«Κόντρα» μεταξύ γιατρών από τη μία και γεωπόνων και βοτανικών από την άλλη έχει ανοίξει η εγκύκλιος του υπουργείου Υγείας που διαβιβάστηκε στα σχολεία της χώρας σχετικά με την επικινδυνότητα της πικροδάφνης. Οπως αναφέρεται, πρόκειται για ένα φυτό που μπορεί να οδηγήσει σε δηλητηρίαση, γεγονός που επιβεβαιώνουν τα στοιχεία του Κέντρου Δηλητηριάσεων. Για τον λόγο αυτό προτείνεται η απομάκρυνση των φυτών πικροδάφνης από δημόσιους χώρους όπου μπορεί να υπάρχουν παιδιά, όπως σχολεία, πάρκα και παιδικές χαρές.
Υψηλή συγκέντρωση τοξινών
Ολα ξεκίνησαν όταν το υπουργείο Υγείας δέχτηκε έγγραφα από δήμους και ιατρικούς συλλόγους οι οποίοι ζητούσαν αναλυτική ενημέρωση για την επικινδυνότητα του φυτού πικροδάφνη (Nerium oleander). Με τη σειρά του το υπουργείο Υγείας απευθύνθηκε στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) προκειμένου να λάβει επιστημονική αξιολόγηση της κατάστασης. Για να έχει συνολική εικόνα, το υπουργείο ζήτησε τα σχετικά στοιχεία και από το Κέντρο Δηλητηριάσεων στο Γ.Ν. Παίδων Αθηνών «Παν. και Αγλαΐας Κυριακού».
Στο αναλυτικό υπόμνημα του ΕΟΔΥ αναφέρεται μεταξύ άλλων πως η πικροδάφνη (Nerium oleander) περιέχει υψηλή συγκέντρωση τοξινών, κυρίως γλυκοσίδων όπως η ολεανδρίνη (τριτερπενική γλυκοσίδη, η νεριίνη και η θεβαΐνη), καθιστώντας το φυτό επικίνδυνο τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τα ζώα.
«Οι πικροδάφνες περιλαμβάνονται συχνά στα πιο δηλητηριώδη φυτά στον κόσμο και είναι πολύ κοινές στην Ελλάδα».
Σύμφωνα με την έκθεση, η υψηλή συγκέντρωση τοξινών επηρεάζει σημαντικά το καρδιαγγειακό σύστημα, προκαλώντας συμπτώματα: από ναυτία και κοιλιακό άλγος έως σοβαρές αρρυθμίες και αιφνίδιο καρδιακό θάνατο. «Ακόμη και ο καπνός από πικροδάφνη που καίγεται είναι πολύ τοξικός. Οι πικροδάφνες περιλαμβάνονται συχνά στα πιο δηλητηριώδη φυτά στον κόσμο και είναι πολύ κοινές στην Ελλάδα», σημειώνεται.
Η επιστημονική ομάδα του ΕΟΔΥ προτείνει την απομάκρυνση των φυτών πικροδάφνης από δημόσιους χώρους όπου μπορεί να υπάρχουν παιδιά, όπως σχολεία, αλλά και πάρκα αναψυχής, παιδικές χαρές, πεζοδρόμια και φυσικά από τους κήπους των σπιτιών. Αν η απομάκρυνση δεν είναι άμεσα εφικτή, και μέχρι να αφαιρεθούν τα φυτά πικροδάφνης, η ομάδα συστήνει την περίφραξη των περιοχών ώστε να αποτραπεί η πρόσβαση των παιδιών, ή συστήνεται να υπάρχει ειδική σήμανση.
Περιστατικά δηλητηρίασης
Η παραπάνω πρόταση των ειδικών σε συνδυασμό με το σχετικό έγγραφο του Κέντρου Δηλητηριάσεων σύμφωνα με το οποίο από το 2020 μέχρι το 2025 καταγράφονται ετησίως 15 με 20 περιστατικά βρώσης του εν λόγω φυτού από παιδιά, τα οποία παρουσίασαν ήπια συμπτωματολογία δηλητηρίασης και δεν χρειάστηκαν φαρμακευτική αγωγή, οδήγησε το υπουργείο Υγείας να προχωρήσει σε ενημέρωση των υπουργείων Εσωτερικών και Παιδείας αναφορικά με το θέμα.
Ηδη, μάλιστα, δήμοι έχουν προχωρήσει σε αφαίρεση των εν λόγω φυτών από τα σχολεία. Οπως σημειώνει στην «Κ» ο αντιδήμαρχος Παιδείας του Δήμου Σερρών, Παναγιώτης Κεΐσόγλου, έχουν αφαιρεθεί οι πικροδάφνες από πέντε σχολεία και αναμένεται να αφαιρεθούν από ακόμη τόσα το επόμενο διάστημα. Από την πλευρά του ο αντιδήμαρχος Παιδείας του Δήμου Βριλησσίων, Χρήστος Γούναρης, σημειώνει πως μετά την κοινοποίηση του εγγράφου και στον δικό του δήμο, ο ίδιος ζήτησε τη γνωμοδότηση του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, το οποίο τους ανέφερε πως δεν τίθεται κίνδυνος.
Από την εποχή του Θεόφραστου
Με την εκρίζωση των φυτών από όλους τους δημόσιους χώρους αντιτίθενται τόσο η Ελληνική Βοτανική Εταιρεία όσο και η Πανελλήνια Ενωση Επαγγελματιών Γεωτεχνικών και Επιχειρήσεων Πρασίνου. Οπως σημειώνει στην «Κ» ο Παναγιώτης Δημόπουλος, πρόεδρος της ΕΒΕ και καθηγητής Βοτανικής και Οικολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, η πικροδάφνη αναφέρεται σε αρχαία κείμενα από την εποχή του Θεόφραστου. Ο αρχαίος Ελληνας φιλόσοφος και βοτανολόγος αναφερόταν στην πικροδάφνη (γνωστή και ως ροδοδάφνη ή νήριον) αναγνωρίζοντας τόσο τις φαρμακευτικές της ιδιότητες όσο και την υψηλή της τοξικότητα.
Είναι λάθος να ξεριζώνουμε ένα αυτοφυές είδος. Αυτό που χρειάζεται είναι ενημέρωση, και όχι πανικός.
Ο καθηγητής σημειώνει πως η πικροδάφνη έχει καρδιοτονωτικές ιδιότητες, ωστόσο, λόγω της τοξικότητάς της δεν χρησιμοποιείται ως φάρμακο. «Η πικροδάφνη δεν είναι φυτό μόνο των πρανών και των δρόμων. Είναι αυτοφυές φυτό της Μεσογείου και το συναντάμε τόσο σε ξηρά τοπία στις Κυκλάδες όσο και σε βιοτόπους. Είναι λάθος να ξεριζώνουμε ένα αυτοφυές είδος. Αυτό που χρειάζεται είναι ενημέρωση, και όχι πανικός», εξηγεί ο καθηγητής.
Δεν είναι το μόνο τοξικό φυτό στα σχολεία
Με τη σειρά της η Σταυρούλα Κατσογιάννη, πρόεδρος της ΠΕΕΓΕΠ, εξηγεί πως ούτε οι γεωπόνοι της Ενωσης συστήνουν τη χρήση της πικροδάφνης στις σχολικές αυλές λόγω της τοξικότητας, αυτό όμως δεν σημαίνει πως πρέπει να ξεριζωθούν όλα τα φυτά από τους δημόσιους χώρους και τις αυλές. «Μας έκανε εντύπωση ότι το έγγραφο του ΕΟΔΥ μιλά για απομάκρυνση της πικροδάφνης από πάρκα, σχολεία κ.λπ. Δεν γίνεται να μιλάμε για αφαίρεση χλωρίδας, όταν υπάρχει άμεση ανάγκη για περισσότερο πράσινο τόσο στα σχολεία όσο και γενικά στους δημόσιους χώρους. Αλλωστε, μην ξεχνάμε πως στις σχολικές αυλές μπορεί να βρει κανείς επίσης κισσούς και λαντάνες, που έχουν κι αυτά τοξικά μέρη», καταλήγει.
