Βγαίνουν άνθρωποι από τις φυλακές που είναι και ευάλωτοι αλλά και επικίνδυνοι ενίοτε, επισημαίνουν στην «Κ» ειδικοί με αφορμή τη δολοφονία 80χρονου από τον 46χρονο γιο του, που το 2015 είχε καταδικαστεί για τη δολοφονία και της μητέρας του. Στην Ελλάδα, κάποιος που εκτίει την ποινή του σε ψυχιατρικό τμήμα φυλακών μπορεί να αιτηθεί σε λίγα χρόνια την αποφυλάκισή του, ωστόσο δεν υπάρχουν ενδιάμεσες δομές.
Δεν γίνεται αποασυλοποίηση χωρίς υποδομές
Της Λίνας Γιάνναρου
«Εάν με αφήσετε ελεύθερο θα σκοτώσω και τα αδέρφια μου», φέρεται να είπε ο 46χρονος τη στιγμή της σύλληψής του για τη δολοφονία του 80χρονου πατέρα του την Κυριακή στην πιλοτή του σπιτιού τους στη Γλυφάδα, μια φράση που θυμίζει αρχαία τραγωδία. Είναι μια σύγχρονη τραγωδία, ωστόσο, όταν ένας άνθρωπος αναλαμβάνει να προφυλάξει το κοινωνικό σύνολο από τον ίδιο του τον εαυτό, αφού το σύστημα δεν μπόρεσε να το κάνει. Ο ίδιος άνθρωπος είχε καταδικαστεί το 2015 για τη δολοφονία της μητέρας του σε κάθειρξη 16 ετών με μειωμένο καταλογισμό και με εντολή του δικαστηρίου είχε οδηγηθεί στο ψυχιατρικό κατάστημα των φυλακών Κορυδαλλού. Στις 3 Μαΐου 2018 είχε αποφυλακιστεί με εισαγγελική διάταξη σε εφαρμογή νόμου (4489/2017) που υπολόγιζε ως διπλή την κάθε μέρα εκτιόμενης κράτησης-νοσηλείας στο ψυχιατρείο των φυλακών. Τότε είχε παραμείνει, σύμφωνα με την εισαγγελική εντολή, στο ΨΝΑ «Δρομοκαΐτειο» επί 14 ημέρες, οπότε και επέστρεψε στο σπίτι του.
«Βγαίνουν άνθρωποι από τις φυλακές που είναι ευάλωτοι και επικίνδυνοι ενίοτε», λέει ο καθηγητής Ψυχιατρικής – Ψυχιατροδικαστικής Αθανάσιος Δουζένης.
«Η μόνη υποχρέωση που είχε ήταν να παρουσιάζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα στο τοπικό αστυνομικό τμήμα, όχι σε ψυχίατρο», λέει στην «Κ» ο καθηγητής Ψυχιατρικής – Ψυχιατροδικαστικής Αθανάσιος Δουζένης, ο οποίος είναι και επικεφαλής της Μονάδας Ψυχιατροδικαστικής του «Αττικόν» όπου παρακολουθούνται αποφυλακισμένοι από ψυχιατρικά τμήματα φυλακών. «Κι όμως αυτό που τονίζουμε πολλά χρόνια τώρα είναι ότι οι άνθρωποι που έχουν καταδικαστεί με μειωμένο καταλογισμό θα πρέπει να παρακολουθούνται σε ειδικά ψυχιατρικά τμήματα στην κοινότητα. Αν κάποιος βγει και δεν έχει οικογένεια, κάποιον να τον νοιάζεται ή δεν ζει στην Αθήνα ώστε να έρθει σε εμάς, αλλά σε ένα χωριό, τι θα κάνει;». Αναφέρει την περίπτωση ανθρώπου που έχει διαγνωστεί με σχιζοφρένεια, ο οποίος υπό το κράτος ακουστικών ψευδαισθήσεων είχε σκοτώσει τη γειτόνισσά του. «Κρίθηκε μειωμένου καταλογισμού και μετά την ποινή επέστρεψε στο σπίτι του στο χωριό που βρίσκεται δίπλα στο σπίτι του θύματός του όπου ζουν τα παιδιά του. Πόσο καλά να πάει αυτό;». Οπως λέει ο ίδιος γνωρίζει τουλάχιστον δύο άτομα που έχουν αποφυλακιστεί από ψυχιατρικά τμήματα φυλακών ύστερα από έκτιση ποινής για πολύ σοβαρά ποινικά αδικήματα και ζουν σήμερα στην πόλη σε συνθήκες αστεγίας. «Βγαίνουν άνθρωποι από τις φυλακές που είναι και ευάλωτοι αλλά και επικίνδυνοι ενίοτε».
Στην Ελλάδα κάποιος που εκτίει την ποινή του σε ψυχιατρικό τμήμα φυλακών μπορεί να αιτηθεί σε λίγα χρόνια την αποφυλάκισή του. «Ωστόσο δεν υπάρχουν ενδιάμεσες δομές για αυτούς τους ανθρώπους. Προσπαθούμε να φτιάξουμε σύστημα αποασυλοποίησης αλλά χωρίς υποδομές που να διασφαλίζουν ότι δεν υπάρχει κίνδυνος για το κοινωνικό σύνολο», λέει χαρακτηριστικά ψυχίατρος στην «Κ» που δεν θέλει να ονομαστεί. «Σε άλλες χώρες της Ευρώπης κάποιος μπορεί να αποφυλακιστεί μόνον εφόσον τεκμηριωθεί η έλλειψη επικινδυνότητάς του».
Το παράδοξο είναι ότι ενώ οι άνθρωποι με μειωμένο καταλογισμό βγαίνουν κάποια στιγμή από τη φυλακή, εκείνοι με το ακαταλόγιστο, αυτοί δηλαδή που κρίνονται στην πράξη αθώοι, αφού διέπραξαν το όποιο έγκλημα λόγω της ψυχιατρικής τους νόσου, παραμένουν για δεκαετίες στα ψυχιατρεία. «Στο Δαφνί είναι γνωστοί ως οι 69άρηδες», λέει στην «Κ» ο Κωστής Σκαμνέλος, ψυχίατρος στο ΨΝΑ. «Εκείνοι που σύμφωνα με το άρθρο 69 του Π.Κ. τοποθετήθηκαν στα ψυχιατρικά νοσοκομεία αφού απαλλάχθηκαν από την ποινή λόγω ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής. «Η φυλακή έχει έναν ορίζοντα χρονικό, το ψυχιατρείο όμως όχι. Μπορεί ο εισαγγελέας να ορίσει 10 χρόνια νοσηλείας και μετά επανεκτίμηση της κατάστασης, αλλά οι περισσότεροι μένουν για χρόνια. Πολύ δύσκολα κάποιος παίρνει την ευθύνη να “σπάσει” το άρθρο ακόμα και στις περιπτώσεις που πρέπει. Μετακυλίεται η ευθύνη στους γιατρούς, αλλά δεν μπορούν να σηκώσουν τόσο μεγάλη ευθύνη, να πουν μετά βεβαιότητας ότι κάποιος δεν αποτελεί κίνδυνο. Σε πέντε χρόνια έχω δει μόνο δύο άτομα να βγαίνουν».
Ποσοστά εγκληματικότητας
Σύμφωνα πάντως με τους ειδικούς, τα ποσοστά εγκληματικότητας των ατόμων με ψυχικές διαταραχές είναι ιδιαίτερα χαμηλά. «Απλώς συνήθως απασχολούν την ειδησεογραφία γιατί τα εγκλήματά τους είναι εντυπωσιακά, αφού έχουν γίνει υπό το κράτος της ψυχοπαθολογίας τους, αλλά και γιατί δεν ασχολούνται με το να κρυφτούν», λέει στην «Κ» ο Αχιλλέας Οικονόμου, ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής και πρόεδρος Νέων Ελλήνων Ψυχιάτρων. «Τις περισσότερες φορές ο όποιος κίνδυνος είναι προς τον εαυτό τους και όχι προς τους άλλους».
Είχε ζητηθεί η ακούσια νοσηλεία του
Της Σοφίας Σπίγγου
Το ανακριτικό κατώφλι θα περάσει τις επόμενες ημέρες ο 46χρονος που δολοφόνησε τον πατέρα του στην περιοχή της Γλυφάδας το περασμένο Σάββατο. Εις βάρος του ασκήθηκε ποινική δίωξη για ανθρωποκτονία από πρόθεση, οπλοφορία και οπλοχρησία, ενώ ενώπιον του εισαγγελέα εμφανίστηκε χωρίς δικηγόρο. Ωστόσο, ο ίδιος άνθρωπος 12 χρόνια νωρίτερα είχε δολοφονήσει και τη μητέρα του και είχε καταδικαστεί από το Μεικτό Ορκωτό Δικαστήριο σε ποινή κάθειρξης 16 ετών για ανθρωποκτονία από πρόθεση, με τους δικαστές να του αναγνωρίζουν παράλληλα μειωμένο καταλογισμό.
Από τις 28 Μαρτίου 2014, όταν προφυλακίστηκε για τη δολοφονία της μητέρας του, ο κατηγορούμενος παρέμεινε στο Ψυχιατρείο των φυλακών Κορυδαλλού, εκτίοντας την ποινή του για τέσσερα χρόνια. Ομως, το 2018, κάνοντας χρήση του τότε ισχύοντος νόμου, βάσει του οποίου η κάθε ημέρα κράτησης στο ψυχιατρείο προσμετρείτο ως δύο ημέρες, με αποτέλεσμα να θεωρείται ότι είχε εκτίσει το μισό της συνολικής ποινής, αφού είχε συμπληρώσει οκτώ πλασματικά έτη, είχε δικαίωμα να αιτηθεί την απόλυσή του υπό όρους από τη φυλακή και να κάνει χρήση του αποσυμφορητικού νόμου της περιόδου εκείνης.
Σωφρονιστικός υπάλληλος στο Ψυχιατρείο του Κορυδαλλού την περίοδο της κράτησης του 46χρονου είπε στην «Κ» πως τον θυμάται ως πολύ τυπικό κρατούμενο, ο οποίος εργάστηκε πραγματικά –όχι εικονικά– στην καντίνα και στα μαγειρεία της φυλακής. «Λάμβανε ιατρική αγωγή, δεν δημιούργησε ποτέ προβλήματα, ήταν σχεδόν υποτονικός», είπε. Ο ίδιος σωφρονιστικός ανέφερε ότι ο πατέρας του 46χρονου ερχόταν σε κάθε επισκεπτήριο. «Ο πατέρας θεωρούσε τη μητέρα σχεδόν υπεύθυνη για το προηγούμενο έγκλημα», είπε. Αξίζει να σημειωθεί πως ο 46χρονος το τελευταίο διάστημα φέρεται να μη διέμενε στην οδό όπου ήταν υποχρεωμένος να κατοικεί, αλλά σε διαμέρισμα στον Νέο Κόσμο, χωρίς ο πατέρας του να έχει ενημερώσει την αστυνομία.
Ο εγκλεισμός του 46χρονου στο Ψυχιατρείο των φυλακών Κορυδαλλού, η πλασματική έκτιση της μισής ποινής και οι εισηγήσεις των ειδικών πριν από την αποφυλάκισή του.
Το συμβούλιο των φυλακών Κορυδαλλού έκρινε ότι ο 46χρονος μπορεί να αποφυλακιστεί, με τους όρους της υποχρεωτικής διαμονής στο σπίτι όπου διέμενε ο πατέρας του –προκειμένου να φροντίζει να παίρνει την αγωγή του– και της εμφάνισής του στο Α.Τ. της περιοχής του κάθε 1η και 16η ημέρα του μηνός. Πληροφορίες της «Κ» αναφέρουν πως οι ψυχίατροι των φυλακών Κορυδαλλού έκριναν πως πρέπει να συνεχίσει να παρακολουθείται ψυχιατρικά, ζητώντας την ακούσια νοσηλεία του. Πράγματι, ο 46χρονος παρέμεινε για 14 ημέρες στο Δρομοκαΐτειο, μέχρι να δοθεί από εκεί το πράσινο φως για να ολοκληρωθεί ο εγκλεισμός του.
Εκτοτε, δεν είχε καταγραφεί κάποια παραβίαση των περιοριστικών όρων που του είχαν επιβληθεί ταυτόχρονα με την αποφυλάκισή του, καθώς παρουσιαζόταν κανονικά στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του, ενώ τελευταία φορά είχε δώσει το «παρών» εννέα ημέρες πριν διαπράξει τη δεύτερη δολοφονία. Πάντως, πηγή αναφέρει στην «Κ» ότι το 2018 χρειάστηκε να νοσηλευθεί ξανά για περίπου πέντε μήνες σε ψυχιατρικό ίδρυμα, ενώ στη συνέχεια επέστρεψε στο σπίτι του πατέρα του.
Το περιστατικό ήρθε στο φως έπειτα από τηλεφώνημα γειτόνων στο Κέντρο Επιχειρήσεων της Αμεσης Δράσης, οι οποίοι ανέφεραν ότι έβλεπαν τον 46χρονο να επιτίθεται με μαχαίρι στον πατέρα του. Οταν οι αστυνομικοί έσπευσαν στο σημείο, διαπίστωσαν ότι ο άνδρας είχε ήδη σκοτώσει το θύμα του και στη συνέχεια είχε μεταφέρει τη σορό στο πορτ μπαγκάζ του αυτοκινήτου του πατέρα του.
