Ενα μεταπτυχιακό κι ένα διδακτορικό στα μαθηματικά μέσω σπουδών σε γαλλικό πανεπιστήμιο, η άριστη διαγωγή του εντός της φυλακής, τα μηδενικά πειθαρχικά παραπτώματα, η ηλικία και οι άδειες χωρίς παραβίαση των όρων που του επιβλήθηκαν, οδήγησαν το απόγευμα της Πέμπτης εκτός φυλακής τον Αλέξανδρο Γιωτόπουλο. Ο καταδικασμένος σε 17 φορές ισόβια και 25 έτη κάθειρξης «Λάμπρος» της 17Ν βγήκε από τις φυλακές Κορυδαλλού με προορισμό το σπίτι του, περίπου ένα χρόνο πριν συμπληρώσει 25 έτη πραγματικής έκτισης ποινής, όπως ορίζει ο νόμος για τους πολυϊσοβίτες.
Πληροφορίες αναφέρουν πως το Συμβούλιο Εφετών, αξιολογώντας τη συνολική εικόνα του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου κατά τη διάρκεια της κράτησής του, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για την υφ’ όρον απόλυσή του. Στην κρίση των δικαστών βάρυνε τόσο η συμπεριφορά που επέδειξε εντός του σωφρονιστικού καταστήματος όσο και η εκπαιδευτική και ακαδημαϊκή δραστηριότητα που ανέπτυξε, την οποία, σύμφωνα με το βούλευμα, πραγματοποίησε «υπό αντίξοες συνθήκες».
Η είδηση της αποφυλάκισης προκάλεσε την άμεση παρέμβαση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Τζαβέλλα – Ζήτησε να ερευνηθεί το ενδεχόμενο άσκησης αναίρεσης.
Στο σκεπτικό της απόφασης επισημαίνεται ότι «ο κατάδικος επέδειξε αληθινή ηθική συμπεριφορά, ηθική βελτίωση και υποδειγματική στάση ως κρατούμενος», στοιχεία τα οποία, κατά την εκτίμηση του δικαστικού συμβουλίου, εδράζονται στην «πραγματική αποδοχή και οικειοθελή τήρηση εκ μέρους του των κανόνων συμπεριφοράς». Οι δικαστές έκριναν ότι τα δεδομένα αυτά «συνιστούν τα θεμέλια της καλής του διαγωγής» και παρέχουν τα αναγκαία εχέγγυα για τη μελλοντική σύννομη συμπεριφορά του, καθώς και για την «ομαλή κοινωνική επανένταξή» του.
Υπό το πρίσμα αυτό, το Συμβούλιο Εφετών έκρινε ότι «δεν καθίσταται απολύτως αναγκαία η συνέχιση της κράτησής του», καθώς δεν διαφαίνεται κίνδυνος τέλεσης νέων αξιόποινων πράξεων. Προς ενίσχυση της κρίσης αυτής συνεκτιμήθηκαν, μεταξύ άλλων, η προχωρημένη ηλικία του –έχει ήδη συμπληρώσει το 82ο έτος της ηλικίας του–, τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, καθώς και η ύπαρξη «υποστηρικτικού περιβάλλοντος» που μπορεί να συμβάλει στην ομαλή επανένταξή του μετά την αποφυλάκιση. Στον αντίποδα, στην πρότασή του προς το Συμβούλιο φέρεται να είχε την άποψη ότι αφού δεν έχει ομολογήσει τις πράξεις του, δεν έχει μετανοήσει και συνεπώς πρέπει να παραμείνει στη φυλακή.
Η είδηση της αποφυλάκισης Γιωτόπουλου, με τους περιοριστικούς όρους της απαγόρευσης εξόδου από τη χώρα, της εμφάνισης στο αστυνομικό τμήμα της περιοχής του και της μη απομάκρυνσης από τον τόπο κατοικίας του στον Βύρωνα, προκάλεσε την άμεση παρέμβαση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Κωνσταντίνου Τζαβέλλα, που με παραγγελία του ζήτησε να ερευνηθεί το ενδεχόμενο άσκησης αναίρεσης.
Το ερώτημα
Η εξέταση της υπόθεσης ανατέθηκε στον αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Σοφοκλή Λογοθέτη, ο οποίος θα μελετήσει το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά με το οποίο είδε την «έξοδο» από τη φυλακή ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος. Ο ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός καλείται να κρίνει αν πρέπει να ασκηθεί αναίρεση κατά της απόφασης αυτής, ενώ τον τελικό λόγο θα έχει το ποινικό τμήμα του Αρείου Πάγου σε σχηματισμό συμβουλίου.
Στο επίκεντρο της εξέτασης του κ. Λογοθέτη αναμένεται να βρεθεί το ιδιαίτερα κρίσιμο νομικό ερώτημα σχετικά με το ποιο νομοθετικό καθεστώς έπρεπε να εφαρμοστεί στην περίπτωση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου για τη χορήγηση υφ’ όρον απόλυσης σε καταδικασμένους σε πολλαπλά ισόβια. Το ζήτημα αφορά τη σύγκρουση μεταξύ του προγενέστερου, ευνοϊκότερου πλαισίου, που επέτρεπε την αποφυλάκιση μετά τη συμπλήρωση 19 ετών πραγματικής έκτισης της ποινής με συνυπολογισμό ευεργετικών ημερομισθίων από εργασία, σπουδές και ηλικία, και του νεότερου νομοθετικού καθεστώτος που ισχύει από το 2021 και θέτει ως προϋπόθεση τη συμπλήρωση 25 ετών πραγματικής έκτισης για όσους έχουν καταδικαστεί σε περισσότερες της μίας ποινές ισόβιας κάθειρξης.
Το συγκεκριμένο ζήτημα έχει προκαλέσει έντονο νομικό διάλογο, καθώς οι απόψεις στους δικαστικούς και νομικούς κύκλους διαφοροποιούνται. Η μία ερμηνευτική προσέγγιση υπαγορεύει πως ακόμη και στο στάδιο της υφ’ όρον απόλυσης θα πρέπει να εφαρμόζεται η ευμενέστερη διάταξη για τον καταδικασθέντα, κατ’ εφαρμογήν της συνταγματικά κατοχυρωμένης αρχής της αναδρομικής ισχύος του ηπιότερου νόμου. Από την άλλη πλευρά, μερίδα νομικών εκτιμά ότι, εφόσον στον προηγούμενο νόμο δεν υπήρχε πρόβλεψη για τους πολυϊσοβίτες, εφαρμόζεται ο νόμος του 2021.
Το πράσινο φως στην αποφυλάκιση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου έδωσε η πέμπτη κατά σειρά αίτησή του, έπειτα από 24 χρόνια κράτησης. Είχαν προηγηθεί τέσσερις απορριπτικές απαντήσεις, ενώ η πέμπτη «προσπάθεια» κατατέθηκε από τον ίδιο τον Οκτώβριο του 2025. Και στην τελευταία αίτησή του η εισαγγελική πρόταση ήταν αρνητική προς το αρμόδιο συμβούλιο, το οποίο μάλιστα την υιοθέτησε. Ωστόσο, ο Γιωτόπουλος προχώρησε σε έφεση, με το Συμβούλιο Εφετών Πειραιά να του «ανοίγει» την πόρτα της φυλακής περίπου ένα χρόνο νωρίτερα από τη λήξη της ποινής του, που εκ του νόμου απαιτεί 25 χρόνια πραγματικής έκτισης.
