Η Ελένη* διανύει τον πρώτο χρόνο παρακολούθησης προγράμματος σε κέντρο εκπαίδευσης ψυχοθεραπείας. Τη Δευτέρα 26/03 έλαβε ένα ασυνήθιστο email από τη διεύθυνση που καλούσε τους εκπαιδευομένους να λάβουν μέρος σε ενημερωτικές συναντήσεις μέσω Διαδικτύου. Οπως είπε στην «Κ» η ίδια δεν μπόρεσε να συμμετάσχει, ωστόσο ενημερώθηκε από τους συναδέλφους της ότι τα μαθήματα θα σταματούσαν προσωρινά και θα συνεχίζονταν «εφόσον το κέντρο επαναλειτουργήσει, όταν έρθει το πλήρωμα του χρόνου», όπως τους ενημέρωσαν οι υπεύθυνοι.
Εν μια νυκτί, το κέντρο κατέβασε την ιστοσελίδα του και τον λογαριασμό που διατηρούσε σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. «Θύμωσα πάρα πολύ. Εχουμε επενδύσει χρόνο και χρήματα για να εκπαιδευτούμε στη συγκεκριμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Δεν ξέρουμε αυτή τη στιγμή αν θα αναγνωριστούν οι ώρες που κάναμε ή αν θα επιστραφούν τα χρήματα που δώσαμε», σημείωσε η επαγγελματίας. Οπως είπε, κάθε χρόνος παρακολούθησης του προγράμματος, το οποίο είναι τετραετές, κοστίζει περίπου 2.000 ευρώ.
Καταγγελία για παράνομη λειτουργία
Το κέντρο ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης που παρακολουθούσε η ψυχολόγος ήταν ένα από τα έξι σε Αθήνα, Χανιά και Ιωάννινα, στα οποία εισέβαλαν πριν από λίγες ημέρες ελεγκτές της υπηρεσίας ΔΕΟΣ της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Οπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση, μετά από εισαγγελική παραγγελία, προχώρησαν σε έλεγχο στα συγκεκριμένα κέντρα κέντρα εκπαίδευσης ανηλίκων που εξέδιδαν «βεβαιώσεις–πιστοποιητικά και τίτλους σπουδών, η εγκυρότητα των οποίων αμφισβητήθηκε από την αρμόδια Υπηρεσία Πιστοποίησης του υπουργείου Παιδείας».
Ο καταγγέλλων σε μια πολυσέλιδη αναφορά απαρίθμησε κέντρα ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης που λειτουργούν ως εκπαιδευτικοί φορείς παρότι δεν διαθέτουν άδεια λειτουργίας Κέντρου Διά Βίου Μάθησης.
Ο έλεγχος έγινε έπειτα από ανώνυμη καταγγελία ατόμου που ισχυρίζεται πως ο γιος του έπεσε θύμα ενός Κέντρου Διά Βίου Μάθησης – με αντικείμενο διαφορετικό από αυτό της ψυχοθεραπείας. Σύμφωνα με την καταγγελία το κέντρο ψευδώς υποσχέθηκε αναγνώριση από το ελληνικό κράτος και άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Ο ίδιος σε μια πολυσέλιδη αναφορά απαρίθμησε κέντρα ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης καταγγέλλοντας ότι λειτουργούν ως εκπαιδευτικοί φορείς παρότι δεν διαθέτουν άδεια λειτουργίας Κέντρου Διά Βίου Μάθησης. Κατηγόρησε επίσης κάποια εξ αυτών ότι υπόσχονται ψευδώς την παροχή πτυχίων και τίτλων σπουδών, και έθεσε το ερώτημα αν φοροδιαφεύγουν δηλώνοντας ότι εμπίπτουν στην παροχή εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων που απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ και αν παρανομούν αναφορικά με την ασφάλιση των εργαζομένων τους ως εκπαιδευτών.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της ΑΑΔΕ, οι επιχειρήσεις που ελέγχθηκαν είχαν γράψει παράνομα κέρδη ύψους 3,2 εκατ. ευρώ για το 2024, το 2025 και το 2026 έως την ημέρα του ελέγχου. Επιπλέον, οι ελεγκτές διαπίστωσαν και φορολογικές παραβάσεις στις επιχειρήσεις αυτές, λέγοντας πως από το 2020 μέχρι σήμερα εξέδωσαν πάνω από 10.000 φορολογικά στοιχεία με ανακριβή ποσά εσόδων, αποκρύπτοντας και μην αποδίδοντας ΦΠΑ, συνολικού ποσού 1,8 εκατ. ευρώ.
Γκρίζα ζώνη
Σύμφωνα με πηγές του υπουργείου Παιδείας, το πού υπάγονται τα κέντρα αυτά αποτελεί ερώτημα που θα έπρεπε να απευθυνθεί στο υπουργείο που δίνει τις άδειες άσκησης επαγγέλματος. Εδώ στην Ελλάδα ωστόσο προκύπτει ένα ζήτημα: δεν υπάρχουν ξεκάθαρες προδιαγραφές για το επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή και του συμβούλου υγείας.
«Αυτό που συμβαίνει είναι εκδηλωτικό του χάους που επικρατεί στον χώρο και της πλήρους ανυπαρξίας ρυθμιστικών διατάξεων και αρχών», τόνισε μιλώντας στην «Κ» ο Δημήτρης Βαρτζόπουλος, υφυπουργός Υγείας, αρμόδιος για θέματα Ψυχικής Υγείας, καθώς και ψυχίατρος. Οπως δήλωσε, το επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή και του συμβούλου ψυχικής υγείας δεν έχει προσδιοριστεί και κάποιος μπορεί να πει ότι είναι ένα από τα δύο διά δηλώσεως.
Τη στιγμή που στο δημόσιο πανεπιστήμιο δεν δίνεται η ευκαιρία να εμβαθύνεις μέσω μακρόχρονης πρακτικής άσκησης σε μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, πολλοί ψυχολόγοι ή και ψυχίατροι προτιμούν με δικά τους έξοδα να ενταχθούν σε ένα τέτοιο κέντρο, ώστε να ασκήσουν με μεγαλύτερη σιγουριά το επάγγελμά τους.
Μέσα σε αυτή την γκρίζα ζώνη, στη χώρα μας λειτουργούν πάνω από μια δεκαετία κέντρα ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης. Μάλιστα, στην πράξη, επαγγελματίες με γνώση του αντικειμένου αναφέρουν στην «Κ» ότι όσα κέντρα λειτουργούν σωστά και διοικούνται από έμπειρους επαγγελματίες δίνουν σε ψυχολόγους, ψυχιάτρους και σε κάποιες περιπτώσεις κοινωνικούς λειτουργούς εφόδια ώστε να εμβαθύνουν -ως μια μορφή εξειδίκευσης- σε μια σχολή ψυχοθεραπείας, με βασικότερες την ψυχοδυναμική, τη συστημική και τη γνωστική συμπεριφορική. «Τη στιγμή που στο δημόσιο πανεπιστήμιο δεν δίνεται η ευκαιρία να εμβαθύνεις μέσω μακρόχρονης πρακτικής άσκησης σε μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση, πολλοί ψυχολόγοι ή και ψυχίατροι προτιμούν με δικά τους έξοδα να ενταχθούν σε ένα τέτοιο κέντρο, ώστε να ασκήσουν με μεγαλύτερη σιγουριά το επάγγελμά τους», ανέφερε ψυχολόγος που έχει υπάρξει και εκπαιδευόμενη και εκπαιδεύτρια σε αντίστοιχο κέντρο. Τα προγράμματα είναι κυρίως τετραετή και περιλαμβάνουν τόσο θεωρητική εκπαίδευση όσο και πρακτική εμπειρία μέσω εργαστηρίων, εποπτείας από έμπειρους ψυχοθεραπευτές και ασκήσεων προσωπικής ανάπτυξης
Προαπαιτούμενο στις αγγελίες εργασίας
Η Ελένη ανέφερε και έναν επιπλέον λόγο που ψυχολόγοι σπεύδουν στα κέντρα αυτά. «Δεν υπάρχει αγγελία εργασίας που να μην αναφέρεται στην ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Οι περισσότερες το ζητούν. Είναι επίσης προαπαιτούμενο για να σε εντάξουν στη λίστα τους οι διαδικτυακές πλατφόρμες που ασχολούνται με την ψυχική υγεία. Ζητούν απαραίτητα να “έχεις κάνει προσέγγιση”, να έχει παρακολουθήσει δηλαδή μια εκπαίδευση σε μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είτε αυτή είναι η συστημική ψυχοθεραπεία είτε κάποια άλλη», εξήγησε. Η ίδια αποφάσισε να χρηματοδοτήσει την επιμόρφωση αυτή, παρόλο που είναι ήδη κάτοχος προπτυχιακού Ψυχολογίας σε ελληνικό ΑΕΙ και κάτοχος μεταπτυχιακού. Οπως είπε, παρότι βρήκε πολύ ενδιαφέρουσα και χρήσιμη τη γνώση που λάμβανε μέχρι τώρα από το κέντρο, η ίδια υποστηρίζει ότι μπορούσε να εργαστεί και χωρίς αυτή, όπως έκανε ήδη.
Προτού επιλέξει το κέντρο στο οποίο θα εκπαιδευόταν έκανε μεγάλη έρευνα αγοράς. Οπως εξήγησε, επέλεξε το συγκεκριμένο γιατί συνδέεται με ευρωπαϊκές εταιρείες που πιστοποιούν την παρακολούθηση του τετραετούς προγράμματος. «Οι ευρωπαϊκές προδιαγραφές πληρούνται, με τις ελληνικές είναι το θέμα», είπε.
Εκμεταλλεύονται την ασάφεια
Καθώς δεν ορίζονται από τον νόμο συγκεκριμένα κριτήρια λειτουργίας για την εκπαίδευση στην ψυχοθεραπεία, κάποια κέντρα εκμεταλλεύονται την ασάφεια που υπάρχει: δεν θέτουν κριτήρια στο προφίλ των εκπαιδευομένων, αποδεχόμενοι άτομα που δεν έχουν κανένα συναφές επιστημονικό υπόβαθρο, διαφημίζουν παράλληλα με τις υπηρεσίες εκπαίδευσης στην ψυχοθεραπεία σεμινάρια σε πολύ διαφορετικά αντικείμενα, όπως βοτανοθεραπεία ή ύπνωση, και υποστηρίζουν ψευδώς ότι παρέχουν ακαδημαϊκούς τίτλους εκπαίδευσης.
Η πρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Ψυχοθεραπείας υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη να τεθεί ένα ξεκάθαρο πλαίσιο, ώστε να προστατευτεί ο κλάδος από τυχοδιώκτες, οι οποίοι δεν λειτουργούν με επιστημονικά κριτήρια.
Δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας
Ο κ. Βαρτζόπουλος επισήμανε πως το επόμενο διάστημα το πρόβλημα θα επιλυθεί καθώς ξεκινάει μια προσπάθεια με τη δημιουργία ρυθμιστικού πλαισίου μέσω της ίδρυσης Εθνικού Παρατηρητηρίου Ψυχοθεραπείας και Συμβουλευτικής, που θα ορίσει τα επαγγελματικά προσόντα του ψυχοθεραπευτή, τους κώδικες δεοντολογίας, τρόπους εκπαίδευσης σε συνεργασία με αρμόδια υπουργεία και σύσταση πειθαρχικών συμβουλίων.
Μέχρι ωστόσο να υλοποιηθούν τα παραπάνω, οι εμπλεκόμενοι παραμένουν εξαιρετικά ανήσυχοι για το τι θα γίνει τώρα με τα μαθήματα και τα χρήματα που κατέβαλαν.
Μιλώντας με συναδέλφους της που παρακολουθούν προγράμματα σε άλλα κέντρα, η Ελένη συνειδητοποίησε πως μετά τον έλεγχο έχει επέλθει τεράστια αναστάτωση στον κλάδο και κάποια κέντρα, όπως στη δική της περίπτωση, διέκοψαν τα μαθήματά τους, κάποια τα συνέχισαν κανονικά, ενώ κάποια άλλα αύξησαν τα δίδακτρα.
Ανακλήθηκαν 1.270 άδειες Κέντρων Διά Βίου Μάθησης
Το υπουργείο Παιδείας από πλευράς του επισήμανε σε ανακοίνωσή του ότι συνεισέφερε στη συγκεκριμένη έρευνα της ΑΑΔΕ παρέχοντας πληροφορίες σχετικά με την κατοχή άδειας και την εγκυρότητα των τίτλων σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις. Πρόσθεσε δε πως το διάστημα Ιουνίου-Ιουλίου 2025 ανακλήθηκαν 1.270 άδειες λειτουργίας Κέντρων Διά Βίου Μάθησης, τα οποία δεν συμμορφώθηκαν με τις διατάξεις του ν. 4763/2020 και δεν εφάρμοσαν τις νέες αυστηρότερες προδιαγραφές.
* Δεν είναι το πραγματικό όνομα της συνεντευξιαζόμενης. Τα στοιχεία της είναι στη διάθεση της «Καθημερινής».
