν ένας εσωστρεφής έφηβος που δυσκολευόταν να συνδεθεί με τους άλλους. Επηρεασμένος από το τραυματικό διαζύγιο των γονιών του και μια πάθηση στα μάτια που προκαλεί στραβισμό, είχε απογοητευτεί από τις ανθρώπινες σχέσεις και βρήκε καταφύγιο στον μικρόκοσμο των εντόμων.
Στην ταινία, εμπνευσμένος από την παρουσία της Ιζαμπέλα, αποφασίζει να υποβληθεί σε μια επικίνδυνη εγχείρηση στα μάτια, ελπίζοντας να ανοίξει ένα μονοπάτι προς νέες φιλίες. Καθώς ο Γιώργος περνάει την εφηβεία, η σχέση με τους γονείς του αλλάζει: τα Σαββατοκύριακα στο σπίτι του πατέρα του βρίσκει αποδοχή και ασφάλεια, παρά την υπερπροστασία που μερικές φορές γίνεται ασφυκτική. Στο κατώφλι της ενηλικίωσης, ο νεαρός συνειδητοποιεί ότι πρέπει να πάρει σημαντικές αποφάσεις, ακόμα κι αν αυτές στενοχωρήσουν τους κοντινούς του ανθρώπους. Βρίσκει το θάρρος να αλλάξει τη ζωή του και να προχωρήσει. Ως έφηβος ο Γιώργος δεν είναι μόνος του στις αγωνίες αυτές.
Aνάγκη για σύνδεση
«Τα παιδιά σε αυτές τις ηλικίες αντιμετωπίζουν πολλά διλήματα», σχολιάζει στην «Κ» ο κλινικός ψυχολόγος Φίλιππος Μωυσίδης, ο οποίος έχει εξειδίκευση σε παιδιά και εφήβους. «Καμία οικογένεια δεν είναι τέλεια, το σχολείο είναι ένα δύσκολο πεδίο επίσης, τα παιδιά αναζητούν τρόπο απόδρασης και πολλές φορές στρέφονται στη φύση για να βρουν τις απαντήσεις», σημειώνει. Είναι άραγε εφικτό να δημιουργηθεί μια φιλική σχέση ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και ένα έντομο; «Η επαφή με τα έντομα δείχνει την ανάγκη των παιδιών να συνδεθούν. Οταν τα παιδιά απομονώνονται από την κοινωνική ομάδα των συνομηλίκων τους, στρέφονται σε άλλα αντικείμενα με τα οποία μπορούν να επικοινωνήσουν. Αυτή τη σχέση με τα έντομα την παρατηρούμε κυρίως σε μικρότερης ηλικίας παιδιά. Εντονότερα στα μικρότερα αγόρια», συνεχίζει.
Στο πέρασμα στην ενηλικίωση, πολλές φορές κάποια παιδιά αναζητούν διέξοδο στη φύση και στην επαφή με άλλα πλάσματα. Πέρα από τα έντομα, μπορεί να είναι πουλιά ή και άλλα ζώα.
«Ερευνες μας έχουν δείξει, για παράδειγμα, πως η παρατήρηση μιας αποικίας μυρμηγκιών ή η παρακολούθηση μιας αράχνης να πλέκει τον ιστό της μπορεί να είναι μια διαλογιστική πρακτική τόσο για παιδιά όσο και για ενήλικες, μειώνοντας το άγχος. Η σχέση με τα έντομα είναι ένας πρακτικός τρόπος για να μάθουν τα παιδιά για την αλληλεξάρτηση και τη βιοποικιλότητα. Επίσης, γνωρίζουμε πλέον πως τα παιδιά που περνούν χρόνο στη φύση, συμπεριλαμβανομένης της παρατήρησης εντόμων, αναπτύσσουν καλύτερες δεξιότητες κριτικής σκέψης και αυξημένη δημιουργικότητα».
«Αλλά πλέον τα τελευταία χρόνια, με τα κοινωνικά δίκτυα και τα βιντεοπαιχνίδια, είναι πολύ πιο εύκολο για ένα απομονωμένο παιδί, ή απλώς ένα παιδί που εξερευνά τη θέση του στο περιβάλλον, να στραφεί εκεί και σε μεγαλύτερη ηλικία. Ειδικά κατά την περίοδο της εφηβείας, υπάρχει το άγχος της αποδοχής από τους συμμαθητές. Σε αυτό το πέρασμα προς την ενηλικίωση, πολλές φορές κάποια παιδιά αναζητούν διέξοδο στη φύση και στην επαφή με άλλα πλάσματα».
Ενας μικρός εξερευνητής
«Δεν χρειάζεται να έχεις ιδιαιτερότητες και δυσκολίες για να στραφείς σε φίλους γύρω σου», εξηγεί ο κλινικός ψυχολόγος. «Τα παιδιά περνούν από πολλές διαφορετικές φάσεις και βρίσκουν τον καλύτερο τρόπο για να κάνουν αυτό το πέρασμα όσο πιο μαλακό γίνεται για αυτά». Για έναν άλλον Γιώργο, έξι χρόνων, τα έντομα αποτελούν μέρος της ζωής του από πολύ μικρή ηλικία. «Ο Γιώργος είχε ανέκαθεν μια έφεση προς τη φύση. Ηταν πάντα αυτό που λέμε παιδί της φύσης», εξηγεί η μητέρα του, Αμαλία, στην «Κ». «Του άρεσε το δάσος. Του άρεσε η θάλασσα. Του άρεσαν όλα αυτά τα ζωντανά πλάσματα που έβρισκε εκεί. Κυνήγαγε καβουράκια, έχωνε τα χέρια του μέσα στα βράχια. Μιλάμε για ατρόμητες καταστάσεις. Ετρεφε μεγάλη αγάπη για τα ζωύφια, ειδικά στις πασχαλίτσες», λέει. Ο εξάχρονος Γιώργος έχει γίνει πλέον εξερευνητής. Εχει μεγεθυντικό φακό και ειδικά κουτιά με τρύπες για να τοποθετεί τα έντομα. «Στο πορτμπαγκάζ έχουμε μια απόχη κι ένα ζευγάρι γαλότσες χειμώνα-καλοκαίρι», λέει γελώντας η Αμαλία.
«Μια μέρα τού εξήγησα πως οι πασχαλίτσες τρώνε τη μελίγκρα. Μου λέει “τι είναι η μελίγκρα;”. Του εξήγησα ότι είναι ένα ζιζάνιο που τρώει τις φράουλες. Ξεκίνησε να μαζεύει τις πασχαλίτσες και τις έφερνε στη βεράντα για να φάνε τη μελίγκρα». Η Αμαλία λέει πως ο Γιώργος είναι μοναχοπαίδι και ίσως να αναζητά φιλίες με «συνομηλίκους» στη φύση. Και η ίδια όμως, όπως θυμάται από μικρή, είχε αναπτύξει ειδική σχέση με τα έντομα. «Ο μπαμπάς μου σεβόταν όλα τα πλάσματα και τα έντομα κυρίως. Μου έλεγε “πρόσεχε μην πατήσεις το μυρμήγκι”. Μετά πήραμε βιβλία, μάθαμε για τις μυρμηγκοφωλιές, για το πόσο εργατικά είναι. Το ζούσα με έναν τρόπο», διηγείται. «Προτιμώ άλλωστε και ο γιος μου να θέλει να είναι έξω στη φύση και να καθυστερήσουμε όσο μπορούμε τα ηλεκτρονικά και τα βιντεοπαιχνίδια».
Δύσκολοι αποχωρισμοί
«Κάποτε είχα πολλά διαφορετικά έντομα, σκαθάρια, πεταλούδες, έντομα που μοιάζουν με κλαριά και τρώνε φύλλα. Αλλά επειδή ζουν λίγο, τώρα έχω κρατήσει μόνο ζώα που ζουν πιο πολύ», μοιράζεται την αγωνία του για την απώλεια ο Γιώργος Αυγερινός, καθώς τα έντομα έχουν πολύ μικρό κύκλο ζωής. «Εχω όμως διάφορα άλλα ζωάκια για φίλους, πτηνά, ψάρια, που μου κρατάνε συντροφιά, και θα τα έχω για πολλά χρόνια ακόμα», δηλώνει. Ο αποχωρισμός από την Ιζαμπέλα δεν υπήρξε εύκολος. «Τον Σεπτέμβριο του 2022, όταν τη φέραμε στην Αθήνα είχε ήδη γεράσει. Οταν φύγαμε από το χωριό σκέφτηκα να την αφήσω εκεί, αλλά ήταν γριούλα και την έφερα μαζί μου να τη φροντίσω. Οσο ήταν στην Αθήνα γέννησε γύρω στα πενήντα αυγά, πάνω στα λουλούδια, και από αυτά κράτησα είκοσι για να έχω απογόνους. Και αυτό συνεχίστηκε. Ετσι, η Ιζαμπέλα ήταν και είναι πάντοτε κοντά μου».
«Δεν μπορώ να περιγράψω πόσο περήφανος και ευτυχισμένος νιώθω που η Ιζαμπέλα είναι ένα κομμάτι του εαυτού μου πλέον», λέει με συγκίνηση. Mέσα από την αγάπη του για τα έντομα ο Γιώργος συνειδητοποίησε επίσης πως υπάρχουν αρκετά παιδιά σαν και αυτόν. «Γνώρισα πολλά παιδιά που έχουν και αυτά πάθος με τα έντομα και τη φύση γενικότερα. Μια ιστορία που θα τη θυμάμαι πάντοτε είναι όταν ένας από αυτούς τους φίλους μου ταξίδεψε στην Ολλανδία με την οικογένειά του και μου έφερε δώρο ένα μωρό ταραντούλα για να ξεπεράσω τον φόβο μου. Αυτό το μωρό μεγάλωσε και είναι ο Μπομπ-Κώστας που βλέπουμε στο ντοκιμαντέρ», διηγείται.
«Σήμερα, συμπεραίνω πως αν νιώθεις διαφορετικός δεν χρειάζεται να αλλάξεις για κανέναν. Αν αισθάνεσαι πως δεν έχεις βρει τους πραγματικούς σου φίλους ακόμη, απλώς κοίτα ψηλά, γιατί ίσως να κοιτάς τον ίδιο ουρανό που κοιτάνε οι μελλοντικοί καλύτεροί σου φίλοι».
Ο Γιώργος ομολογεί πως το ντοκιμαντέρ επηρέασε σημαντικά και τις αποφάσεις του για τον επαγγελματικό του προσανατολισμό και για το μέλλον του γενικότερα. «Στην αρχή δεν είχα σκεφτεί τόσο πολύ τις σπουδές μου και νόμιζα πως αν ακολουθήσω αυτό που κάνω με τόση αγάπη ως επάγγελμα θα με οδηγούσε στο να χάσω το ενδιαφέρον μου και το πάθος μου για αυτό. Αλλά εντέλει άλλαξα κατεύθυνση και από εφαρμοσμένες τέχνες πήγα Γεωπονία», εξηγεί την επιλογή της κατεύθυνσής του. «Σήμερα, συμπεραίνω πως αν νιώθεις διαφορετικός δεν χρειάζεται να αλλάξεις για κανέναν. Αν αισθάνεσαι πως δεν έχεις βρει τους πραγματικούς σου φίλους ακόμη, απλώς κοίτα ψηλά, γιατί ίσως να κοιτάς τον ίδιο ουρανό που κοιτάνε οι μελλοντικοί καλύτεροί σου φίλοι», λέει για να περάσει και ένα μήνυμα αισιοδοξίας.
H ταινία ντοκιμαντέρ «Bugboy» σε παραγωγή Anemon και ΕΡΤ με τη στήριξη του Danish Film Institute & DR έκανε πρεμιέρα στο Διαγωνιστικό Τμήμα του 18oυ Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια θα προβληθεί στο φεστιβάλ Millenium Docs Against Gravity στην Πολωνία και στο Sheffield Documentary Festival στη Μεγάλη Βρετανία. Στην Ελλάδα θα έχει διανομή στις αρχές του 2027.
